اسلام

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

نشانه‏ شناسى حسادت با تكيه بر منابع اسلامى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 174 ـ خرداد 1391، 73ـ90

ابوالقاسم ولى زاده*

چكيده

هدف اين مقاله، معرفى مستند نشانگان حسد از منظر اسلام مى باشد. اين پژوهش، كه از نوع تحقيقات بنيادى است، براى بررسى شاخص ها و نشانه هاى حسادت و تحليل روان شناختى آن، اطلاعات به روش كتابخانه اى جمع آورى گرديده است؛ يعنى با استفاده از تفاسير قرآن و كتب روايى، ويژگى هاى فرد حسود به صورت توصيفى جمع آورى و پس از دسته بندى، تجزيه و تحليل گرديده است. بدين منظور، اين نوشتار پس از تعريف لغوى و اصطلاحى حسادت و تفكيك آن از مفاهيم مشابهى همچون غبطه، منافسه، حسرت، غيرت، غل و نصيحت، به نشانه شناسى حسد با توجه به آيات و روايات مى پردازد و با تقسيم نشانه هاى حسد به سه مؤلفه شناختى، عاطفى و رفتارى، براى حسادت، سه نشانه شناختى، شش نشانه عاطفى و نُه نشانه رفتارى از منابع اسلامى مورد شناسايى قرار مى دهد. در پايان راه هايى براى تشخيص موقتى و قطعى حسادت، ارائه گرديده است.

كليدواژه ها: اسلام، حسادت، نشانه شناسى، اخلاق اسلامى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
174
شماره صفحه: 
73

دين و نقش آن در پيش‏گيرى و رفع اختلافات اجتماعى از منظر قرآن

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 173 ـ ارديبهشت 1391، 93ـ105

دين و نقش آن در پيش‏گيرى و رفع اختلافات اجتماعى از منظر قرآن

حسين عبدالمحمدى*

چكيده

اختلاف و ستيز انسان‏ها با يكديگر از يك‏سو، از آثار عالم طبيعت و تزاحمات مادى و زندگى اجتماعى انسان و از سوى ديگر، ناشى از زياده‏خواهى و استخدام‏طلبى اوست. اديان الهى و مكاتب بشرى براى پيش‏گيرى و رفع اختلافات، پيشنهاداتى ارائه كرده‏اند. اسلام نيز به عنوان كامل‏ترين دين الهى، برنامه‏هايى در اين زمينه مطرح كرده است.

اين تحقيق با رويكرد تحليلى، به بررسى مهم‏ترين دستورهاى اسلام در زمينه پيش‏گيرى از اختلافات و درگيرى‏ها و رفع چالش‏هاى اجتماعى از منظر قرآن كريم پرداخته است. در ابتدا به ده اصل دينى براى پيش‏گيرى از اختلافات و از بين بردن ريشه‏هاى آن، و سپس شش اصل مهم دينى براى رفع اختلافات بيان شده است.

كليدواژه‏ها: دين، اسلام، قرآن، اختلافات، چالش‏ها.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
173
شماره صفحه: 
93

جستارى در طلاق*

معرفت سال بيستم ـ شماره 171 ـ اسفند 1390، 135ـ149

جستارى در طلاق*

يوسف بهادرى**

قاسم ابراهيمى‏پور***

چكيده

طلاق يا جدايى زن از مرد به وسيله صيغه مخصوصى جارى مى‏شود كه با مفاهيمى همچون فسخ، اظهار فقد، و جدايى متفاوت است. حق طلاق با استناد به روايات و دلايلى مثل مسئوليت‏هاى اقتصادى مرد و تفاوت‏هاى طبيعى و جنسى بين زن و مرد به دست مرد سپرده شده است. دلايل طلاق را مى‏توان به دو دسته تقسيم كرد: يكى عدم پاى‏بندى به تعهدات، از جمله تعهد نسبت به معاشرت متعارف، ارضاى نياز جنسى، پرداخت نفقه؛ و ديگرى عدم تفاهم ميان زوجين كه فاصله عاطفى، كراهت، بى‏عفّتى، بى‏اعتنايى به دين يا ارتكاب بزه‏كارى و اعتياد از جمله مصاديق آن است. با اينكه در اسلام از طلاق به شدت نكوهش شده است، اما گاهى به دليل پايبند نبودن زن و مرد به وظايف خود و به خطر افتادن فلسفه ازدواج، آن را امضا كرده و در بعضى مواقع لازم شمرده است.

