اخلاق

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

ارتباط اخلاق با سیاست از دیدگاه اسلام با تأكيد بر سیرة سياسي پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم و امیرمؤمنان علي علیه السلام

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

علی‌اکبر عالمیان / دکتری تاریخ اهل‌بیت علیهم السلام جامعة‌المصطفی‌العالمیه    Najva110@gmail.com
دريافت: 22/12/99                    پذيرش: 14/04/1400
چکيده
اخلاقی کردن سیاست به معنای تنظیم روابط سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی بر پایه اخلاق و عدالت است. اخلاق سیاسی به دنبال وارد کردن بایدها و نبایدهای اخلاقی در حوزه سیاست است. در این تحقیق با روش تحليلي ـ‌ توصيفي به ارتباط اخلاق با سیاست از دیدگاه اسلام پرداخته‌ايم و از این رهگذر به سیرۀ سیاسی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم و امیرمؤمنان علي علیه السلام نگاهی خواهیم انداخت. هدف از پژوهش، اثبات نگاه متعالی اسلام به اخلاق و نهادینه کردن آن در سیاست است؛ به‌ویژه اینکه این رویکرد در سیرۀ دو معصومی‌که حکومت کرده‌اند، به‌روشنی مشاهده شده است. با نگاهی به سیرۀ حکومتی و سیاسی این دو بزرگوار می‌توان به این نتیجه رسید که پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم و امیرمؤمنان علیه السلام رویکرد يگانگى اخلاق و سياست را نهادینه کردند؛ چراکه اساس اندیشۀ سیاسی اسلام بر پایۀ اندماج و آمیختگی اخلاق و سیاست و بناکردن قدرت سیاسی بر پایه‎های استوار اخلاق و انسانیت است. در دوران پانزده ساله حکومت پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم و امیرمؤمنان علیه السلام جلوه‌های گوناگونی از اندماج و آمیختگی اخلاق و سیاست را مشاهده می‌کنیم.
کليدواژه‌ها: اخلاق، سیاست، اخلاق سیاسی، حکومت، پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله وسلم، امیرمؤمنان علي علیه السلام.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
284
شماره صفحه: 
11
صفحه شروع مقاله: 
11
صفحه پایان مقاله: 
22

شکوفایی اخلاق در پرتو غایات دینی

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* عباس قربانی/ استادیار گروه مباني نظري اسلام دانشگاه تهران    ab.ghorbani@ut.ac.ir
علی قنبریان / دکتری مبانی نظری اسلام دانشگاه تهران    Ali.Ghanbarian@alumni.ut.ac.ir 
دريافت: 17/03/99                    پذيرش: 24/07/99
چکيده
در فلسفۀ اخلاق، به‌ویژه پس از کانت این سؤال مطرح شد که آیا انجام فعل اخلاقی به انگیزه‌ای خارج از صِرف تکلیف و الزام اخلاقی، فاقد اعتبار است و ارزش اخلاقی ندارد؟ نوع پاسخ به این پرسش، منشأ تقسیم نظام‌های اخلاقی به دو نحلۀ کلی غایت‌گرا و وظیفه‌گرا شده ‌است. نوشتار حاضر با روش کتابخانه‌ای و توصیفی ـ تحلیلی در پی پاسخ به ‌این پرسش ‌است، و ضمن تدارک پاسخ منفی برای ‌آن، بر وجود غایات به‌عنوان ضمانت اجرایی افعال اخلاقی تأکید ‌می‌‌کند و نوع اخروی آن را ضمن برشمردن مواردی، ارجح ‌می‌‌شمارد؛ به‌ویژه قرب الهی که به‌تناسب عدم‌ تناهی خداوند، نامتناهی بوده و منبعی پایان‌ناپذیر برای ترغیب انسان به انجام فعل اخلاقی و تعالی وجودی است.
كليدواژه‌ها: اخلاق، غایت، غایت‌گرایی، وظیفه‌گرایی، ضمانت، محرک‌های دنیوی و اخروی.
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
227
شماره صفحه: 
67
صفحه شروع مقاله: 
67
صفحه پایان مقاله: 
75

