محمدحسين فارياب

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

بازخواني قلمرو علم امام عليه السلام در آيينة روايات

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 244 (ويژة کلام)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
244
شماره صفحه: 
37

بررسى منشأ، قلمرو و چگونگى نحوه اِعمال ولايت تكوينى ائمه اطهار عليهم‏ السلام در كافى

سال بيست و پنجم ـ شماره 225 (ويژه كلام)

سيدمحسن سجاديان / كارشناس ارشد كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره          m.Sajadian2015@gmail.com

محمدحسين فارياب / استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره            m.faryab@gmail.com

دريافت: 8/10/94               پذيرش: 19/3/95

 

چكيده

مسئله ولايت تكوينى ائمه عليهم‏ السلام و جوانب آن، از مسائل مهم بحث امامت است. در اين زمينه، گرچه در سال‏ هاى اخيركتاب‏ ها و آثار درخورتوجهى به رشته تحرير درآمده است، ولى با توجه به اهميت اين بحث و اهميت بررسى نقلى و حديثىآن، به نظر مى‏ رسد بايد آن را از منظر روايت‏ هاى كافى هم مورد بحث قرار داد. اين نوشتار با روش توصيفى ـ تحليلى بهبررسى منشأ، قلمرو و چگونگى نحوه اِعمال ولايت تكوينى ائمه در كافى پرداخته و به اين نتايج رسيده است: معرفت وآگاهى كامل ايشان به اسم اعظم و علم‏ الكتاب، دليل ولايت ايشان است؛ ولايت ايشان شامل حوزه‏ هاى مختلفى است؛ گاهىايشان ابتدا به ساكن در بعض مواقع هم با درخواست ديگران ولايت تكوينى را اِعمال كرده‏ اند.

 

كليدواژه‏ ها: ولايت، ولايت تكوينى، منشأ ولايت، قلمرو ولايت، كيفيت ولايت، كافى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
225
شماره صفحه: 
103

معناشناسى و گستره افضليت امام در انديشه متكلمان

سال بيست و پنجم ـ شماره 225 (ويژه كلام)

محمدحسين فارياب / استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره                        m.faryab@gmail.com

دريافت: 29/10/94               پذيرش: 12/3/95

 

چكيده

در انديشه شيعه و بسيارى از اهل‏ سنت، افضليت امام يكى از شرايط لازم براى امام است. اين مسئله درطول تاريخ اسلام، در كشاكش بحث‏ هاى شيعه و سنى بارها مورد چالش قرار گرفته است. آنچه ايننوشتار به دنبال آن مى‏ باشد، مرورى است بر معناى افضليت در انديشه متكلمان با روش اسنادى. ازسوى ديگر، يكى از مسائل اصلى در بحث افضليت، گستره افضليت امام است كه به حقيقت بيانگرمسئله معناى افضليت است. پس در اين نوشتار معناى افضليت را از ديدگاه متكلمان بررسى مى‏ كنيم كهبيانگر ديدگاه آنها در بحث گستره افضليت نيز به‏ شمار مى‏ رود. بر اساس مهم‏ ترين يافته‏ هاى اين تحقيق،متكلمان اهل‏ سنت كمتر به اين بحث توجه داشته‏ اند و در سوى مقابل، متكلمان شيعى معانى متعددىبراى افضليت ذكر كرده‏ اند.

 

كليدواژه‏ ها: افضليت، معناشناسى، گستره، امام، متكلمان.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
225
شماره صفحه: 
63

تحليلى بر شئون اخروى امامان عليهم السلام

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى مرداد 1395

محمدحسين فارياب / استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره            faryab@gmail.com

دريافت: 19/5/94               پذيرش: 3/12/94

 

چكيده

امامان عليهم السلام جانشينان خدا در نظام هستى اند. بيشترين آشنايى شيعيان با آنها مربوط به مقامات ايشان در همين نظام مادى است. درحالى كه در اين دنيا به دليل وجود محدوديت ها، امكان تجلّى تمام مقامات ايشان نيست. اين نوشتار، با رويكردى عمدتا حديثى، به بررسى و تحليل شئون و مقامات اخروى امامان عليهم السلام در سه مقطع برزخ، قيامت و بهشت مى پردازد. بر اساس مهم ترين يافته هاى اين تحقيق، امامان عليهم السلام در هر سه عالم، حجت خدا بر بندگان بوده، شئونى خاص و ويژه دارند كه وساطت فيض، حساب رسى اعمال بندگان، تقسيم بهشت و دوزخ از جمله آنهاست.