كليدواژه‏ها: طلاق، خانواده، اسلام، آسيب‏شناسى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
171
شماره صفحه: 
135

نظام تقسيم كار عادلانه در اسلام* و شاخص‏ هاى آن

معرفت سال بيستم ـ شماره 171 ـ اسفند 1390، 75ـ92

نظام تقسيم كار عادلانه در اسلام و شاخص‏هاى آن*

محمّدعلى نظرى**

چكيده

در اين پژوهش، شاخص‏هاى تقسيم كار عادلانه بر اساس چارچوب معرفتى اسلامى استخراج شده است. جامعه مطلوب از ديدگاه اسلامى، داراى ساختار ويژه‏اى است كه تفاوت‏هايى بنيادى با نظام اجتماعى غيردينى دارد. از جمله مختصات اصلى نظام اجتماعى مطلوب اسلام، ضرورت انطباق ساختارهاى اجتماعى با اصول عدالت اجتماعى است. از منظر اسلام، عدالت اجتماعى، هم به عنوان معيار قضاوت در باب تشخيص نظام اجتماعى مطلوب از نامطلوب اهميت دارد و هم اساسا نظم پايدار در جامعه در صورتى شكل مى‏گيرد كه مبتنى بر معيارهاى عدالت باشد. با توجه به اين مطلب، در اين پژوهش سعى شده است شاخص‏هاى نظام تقسيم كار عادلانه با توجه به متون و منابع اسلامى مورد تأمّل و استنباط قرار گيرد.

در اين نوشتار برآنيم با استفاده از روش تحليلى ـ توصيفى به استخراج شاخص‏هاى تقسيم كار عادلانه از متون دينى بپردازيم. يافته‏هاى اصلى اين نوشتار اين است كه از منظر اسلام، نظام تقسيم كار اجتماعى در صورتى شالوده مستحكم براى استقرار نظم اجتماعى فراهم مى‏سازد كه مبتنى بر اصول و معيارهاى عدالت باشد. شاخص‏هاى اصلى تقسيم كار عادلانه با توجه به متون اسلامى عبارتند از: شايسته‏سالارى، تناسب با تفاوت‏هاى طبيعى و برابرى فرصت‏ها.

كليدواژه‏ها: اسلام، تقسيم كار، شاخص، شايسته‏سالارى، فرصت برابر.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
171
شماره صفحه: 
75

خانواده و شاخص ‏هاى تنظيم روابط جنسى*

خانواده و شاخص‏هاى تنظيم روابط جنسى*

محمدعارف محبى**

چكيده

تحولات ساختارى و فرهنگى در جوامع جديد، آستانه رضايت‏مندى جنسى افراد را افزايش داده و كاركرد خانواده در تنظيم رفتار جنسى را با مشكل مواجه نموده است. پرسش اساسى اين است كه در چنين شرايطى، زنان و مردان چگونه مى‏توانند نياز جنسى خويش را در قالب خانواده مديريت نمايند؟ شاخص‏هاى كاركرد تنظيم رفتار جنسى در خانواده مطلوب اسلامى كدامند؟ اين نوشتار با روش تفسير تحليلى، معيارهاى چگونگى تنظيم و تأمين نياز جنسى زن و شوهر صرفا براساس مستندات دينى تعيين و تعريف گرديده است.

تنظيم رفتار جنسى در فرايند پيچيده روانى و عاطفى اشباع‏شدنى است. از نظر اسلام، فرايند ارتباط جنسى زن و شوهر، شامل ابعاد سه‏گانه مراقبتى، انگيزشى و آميزشى است. شاخص‏هاى تنظيم رفتار جنسى در همين ابعاد قابل تعريف است. طهارت عاطفى، تعهد جنسى، كنترل نگاه، حفظ وقار، حفظ حجاب، آراستگى، تفاوت جنسى، مثبت نگرى، محبت، ملاعبه و... از جمله مؤلفه‏هاى است كه از منابع دينى استخراج گرديده و براى تعيين ميزان رضايت‏مندى جنسى افراد در قالب خانواده، شاخص‏سازى شده است.