تحلیل فضیلت اخلاقی صبر بر مصیبت در سیرة حضرت زهرا علیها السلام

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* سمانه کارگر شورکي / طلبه سطح سه اخلاق و تربیت اسلامی مؤسسه آموزش عالی حضرت زهرا علیها السلام میبد    sh.fayaz@chmail.ir
محمدعلی محیطی اردکان / استاديار گروه فلسفه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره     Hekmatquestion@gmail.com
دريافت: 14/11/98                    پذيرش: 18/03/99
چکيده
براساس آموزه‌های اسلامی، صبر یکی از چهار ستون ایمان است و از مهم‌ترین فضایل اخلاقی به‌شمار می‌رود که تکامل معنوی انسان در قوس صعود، به آن وابسته است. بدون تردید سیرة عملی معصومان علیهما السلام ازجمله حضرت زهرا علیها السلام بهترین راهنما و الگوی رهروان در مسیر قرب الهی است. محور پژوهش در مقالة حاضر، تحلیل صبر بر مصیبت در سیرة حضرت زهرا علیها السلام می‌باشد که با استفاده از روش کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی تدوین شده است. برخی روایات، صبر را به صبر از معصیت، صبر بر طاعت و صبر بر مصیبت تقسیم نموده‌اند. دو قسم اول به‌روشنی در سیرة حضرت زهرا علیها السلام ملاحظه می‌شود، اما ازآن‌جهت که ممکن است با توجه به برخی گزارش‌های نقلی و تاریخی در صبر ایشان هنگام مصیبت تردید شود، مقالة حاضر می‌کوشد با تحلیل مفهومی صبر، تصویری درست و روشن از صبر آن حضرت بر مصیبت را ارائه دهد و حضرت زهرا علیها السلام را الگوی صبر برای جهانیان معرفی کند.
کلیدواژه‌ها: حضرت زهرا علیها السلام، صبر، مصیبت، صابره، اخلاق.
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
274
شماره صفحه: 
53
صفحه شروع مقاله: 
53
صفحه پایان مقاله: 
62

اوصاف شيعيان واقعي در وصاياي امام محمدباقر علیه السلام (7) *

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح
چکيده

اين مقال شرحي است بر کلام امام محمدباقر علیه السلام پيرامون اوصاف شيعيان واقعي در باب شکر نعمت. گذشت که راهکار ايجاد انگيزه شکر در انسان، توجه به نعمت‌هاي الهي است. اساساً به يک معنا، هدف از اعطاي نعمت، شکرگزاري انسان است؛ هرچند صرف شکرگزاري زباني در اين زمينه کافي نيست، بلکه انسان بايد درصدد شناخت نعمت‌هاي الهي و کم نشماردن نعمت‌هاي زياد خدا و نيز ناچيز شمردن عبادت‌هاي زياد خود باشد.    

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
272
شماره صفحه: 
5
صفحه شروع مقاله: 
5
صفحه پایان مقاله: 
8

جایگاه نهاد نمازجمعه در تربیت اخلاقی جامعه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

معرفت شماره 264-آذر 1398

مرضیه ابراهیمی کاظم‌آباد / كارشناس ارشد مدرسی معارف اسلامی دانشگاه معارف اسلامي         zenabhamed95@gmail.com
دريافت: 23/1/98                    پذيرش: 19/6/98
چکيده
از نوآوری‌های اسلام، تشریع فریضه عبادی سیاسی نماز جمعه است، تا امت اسلامی ضمن دانش‌افزایی هفتگی و ارتقا آگاهی دینی رخدادهای جهان اسلام را از زبان تحلیل‌گران مورد اطمینان بشنوند.    
ازآنجاکه امروزه حضور جوانان در نماز جمعه نسبت به دهه اول انقلاب کمتر به ‌نظر می‌رسد، تجدیدنظر در شیوة ارائة آموزه‌های دینی در حوزة کاری خطیبان، گامی به ‌‌سوی نوآوری و تأثیرگذاری بیشتر است. هدف از این پژوهش شناخت نقش نهاد نماز جمعه و چگونگی تأثیرگذاری و بررسی موانع و ارائة راه‌کارهایی در این‌باره است. براین‌اساس با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی نقش نهاد نماز جمعه در تربیت اخلاقی جامعه خواهیم پرداخت.    
نماز جمعه از سوی حاکم اسلامی یا نمایندگان او برگزار می‌شود. نهاد نماز جمعه یک ‌نهاد خاص اجتماعی است، که خط‌مشی‌ آن برگرفته از قرآن و سیره عملی اهل‌بیت علیهم السلام است و از مهم‌ترین راهبردهای آن، تبیین تقوا و تربیت اسلامی در شئون مختلف زندگی فردی و اجتماعی مسلمین است، که درصورت رفع موانع سیاسی، اجتماعی و اخلاقی نقش مؤثرتری در تربیت اخلاقی جامعه خواهند داشت.
كليدواژه‌ها: اخلاق، نهاد نماز جمعه، نماز جمعه، امام جمعه.
 


