مهدي قرباني

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

ولايت فقيه در ادوار هشت‌گانة انديشة فقها

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره نهم، پياپي 252 (ويژة علوم سياسي)

مهدي قرباني / دکتري علوم سياسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    mqorbani60@yahoo.com
محمود راست پسر / دانش‌آموخته سطح سه حوزة علميه قم    Rasti2012m@gmail.com
دريافت: 23/02/97                    پذيرش: 11/08/97
چكيده
استوانه‌هاي فقاهت شيعه در مسئلة اصل «ولايت فقيه» هم‌‌نظر هستند و جانشيني فقيه جامع‌الشرائط را در زمان غيبت امام عصر علیه السلام به رسميت شناخته‌اند. آنچه در همة دوره‌هاي فقهي، محور اتفاق‌نظر فقهاست، شئون مربوط به افتا، قضاوت و ولايت در امور حسبيه است، و در شئون مرتبط با ولايت عامه و نظم سياسي، تفاوت نظر قابل انكار نيست. بعضي فقها، همة اختيارات حكومتي معصوم علیه السلام را براي فقيه اثبات مي‌كنند، و برخي ديگر اختيارات فقيه را مقيد به امور حسبيه ـ از قبيل سرپرستي ايتام و... ـ مي‌دانند. به نظر مي‌رسد اين اختلافات فقهي دربارة اختيارات ولايت فقيه به‌سبب عدم ابتلاي فقيهان به مسائل حكومتي بوده است؛‌‌‌‌ زيرا در دوره‌هاي گذشته، محدودة ولايت فقيه به گستردگي امروز نبوده و اين نظريه، دوره به دوره بر حسب شرايط اجتماعي و سياسي تطور پيدا كرده و از اجمال به تفصيل و از شئون مربوط به افتا و قضاوت و امور حسبيه عبور كرده، و به شئون مرتبط به نظم سياسي رسيده است. اين مقاله با رويكرد تحليلي و با هدف بازشناسي آراء فقيهان معروف در هشت دورة فقهي، به اثبات نظرية «ولايت فقيه» مي‌پردازد. پذيرش نظرية «ولايت مطلقة فقيه» از رهگذر تطورات فقهي از نتايج مهم اين بحث است.

 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
252
شماره صفحه: 
27

بررسى اقتضاى مبانى نظريه ولايت فقيه در باب اختيارات ولىّ فقيه

معرفت  سال بيست و دوم ـ شماره 184 ـ فروردين 1392، 29ـ43

مهدى قربانى*

چكيده

در طول تاريخ، ايده هاى مختلفى براى اداره جوامع انسانى مطرح شده است. يكى از اين ايده ها، نظريه ولايت فقيه مى باشد كه به دلايلى، شبهاتى درباره آن مطرح گرديده است. يكى از مهم ترين اين شبهات، مسئله «اختيارات ولىّ فقيه و فقدان محدوده مشخص براى آن» مى باشد. به دليل جايگاه ممتاز مبانى هر نظريه در تحليل پيامدهاى آن، اين نوشتار با استفاده از روش توصيفى ـ تحليلى به بررسى اقتضاى مبانى نظريه ولايت فقيه در باب اختيارات ولىّ فقيه پرداخته است. بدين منظور، اقتضايى كه مبانى هستى شناختى، انسان شناختى، معرفت شاختى و غايت شناختى نظريه ولايت فقيه درباره اختيارات ولىّ فقيه دارد، مورد كنكاش قرار گرفته و محدوديت ها و چارچوب هاى حاصل از اين ناحيه ارائه گرديده است. قوانين الهى، مصلحت جامعه اسلامى، عدالت و نظارت مردمى از جمله اين محدوديت ها و چارچوب ها مى باشد.

كليدواژه ها: مبانى، ولايت فقيه، هستى شناسى، انسان شناسى، معرفت شناسى، غايت شناسى.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
184
شماره صفحه: 
29