كليدواژه‏ها: اسلام، خانواده، تعهد، وفادارى، غريزه جنسى، انگيزش، آميزش، ارضاى جنسى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
171
شماره صفحه: 
57

بررسى نقش عباس ‏بن عبدالمطلب در حوادث عصر نبوى صلى ‏الله‏ عليه ‏و‏آله

 معرفت سال بيستم ـ شماره 170 ـ بهمن 1390، 103ـ118

بررسى نقش عباس‏بن عبدالمطلب در حوادث عصر نبوى صلى‏‌الله‌‏عليه‌‏و‏آله

صدراللّه اسماعيل‏زاده*

چكيده

اين نوشتار در پى آن است تا به بررسى يكى از شخصيت‏هاى مؤثر در تحولات تاريخ صدر اسلام يعنى عباس‏بن عبدالمطلب بپردازد. او از ثروتمندان قريش به شمار مى‏رفت و دو منصب مهم رفادت و سقايت خانه كعبه را عهده‏دار بود. وى در پيمان عقبه دوم، و محاصره سه ساله شعب ابى‏طالب همراه با ساير بنى‏هاشم بود و در برخى از جنگ‏هاى دوران پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله حضور داشت. عباس در جنگ حنين حضور چشمگيرى داشته و بعد از رحلت پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله در حالى كه بيشتر صحابه در پى انتخاب جانشين پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بودند، در مراسم تكفين و تدفين ايشان، حضرت على عليه‏السلامرا يارى نمود. هرچند در برخى موارد ما شاهد اعتراض يا سكوت او نيز هستيم. در اين نوشتار برآنيم با استفاده از روش تحليل محتوا در منابع معتبر اوليه و بررسى منابع پژوهشى به نقش و جايگاه عباس در حوادث عصر نبوى بپردازيم.

كليدواژه‏ها: عباس‏بن عبدالمطلب، پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، غزوات پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، مكه، اسلام.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
170
شماره صفحه: 
103

پژوهشى در ارتداد

حميدرضا طيبى‏ نسب*

چكيده

اين نوشتار با بهره‏گيرى از منابع دينى و يافته‏هاى پژوهشگران و با دو روش عقلى و نقلى، ارتداد در اديان، به ويژه در اسلام را بررسى مى‏كند. ارتداد حكمى فقهى ـ كلامى است و شامل افرادى مى‏شود كه با هدف سست جلوه دادن مبانى دينى، اظهار ارتداد كرده و از دين خارج شده باشند.

     مهم‏ترين يافته اين پژوهش ترسيم عقلانى بودن حكم ارتداد از ديدگاه فقهى و اعتقادى است و در آن بر لزوم پاى‏بندى به مقرّرات دينى و اجراى احكام اسلامى، آزادى عقيده و احترام به كرامت انسانى تأكيد شده است. به نظر نويسنده هرگونه سؤال و انتقاد در چارچوب مقرّرات، حق مخاطب است و بايد به آن پاسخ داده شود. اما سست جلوه دادن مبانى دينى و به سخره گرفتن آن، امرى خارج از چارچوب آموزه‏هاى دينى و عقلى است. 

كليدواژه‏ها: ارتداد، عقيده، اسلام، اديان، منطق. 

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
158
شماره صفحه: 
73

بررسى تاريخى ورود اسلام و تشيّع به يزد

سال نوزدهم ـ شماره 156 ـ آذر 1389، 59ـ68

طيبه رحيمدل ميبدى -1

چكيده

يزد شهرى است داراى ميراثى درخشان از فرهنگ و تمدن اسلامى. نفوذ اسلام به عنوان آخرين دين آسمانى در اين منطقه به قرن اول هجرى باز مى‏گردد.