 

زمینه‎های روانی ـ اجتماعی دگرگونی ارزش‌های اخلاقی در قوم بنی‎اسرائیل: برداشتی از قرآن

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

معرفت شماره 264-آذر 1398

سيدعلي رئيس‌زاده / كارشناس ارشد علوم تربيتي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره        Aalireeis@gmail.com
محمدجواد زارعان / دانشیار گروه علوم تربيتي مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Mjzarean@gmail.com 
دريافت: 97/12/17                    پذيرش: 98/6/5
چکيده
بخش زیادی از قصص قرآنی به نوادگان اسرائیل (حضرت یعقوب) اختصاص دارد. در زبان قرآن، بنی‎اسرائیل گاهی قومی برتر نسبت به سایرین خطاب شدند و گاهی از ایشان نکوهش شده است. این دوگانگی در تعبیر قرآن، حکایت از نوعی دگرگونی در ارزش‎های اخلاقی این قوم دارد که ایشان را از اوج به زیر افکنده و لایق نکوهش‎های متعدد قرآن شدند. این دگرگونی ارزش‎ها در بنی‎اسرائیل عواملی دارد که در این تحقیق با استفاده از روش «تفسیری» به زمینه‎های روانی ـ اجتماعی این پدیده از نگاه قرآن پرداختیم؛ و دریافتیم که فشار شدیدی که در دوران پسایوسف بر این قوم وارد شد و انتظار طولانی ظهور منجی بنی‎اسرائیل، زمینه را برای استحالة فرهنگی بنی‎اسرائیل و استضعاف ایشان توسط نظام سیاسی فرعونی، فراهم کرد و این پدیده در کنار وجود دو الگوی «قارون» و «سامری»، مادی‎گرایی را در میان ایشان رواج داد؛ تا سرانجامِ این قوم به ولایت‌گریزی و گوساله‌پرستی منجر شود. در نتیجه، ارزش‎های اخلاقی الهی نزد ایشان کمرنگ و به سوی ارزش‎های مادی دگرگون شد.
كليدواژه‌ها: اخلاق، ارزش‎های اخلاقی، دگرگونی، بنی‎اسرائیل، یهود.

 
 


 

عوامل تقويت اراده و افزايش قدرت عمل

سال بيست و ششم ـ شماره 239 (ويژة اخلاق)

محمد عالم‌زاده نوري / استاديار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي                                                        mhnoori@gmail.com

دريافت: 11/12/95                                   پذيرش: 26/3/96

 

چكيده

قدرت عمل ـ که از آن به «ارادة انسانی» نیز تعبیر می‌شود ـ حقیقتی اکتسابی، مدّرج و افزایش‌پذیر است و اتصاف به آن ذاتی یا تصادفی نیست، بلکه حدوث، بقا و بالندگی آن وابسته به تلاش و مجاهدت آدمی است. با این وصف، باید عوامل پیدایش، پایداری و تقویت عمل را مطالعه کنیم. راه‌های تقویت قدرت عمل چند چیز است: یکم. یادآوری و توجه که صورت‏های متفاوتی دارد (یادآوری شخصی، یادآوری توسط دیگران، یادآوری از راه مشاهدة عمل دیگران، یادآوری از راه تجربة عملی، و یادآوری از راه تداعی معانی)؛ دوم. مقابله با هوا و تضعیف امیال مزاحم؛ سوم. اراده ورزیدن و عمل؛ چهارم. جزئی‌سازی برنامة عمل.

این عوامل به‌صورت مطلق، برای تقویت اراده مفید هستند و عنصر ایمان در آن لحاظ نشده است؛ یعنی در یک فضای غیردینی یا منکر دین نیز پاسخگو و مؤثرند. در کنار این عوامل، می‌توان از عواملی سراغ گرفت که ارادة معطوف به حق را تقویت می‌کنند و تناسب بیشتری با فضای ایمانی دارند؛ یعنی به‌صورت همزمان، هم ایمان و هم قدرت عمل را افزایش می‌بخشند. به واسطة این عوامل، به‌صورت تلفیقی قدرت عمل مؤمنانه (تقوا) یا ایمان جاری در عمل (عبودیت) تقویت می‌شود. شیوه‌های تقویت همزمان ایمان و عمل عبارت است از: یکم پرهیز از گناه و هوس برای رضای خدا؛ دوم. عمل خالصانه؛ سوم. توكل بر خدا؛ چهارم. شنیدن موعظه؛ پنجم. دعا، تضرع و استعانت از خدا؛ ششم. مشارطه، مراقبه و محاسبه؛ هفتم. مراوده با اهل ایمان.

