حميدرضا وركشي

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

نقد و بررسى ارزش شناخت از ديدگاه ديويد هيوم بر اساس حكمت متعاليه

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 188 ـ مرداد 1392، 43ـ56

حميدرضا وركشى1

چكيده

نقد و بررسى ديدگاه ديويد هيوم در خصوص «ارزش شناخت»، كه قابليت اعتماد به ادعاهاى معرفتى را مى سنجد، حايز اهميت مى باشد. در اين پژوهش، با مراجعه به آثار و تحقيقات صورت گرفته پيرامون نظريات هيوم، كه به اعتقاد تجربه باوران نوين، پديدآورنده تجربه گرايى نوين مى باشد، به اين نتيجه رسيديم كه هيوم بر اساس سه اصل شكاكيت، معنادارى در تصورات و عليت، در خصوص «ارزش شناخت» فيلسوفى مبناگرا و قايل به نظريه مطابقت است، اما نه به معناى مطابقت انديشه با واقع، بلكه به معناى «مطابقت انديشه با انطباع پديدارى»؛ يعنى هر شناختى كه به انطباع پديدارى برسد، بر اساس معيارهاى «انطباعات حسى» و «حافظه» با آن معامله واقعى مى شود. مشكل هيوم در خصوص تصديق قضايايى است كه طبق اعتقاد او، ناظر به نسبتى واقعى در زمان آينده است؛ قضايايى كه مبتنى بر رابطه عليت مى باشند. اين رهيافت معرفتى هيوم در باب معرفت شناسى (غير از نسبت بين تصورات) منجر به ايده آليسم معرفت شناختى مى گردد كه از مبانى نظرى نسبيت معرفت دينى مى باشد.

اين نوشتار با روش تحليلى ـ توصيفى «ارزش شناخت» از ديدگاه هيوم بر اساس حكمت متعاليه را مورد نقد قرار مى دهد.

كليدواژه ها: شناخت، ارزش، ملاك، معيار، عليت، هيوم.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
188
شماره صفحه: 
43

ادراكات از ديدگاه علّامه طباطبائى

معرفت سال بيستم ـ شماره 166 ـ مهر 1390، 47ـ63

حميدرضا وركشى*

چكيده

علّامه طباطبائى از اولين فيلسوفان مسلمان است كه ضرورت بحث از معرفت‏شناسى (به عنوان شاخه‏اى مستقل از مسائل فلسفى) را احساس نمود. از اين‏رو، شناخت آراء معرفتى بديع و اثرگذار ايشان حايز اهميت است. در اين پژوهش با مراجعه به آثار علّامه طباطبائى به اين نتيجه رسيديم كه ايشان صورت‏هاى علمى را متعلّق به موجودات مجرّدى مى‏داند كه خود (موجودات مجرّد)، مبدأ فاعلى موجودات مادى بوده و تمام كمالات آنها را دارا مى‏باشند.

از ديدگاه ايشان، شناخت مساوق علم حضورى است. علّامه طباطبائى با تكيه بر شهود قلبى و عقل، علاوه بر حس و مسبوق بودن هر علم حصولى به علم حضورى، توانست اثبات كند كه هيچ‏يك از معقولات ثانويه موهوم نيستند تا بتوان دانش مابعدالطبيعه را بنا نهاد، و از مطابقت انديشه بشرى با واقع و امكان دست‏يابى به حقيقت و ابطال شكاكيت، كه زيربناى مباحث عدم نسبيت معرفت دينى است، سخن راند.

كليدواژه‏ها: ادراكات، چيستى، تصوّرات، تصديقات، معقولات ثانويه، علّامه طباطبائى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
166
شماره صفحه: 
47

ادراكات از ديدگاه هيوم

ادراكات از ديدگاه هيوم

حميدرضا وركشى1

چكيده

ديويد هيوم از برجسته‏ترين فيلسوفان تجربه‏گراى غرب است كه با تقسيم ادراكات به انطباعات و تصوّرات، تجربه حسى را منبع اصلى كسب معرفت قابل اطمينان دانست. ديدگاه هيوم در اين خصوص گرانيكاه نظريه او در معرفت است و در ساير تعاليم فلسفى او تأثير اساسى دارد؛ نظير رأى او در باب عليت، كه موجب شهرت وى در فلسفه است. همچنين آراى او درباره جوهر جسمانى و نفس و مفاهيم كلى و در نهايت علم مابعدالطبيعه. بر همين نظريه مبتنى است. آرا و انديشه‏هاى هيوم تأثير شگرفى بر فلسفه و معرفت‏شناسى در غرب داشته است. اين نوشتار با رويكرد نظرى، به نقد و بررسى ديدگاه او درباره ادراكات مى‏پردازد.

كليدواژه‏ها: هيوم، ادراكات، انطباعات، تصوّرات، جوهر، نفس، عليت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
155
شماره صفحه: 
111
محتوای تغذیه