 

كليدواژه ها: امامت، شئون امام، برزخ، قيامت، بهشت.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
224
شماره صفحه: 
29

شئون امام در انديشه شيخ مفيد

سال بيست و چهارم ـ شماره 217 (ويژه كلام)

محمدعلى يوسفى زاده / دانشجوى دكترى كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                                                               yosefi.zade@yahoo.com

قاسم جوادى / عضو هيئت علمى جامعه المصطفى العالميه                                     i_q_javadi@iman.miu.ac.ir

دريافت: 11/6/93               پذيرش: 15/3/94

چكيده

سرنوشت اخروى مستضعفان از مسائلى است كه هميشه درباره اش سؤال شده است. پاسخ به اين سؤال نه تنها موجب حل اين معضل علمى شده است، بلكه روشن خواهد كرد كه چه گروهى از مستضعفان مشمول عنايت و رحمت الهى شده، در قيامت به بهشت وارد مى گردند؟ با توجه به اينكه اين بحث نقلى است، با مراجعه به آيات و روايات، به روش تحليلى ـ توصيفى به اين سؤال پاسخ مى گوييم. در روايات و آيات قرآن، سرنوشت هاى متفاوتى براى مستضعفان ذكر شده است؛ مثل امتحان آنها در قيامت، نويد رحمت الهى، در گرو عمل خود بودن، واگذارى به مشيت الهى يا خادم اهل بهشت بودن. وجه جمعى كه مى شود درباره اينها بيان كرد اين است كه اين سرنوشت هاى متفاوت بستگى به نوع مستضعفان دارد. همچنين ممكن است در مواقف قيامت وضعيت ايشان فرق كند.

 

كليدواژه ها: استضعاف فكرى، قرآن، روايت، قيامت، نجات.

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
217
شماره صفحه: 
71

عصمت پيامبران در منظومه فكرى علّامه طباطبائى*

سال بيست و چهارم ـ شماره 211 (ويژه دين شناسى)

محمدحسين فارياب / استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره.     m.faryab@gmail.com

دريافت: 19/7/93               پذيرش: 29/1/94

 

چكيده

مسئله عصمت پيامبران از جمله مقولاتى است كه همواره مورد بحث ميان دانشمندان مسلمان و غيرمسلمان با گرايش هاى مختلف عرفانى، فلسفى، حديثى و كلامى بوده است. اين مسئله در دوران معاصر نيز با جدّيت فراوان بررسى شده است. علّامه طباطبائى به تفصيل به بررسى اين مسئله پرداخته است. در اين نوشتار، به دنبال بررسى مسئله عصمت پيامبران از ديدگاه اين مفسر گران مايه هستيم. بر اساس مهم ترين يافته هاى اين تحقيق، علّامه طباطبائى منشأ عصمت را علم قطعى و دايمى به قبح گناه و ترك واجب دانسته است. افزون بر آن، او معتقد به عصمت مطلق پيامبران نيست. براى نمونه، او عصمت پيامبران از اشتباه در امورى كه ارتباطى به دريافت و ابلاغ وحى و نيز انجام تكاليف شرعى ندارد برنمى تابد؛ در سوى مقابل، با قاطعيت بر عصمت پيامبران در دريافت و ابلاغ وحى و نيز عصمت از گناهان تأكيد دارد.

 

كليدواژه ها: عصمت از گناه، عصمت از اشتباه، پيامبران، علّامه طباطبائى، منشأ عصمت.


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
211
شماره صفحه: 
28

تبيين سازگارى علم خدا به جزئيات با تغييرناپذيرى او در آثار مشاهير فلسفه و كلام

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 183 ـ اسفند 1391، 57ـ67

محمدحسين فارياب*

چكيده

خداوند از سويى، موجودى ثابت و تغييرناپذير است كه زمان و مكان و موجودات مكانى و زمانى در او تأثيرى نمى گذارند و از سوى ديگر، عالم به جزئيات است؛ جزئياتى كه متغير بوده و در نگاه نخست، تغيير در آنها موجب تغيير در علم و در نتيجه در ذات خدا خواهد شد. اينكه آيا علم خدا به جزئيات با تغييرناپذيرى علم خدا و سپس ذات خدا سازگار يا ناسازگار است، مسئله مهم اين نوشتار است.

     نگارنده بر آن است تا به بررسى اين مسئله در آثار مشاهير فلسفه و كلام بپردازد كه چگونه از سويى، خداوند را موجودى تغييرناپذير دانسته و از سوى ديگر، او را عالم به جزئيات معرفى كرده اند. بر اساس مهم ترين يافته هاى اين تحقيق، راه حل هايى مختلف بر اساس رويكردهايى متفاوت از سوى مشاهير فلسفه و كلام ارائه شده است. به نظر مى رسد جنجالى ترين ديدگاه ميان فلاسفه، ديدگاه ابن سينا بوده است، ضمن آنكه نظريه فاضل مقداد را بايد سرفصلى تازه در مسئله علم خدا در كلام اسلامى به شمار آورد.

