سير تاريخ‌نگاري شيعه در پنج قرن نخست براساس دو فهرست شيخ طوسي و نجاشي

  • warning: Missing argument 1 for t(), called in D:\WebSites\nashriyat.ir\themes\tem-nashriyat\upload_attachments.tpl.php on line 15 and defined in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\common.inc on line 936.
  • warning: htmlspecialchars() expects parameter 1 to be string, array given in D:\WebSites\nashriyat.ir\includes\bootstrap.inc on line 862.
قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 251 (ويژة تاريخ)

نصرت نيل‌ساز/ استاديار دانشگاه تربيت مدرس    nilsaz@modares.ac.ir
ابوالفضل رجائي فرد/ کارشناسي ارشد علوم قرآن و حديث دانشگاه تربيت مدرس     arajaei@chmail.ir
دريافت: 12/11/96                    پذيرش: 27/4/97
چکيده
علم تاريخ در ميان شيعيان از چه اهميتي برخوردار بوده است؟ چه موضوعات تاريخي توجه آنان را در ادوار نخست برانگيخته است؟ سير هرگونه تأليفي در بستر زمان و نقش حوزه‌هاي حديثي در شکل‌گيري آن به چه صورت بوده است؟ اين پرسش‌ها مسائل اين پژوهش به‌شمار مي‌آيد تا در پرتو آن، تاريخچة علم تاريخ در ميان شيعيان و نظرگاه آنان به اين علم روشن گردد. يافته‌هاي اين پژوهش گوياي آن است که براي مؤلفان و مورخان شيعي، غالباً تاريخ تشيع (يعني: زندگاني ائمة اطهار) بر تاريخ جهان اسلام اولويت داشته است. بدين‌روي، وقايعي که رابطة تنگاتنگي با تاريخ تشيع داشته مطمح‌نظر عالمان شيعه براي تأليف اثر بوده است. سير تاريخي تأليف آثار نشانگر آن است که شکل‌گيري هريک از موضوعات تاريخي در بستر زمان، روند يکساني نداشته و با اقبال و ادبار از سوي عالمان مواجه بوده است. همچنين حوزه‌هاي حديثي شيعه در شکل‌گيري اين آثار نقش‌هاي متفاوتي با يکديگر داشته‌اند و در مجموع، تاريخ‌نگاري شيعه در پنج سدة نخست، مرهون تلاش‌هاي عالمان مراکز علمي حوزة عراق، به‌ويژه مکتب کوفه، بوده است.
کليدواژه‌ها: تاريخ‌نگاري، حوزه‌هاي حديثي، فهرست نجاشي، فهرست شيخ طوسي، پنج قرن نخست.