     بررسى تاريخ ورود اسلام به اين سرزمين به صورت نظرى، به محققان و دانش‏پژوهان كمك مى‏كند تا بتوانند مطالعات خود را در اين زمينه بسط دهند. نيز درآمدى بر تطبيق مسئله يادشده نسبت به ساير شهرهاست. از رهگذر اين مطلب مى‏توان پى برد كه آنچه در اسلام آوردن مردم ايران نقش مؤثرترى داشته، همان سادگى تعاليم اسلام و مساواتى است كه براى همه مقرر نموده است؛ مسئله‏اى كه موجب گرديد مردم اين سرزمين با آغوشى باز از اسلام و تعاليم آن استقبال نمايند و با رغبت به آن بگروند. مردم ايران از همان آغاز دوستدار اهل‏بيت عليهم‏السلام بودند و آن را، چه به صورت تقيه و چه بعدها رسما، اثبات نموده‏اند.

     اين مقاله مى‏كوشد به صورت مستدل و با تحليل منطقى به موضوع مزبور بپردازد.

كليدواژه‏ها: يزد، يزدگرد سوم، اسلام، اعراب مسلمان، تشيّع، اتابكان.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
156
شماره صفحه: 
59

نقش حقوق در كارآمدى خانواده از ديدگاه اسلام

سال نوزدهم ـ شماره 154 ـ مهر 1389، 69ـ82

محمّدمهدى صفورايى پاريزى1

 

چكيده

پژوهش حاضر با هدف شناسايى حقوق اعضاى خانواده بر اساس منابع دين اسلام و نقش و تأثير آنها در كارآمدى خانواده انجام شده است. بدين منظور، با استفاده از روش توصيفى ـ تحليلى، آيات و روايات مربوط به خانواده استخراج و ارائه گرديده‏اند.

نتايج پژوهش نشان مى‏دهد كه منابع دينى براى هريك از اعضاى خانواده (زن، شوهر، فرزند، پدر و مادر)، حقوقى را وضع، و در مقابل اين حقوق، وظايفى نيز براى طرف مقابل معين كرده است. بر اساس منابع دينى، رعايت حق و انجام وظيفه در كنار هم است كه تأمين‏كننده كارآمدى خانواده مى‏باشد.

 

كليدواژه‏ها: خانواده، حقوق، كارآمدى، فرزند، زن، شوهر، والدين، اسلام.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
154
شماره صفحه: 
69

بررسى حوزه علوم انسانى از ديدگاه مقام معظّم رهبرى

بررسى حوزه علوم انسانى از ديدگاه مقام معظّم رهبرى

                        سياوش پورطهماسبى*

                                                آذر تاجور**

چكيده

علوم انسانى مادر علوم است و در تمام علوم، جهت‌گيرى‌ها و روند حركت‌ها را اصلاح مى‌كند؛ اما متأسفانه به دليل حاكميت رويكردهاى كميتى و قابل اندازه‌گيرى و از نظر مالى و اقتصادى سودمند، مقولاتى همچون توسعه روحى افراد، ارزش‌هاى ذاتى در علوم انسانى و اجتماعى، جذابيت يادگيرى و تحقيق، به سادگى ناديده گرفته يا غفلت شده و يا بسيار كم ارزيابى مى‌شوند.

از ديدگاه مقام معظّم رهبرى، مهم‌ترين و اصيل‌ترين هدف تشكيل دولت اسلامى و ارسال پيامبران :، دعوت به سوى خدا و كمك به رشد معنوى انسان‌هاست. براى دست‌يابى به اين هدف اصيل، حركت و توسعه علوم انسانى و رسيدن به علم در بستر فرهنگ دينى، به منزله هدف لازم معرفى مى‌شود.

اين مقاله مى‌كوشد با توجه به اهميت علوم انسانى و نقش مهم آن در زندگى، فرهنگ و تمدن هر جامعه، و با عنايت به تفاوت ماهيت، الگوى ارتباط و رفتار علمى آن با ساير حوزه‌هاى علمى، ديدگاه مقام معظّم رهبرى را در حوزه علوم انسانى و نقش دانشگاهيان در پيشبرد آن، بررسى كند.

كليدواژه‌ها : علوم انسانى، اسلام، مقام معظّم رهبرى.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
146
شماره صفحه: 
57
محتوای تغذیه