 

كليدواژه ها: علم، فيلسوف، متكلم، علم خدا به جزئيات، تغييرناپذيرى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
183
شماره صفحه: 
57

درنگى بر يك نقد تحليل و نقد مقاله «بازنگرشى بر خلافت انسان در قرآن»

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 180 ـ آذر 1391، 143ـ156

محمدحسين فارياب*

چكيده

مسئله جانشينى انسان كه در آيه سى ام سوره بقره مطرح شده، از مسائلى است كه ذهن انديشوران را به خود مشغول كرده است. نگارنده اين نوشتار، در مقاله اى تحت عنوان «خلافت انسان در قرآن» 1 به اين مسئله پرداخته و بر اين باور بوده است كه انسان جانشين و خليفه خداست. از ديدگاه وى، توانايى انسان در دريافت حضورى اسما، دليل انتخاب وى براى اين مقام بوده است. نگارنده در آن نوشتار، معتقد بود كه تمام انسان ها بالقوه توانايى رسيدن به اين مقام را دارند؛ اگرچه در مقام تحقق، گروه اندكى از ايشان به اين مقام رسيدند. اين مقاله، مورد نقد يكى از محققان حوزه علميه قم قرار گرفته و بر اساس آن، اساسا مقامى به عنوان خليفه اللهى انسان در قرآن كريم مطرح نشده است. اين نوشتار به بررسى آن مقاله انتقادى پرداخته است.

 

كليدواژه ها: خليفه اللّه، انسان، خلافت، قرآن.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
180
شماره صفحه: 
143

مهدويت در انديشه صادق آل محمد (ص)

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 178 ـ مهر 1391، 53ـ69

محمدحسين فارياب*

چكيده

اعتقاد به ظهور منجى ـ كه در هندسه معرفتى مسلمانان از آن به «مهدى» ياد مى شود ـ از باورهاى مشترك ميان اديان آسمانى است. پيشوايان حقيقى دين مبين اسلام از زمان صدر اسلام به تبيين مسئله مهدويت پرداخته و بدين ترتيب، كمك شايانى به شيعيان در دوران غيبت امام عصر عليه السلام كرده اند.

     اين نوشتار بر آن است تا مسئله مهدويت را با روش نقلى و تا تمركز بر سخنان امام صادق عليه السلام واكاوى كرده، در اختيار شيعيان و رهروان مكتب تشيع قرار دهد. بر اساس مهم ترين يافته هاى اين تحقيق، دوران امام صادق عليه السلام به دليل ويژگى هاى خاص تاريخى مجال بيشترى براى تبيين اين مسئله فراهم نموده است، تا آنجا كه جزئى ترين مسائل مربوط به مهدويت در اين دوران بيان شده، وظايف منتظران در عصر غيبت، حوادث آخرالزمان، اتفاقات قيام تا استقرار حكومت و... نيز از تبيين آن حضرت دور نمانده است.

 

كليدواژه ها: مهدويت، انتظار، امام صادق عليه السلام، علايم ظهور، حكومت مهدوى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
178
شماره صفحه: 
53

خلافت انسان در قرآن

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 173 ـ ارديبهشت 1391، 107ـ124

خلافت انسان در قرآن

محمدحسين فارياب*

چكيده

قرآن كريم به روشنى بر خلافت انسان از سوى خداوند تأكيد كرده است. در اين‏باره سؤال‏هايى وجود دارد؛ مانند اينكه چرا خداوند براى خود جانشين انتخاب فرمود؟ دليل انتخاب انسان به عنوان جانشين خدا چيست؟ گستره جانشينى انسان از خداوند تا كجاست؟

اين مقاله به رويكرد تحليلى و بررسى اسنادى به تبيين چيستى خلافت انسان در قرآن و بررسى ابعاد آن مى‏پردازد. بر اين اساس، مهم‏ترين يافته‏هاى اين تحقيق، راز برگزيده شدن انسان به عنوان خليفه، توانايى او در پذيرش تكوينى و حضورى علم‏الاسماء بوده است. از اين‏رو، خليفه‏اللّه برترين انسان، داراى علم ويژه و برخوردار از ولايت تكوينى است.

كليدواژه‏ها: خلافت، خليفه‏اللّه، انسان، جانشينى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
173
شماره صفحه: 
107
محتوای تغذیه