بررسى و نقد نظريه انقلاب در فلسفه سياسى افلاطون

معرفت سال بيستم ـ شماره 169 ـ دى 1390، 47ـ60

مهدى قربانى*

چكيده

اينكه نظام‏هاى سياسى چرا تغيير مى‏كنند، براى فلسفه سياسى اهميت اساسى دارد. اين مسئله موضوع نظريه‏پردازى بسيارى از فيلسوفان سياسى قرار گرفته است. يكى از اين فيلسوفان، افلاطون، حكيم برجسته يونان باستان مى‏باشد كه معتقد است نظام‏هاى سياسى گوناگون در فرايند انقلاب و دگرگونى از علل خاص و منحصربه‏فردى پيروى مى‏كنند. همچنين انقلاب در هر نظام سياسى پيامدهاى خاص خود را به دنبال دارد. از نظر افلاطون، انقلاب‏ها در مسير انحطاط شكل مى‏گيرند، به گونه‏اى كه شرايط حاكم بر اجتماع در مقايسه با گذشته، نامناسب‏تر خواهد شد. نظريه انقلاب افلاطون خالى از نقد نيست. از جمله مهم‏ترين اشكال‏هاى آن، مى‏توان به نگاه منفى وى نسبت به مقوله انقلاب اشاره كرد. در اين مقاله، از روش توصيفى ـ تحليلى استفاده شده است.

كليدواژه‏ها: نظريه، انقلاب، فلسفه سياسى، مونارشى، آريستوكراسى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
169
شماره صفحه: 
47

تحليل مفهوم دموكراسى غربى و مردم ‏سالارى دينى

معرفت سال بيستم ـ شماره 168 ـ آذر 1390، 103ـ122

مهدى قربانى*

چكيده

مردم‏سالارى يكى از مهم‏ترين بحث‏هاى فلسفه سياسى بوده و برداشت‏هاى متعددى از آن صورت گرفته است. بر اساس تحليل فهم تاريخى از واژه دموكراسى و تبيين عناصر اصلى آن، مى‏توان چنين تعريفى از آن ارائه داد: حكومتى است كه در آن مشاركت مردم در مسائل سياسى، و آزادى و تساوى همه در برابر قانون و رضايت مردم نسبت به نظام سياسى حاكم به رسميت شناخته شده است. با بررسى آموزه‏هاى اسلامى، به اين نتيجه مى‏رسيم كه تحقق عناصر موجود در مفهوم مردم‏سالارى مورد اهتمام اسلام نيز بوده است. همين نكته، زمينه مناسبى را براى ارائه الگويى جديد از مردم‏سالارى، پيش روى ما قرار مى‏دهد؛ زيرا در طول تاريخ دموكراسى ناب و خالص وجود نداشته است، بلكه تمام دموكراسى‏ها در چارچوب باورهاى مختلفى محدوديت‏هايى را پذيرفته‏اند. بر اين اساس، راه‏كارها و سازوكارهاى تحقق آن تعريف شده است.

بنابراين، مى‏توان دموكراسى ناب را بر اساس آموزه‏هاى اسلامى، كه مورد اعتقاد و باور مسلمانان است، تحديد كرده و سازوكارهاى تحقق آن را مشخص نمود. به اين ترتيب، الگوى جديدى از مردم‏سالارى را تحت عنوان مردم‏سالارى دينى ارائه داد. اين مقاله با رويكرد نظرى به اين موضوع مى‏پردازد.

روش اين تحقيق توصيفى ـ تحليلى مى‏باشد.

كليدواژه‏ها: دموكراسى، مردم‏سالارى، مردم‏سالارى دينى، ليبرال دموكراسى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
168
شماره صفحه: 
103

رابطه دين و دولت در انديشه كانت؛ نقد و بررسى

رابطه دين و دولت در انديشه كانت؛ نقد و بررسى

مهدى قربانى1

بحث از رابطه دين و دولت يكى از مهم‏ترين مباحث عصر مدرنيته مى‏باشد كه نتيجه آن نقش مهمى در تحولات سياسى اين دوره داشته است. اين مقاله با رويكرد تحليلى و اسنادى به بررسى اين موضوع در انديشه كانت مى‏پردازد.

     كانت دين را داراى دو قسم ظاهرى و باطنى مى‏داند و نتيجه مى‏گيرد كه فقط يك دين حقيقى وجود دارد و آن هم دين باطنى است. در دستگاه فلسفى ايشان، دين عقلانى و سياست به گونه‏اى به هم تنيده شده‏اند كه جداسازى آنها مستلزم به هم ريختن دستگاه فلسفى اوست؛ زيرا از ويژگى اين دين كليت و استثناناپذيرى آن مى‏باشد، اما مشكل در اينجاست كه چنين دينى محصول عقل بشر است، نه وحى الهى. كانت معتقد است كه نهاد دين و سياست مستقل از هم هستند؛ زيرا نهاد دين سخنگوى دين تاريخى است كه بى‏نصيب از حقيقت مى‏باشد.

كليدواژه‏ها: دين، دولت، سياست، اخلاق، اخلاق خالص.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
150
شماره صفحه: 
79
محتوای تغذیه