 

کلیدواژه‌ها:‌ اخلاق، تربیت اسلامی، اراده، عمل، خودسازی.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
239
شماره صفحه: 
25

هدف غايى تربيت اخلاقى در قرآن از منظر تفسير «الميزان»

سال بيست و ششم ـ شماره 236 (ويژه علوم تربيتى)

يونس حسنى / كارشناس ارشد تفسير و علوم قرآنى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره   hasaniuones@gmail.com

سيداحمد فقيهى / استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره   faghihi@qabas.net

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
236
شماره صفحه: 
13

نقد و ارزيابى دو كتاب مهم عرفان عملى (اخلاق عرفانى)

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

سيدرضى قادرى / سطح چهار حوزه علميه قم و دانشجوى دكترى فلسفه اخلاق دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام         mohammad.ghadery@yahoo.com

دريافت: 19/2/95               پذيرش: 11/9/95

 

چكيده

ترديدى نيست كه در ساحت معارف دينى، مباحث عرفانى و اخلاقى در ارتباط متقابل با ديگر معارف، نقش مهمى دارد. به ويژه آنكه مباحث اخلاقى و عرفانى در طهارت روح آدمى و سعادت نفس انسانى سهم بالايى دارند. بر همين اساس، عارفان اسلامى و متخلقان به اخلاق الهى در طول تاريخ، دست به تأليف آثارى زده اند تا شيوه طهارت و تقويت روح و نيز اصلاح و ترقى نفس در منازل سلوكى را به سالكان بياموزند. در اين زمينه، كتاب «منازل السائرين» خواجه عبداللّه انصارى و نيز كتاب «اوصاف الاشراف» خواجه نصيرالدين طوسى از ويژگى هايى خاص برخوردار است كه آن دو را از ديگر تأليفات ممتاز مى سازد. بدين روى، مقاله حاضر در پى بررسى اين دو كتاب مهم در حكمت عرفانى عملى و اخلاق عرفانى است؛ ابتدا به ويژگى هاى دو مولف و سپس به امتيازات دو تأليف و در آخر، به ارزيابى آن پرداخته و قوت و ضعف هريك را بررسى كرده است.

 

كليدواژه ها: عرفان، اخلاق، عرفان عملى، اخلاق عرفانى، اخلاق فلسفى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
97

درآمدى بر تربيت اخلاقى از ديدگاه خواجه نصيرالدين طوسى با تأكيد بر مبانى و اهداف

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

محمد نجفى / استاديار دانشگاه اصفهان                      mdnajafi@yahoo.com

سميه كيانى / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه اصفهان                   kiani.somaieh@gmail.com

راضيه امامى / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه اصفهان                  emamirazieh@yahoo.com

دريافت: 2/2/94               پذيرش: 13/10/94

چكيده

تهذيب و تربيت اخلاقى عبارت است از: آراستن نفس به فضايل و پيراستن آن از رذايل و به كارگيرى روش هايى به منظور پرورش نيكى ها و زدودن رذايل اخلاقى. مطالعه تربيت اخلاقى مى تواند گامى مهم در تبيين ساختار نظام اخلاقى و به تبع آن، تربيت اخلاقى باشد. براين اساس، هدف اين نوشتار، كه از نوع پژوهش هاى كيفى است و با روش تحليلى ـ توصيفى مبتنى بر روش كتابخانه اى انجام شده، بررسى ديدگاه هاى اخلاقى خواجه نصيرالدين طوسى و دلالت هاى آن بر تربيت اخلاقى در دو بخش مبانى و اهداف تعليم و تربيت است. نظام اخلاقى خواجه طوسى بر شناخت نفس و اعتدال قوا مبتنى است. مهم ترين نتايج و دستاوردهاى اين تحقيق شناسايى مبانى تربيت اخلاقى شامل ماهيت و حقيقت انسان، تعادل قواى نفس و قابليت آن در وصول به كمال حقيقى و شناسايى اهداف تربيت اخلاقى شامل اهداف غايى، واسطى و آموزشى است.

كليدواژه ها: اخلاق، تربيت اخلاقى، مبانى تربيت اخلاقى، اهداف تربيت اخلاقى، تهذيب، نفس، خواجه نصيرالدين طوسى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
37
محتوای تغذیه