اخلاق

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

جایگاه نهاد نمازجمعه در تربیت اخلاقی جامعه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

معرفت شماره 264-آذر 1398

مرضیه ابراهیمی کاظم‌آباد / كارشناس ارشد مدرسی معارف اسلامی دانشگاه معارف اسلامي         zenabhamed95@gmail.com
دريافت: 23/1/98                    پذيرش: 19/6/98
چکيده
از نوآوری‌های اسلام، تشریع فریضه عبادی سیاسی نماز جمعه است، تا امت اسلامی ضمن دانش‌افزایی هفتگی و ارتقا آگاهی دینی رخدادهای جهان اسلام را از زبان تحلیل‌گران مورد اطمینان بشنوند.    
ازآنجاکه امروزه حضور جوانان در نماز جمعه نسبت به دهه اول انقلاب کمتر به ‌نظر می‌رسد، تجدیدنظر در شیوة ارائة آموزه‌های دینی در حوزة کاری خطیبان، گامی به ‌‌سوی نوآوری و تأثیرگذاری بیشتر است. هدف از این پژوهش شناخت نقش نهاد نماز جمعه و چگونگی تأثیرگذاری و بررسی موانع و ارائة راه‌کارهایی در این‌باره است. براین‌اساس با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی نقش نهاد نماز جمعه در تربیت اخلاقی جامعه خواهیم پرداخت.    
نماز جمعه از سوی حاکم اسلامی یا نمایندگان او برگزار می‌شود. نهاد نماز جمعه یک ‌نهاد خاص اجتماعی است، که خط‌مشی‌ آن برگرفته از قرآن و سیره عملی اهل‌بیت علیهم السلام است و از مهم‌ترین راهبردهای آن، تبیین تقوا و تربیت اسلامی در شئون مختلف زندگی فردی و اجتماعی مسلمین است، که درصورت رفع موانع سیاسی، اجتماعی و اخلاقی نقش مؤثرتری در تربیت اخلاقی جامعه خواهند داشت.
كليدواژه‌ها: اخلاق، نهاد نماز جمعه، نماز جمعه، امام جمعه.
 


 

زمینه‎های روانی ـ اجتماعی دگرگونی ارزش‌های اخلاقی در قوم بنی‎اسرائیل: برداشتی از قرآن

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

معرفت شماره 264-آذر 1398

سيدعلي رئيس‌زاده / كارشناس ارشد علوم تربيتي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره        Aalireeis@gmail.com
محمدجواد زارعان / دانشیار گروه علوم تربيتي مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Mjzarean@gmail.com 
دريافت: 97/12/17                    پذيرش: 98/6/5
چکيده
بخش زیادی از قصص قرآنی به نوادگان اسرائیل (حضرت یعقوب) اختصاص دارد. در زبان قرآن، بنی‎اسرائیل گاهی قومی برتر نسبت به سایرین خطاب شدند و گاهی از ایشان نکوهش شده است. این دوگانگی در تعبیر قرآن، حکایت از نوعی دگرگونی در ارزش‎های اخلاقی این قوم دارد که ایشان را از اوج به زیر افکنده و لایق نکوهش‎های متعدد قرآن شدند. این دگرگونی ارزش‎ها در بنی‎اسرائیل عواملی دارد که در این تحقیق با استفاده از روش «تفسیری» به زمینه‎های روانی ـ اجتماعی این پدیده از نگاه قرآن پرداختیم؛ و دریافتیم که فشار شدیدی که در دوران پسایوسف بر این قوم وارد شد و انتظار طولانی ظهور منجی بنی‎اسرائیل، زمینه را برای استحالة فرهنگی بنی‎اسرائیل و استضعاف ایشان توسط نظام سیاسی فرعونی، فراهم کرد و این پدیده در کنار وجود دو الگوی «قارون» و «سامری»، مادی‎گرایی را در میان ایشان رواج داد؛ تا سرانجامِ این قوم به ولایت‌گریزی و گوساله‌پرستی منجر شود. در نتیجه، ارزش‎های اخلاقی الهی نزد ایشان کمرنگ و به سوی ارزش‎های مادی دگرگون شد.
كليدواژه‌ها: اخلاق، ارزش‎های اخلاقی، دگرگونی، بنی‎اسرائیل، یهود.

 
 


 

عوامل تقويت اراده و افزايش قدرت عمل

سال بيست و ششم ـ شماره 239 (ويژة اخلاق)

محمد عالم‌زاده نوري / استاديار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي                                                        mhnoori@gmail.com

دريافت: 11/12/95                                   پذيرش: 26/3/96

 

چكيده

قدرت عمل ـ که از آن به «ارادة انسانی» نیز تعبیر می‌شود ـ حقیقتی اکتسابی، مدّرج و افزایش‌پذیر است و اتصاف به آن ذاتی یا تصادفی نیست، بلکه حدوث، بقا و بالندگی آن وابسته به تلاش و مجاهدت آدمی است. با این وصف، باید عوامل پیدایش، پایداری و تقویت عمل را مطالعه کنیم. راه‌های تقویت قدرت عمل چند چیز است: یکم. یادآوری و توجه که صورت‏های متفاوتی دارد (یادآوری شخصی، یادآوری توسط دیگران، یادآوری از راه مشاهدة عمل دیگران، یادآوری از راه تجربة عملی، و یادآوری از راه تداعی معانی)؛ دوم. مقابله با هوا و تضعیف امیال مزاحم؛ سوم. اراده ورزیدن و عمل؛ چهارم. جزئی‌سازی برنامة عمل.

این عوامل به‌صورت مطلق، برای تقویت اراده مفید هستند و عنصر ایمان در آن لحاظ نشده است؛ یعنی در یک فضای غیردینی یا منکر دین نیز پاسخگو و مؤثرند. در کنار این عوامل، می‌توان از عواملی سراغ گرفت که ارادة معطوف به حق را تقویت می‌کنند و تناسب بیشتری با فضای ایمانی دارند؛ یعنی به‌صورت همزمان، هم ایمان و هم قدرت عمل را افزایش می‌بخشند. به واسطة این عوامل، به‌صورت تلفیقی قدرت عمل مؤمنانه (تقوا) یا ایمان جاری در عمل (عبودیت) تقویت می‌شود. شیوه‌های تقویت همزمان ایمان و عمل عبارت است از: یکم پرهیز از گناه و هوس برای رضای خدا؛ دوم. عمل خالصانه؛ سوم. توكل بر خدا؛ چهارم. شنیدن موعظه؛ پنجم. دعا، تضرع و استعانت از خدا؛ ششم. مشارطه، مراقبه و محاسبه؛ هفتم. مراوده با اهل ایمان.

 

کلیدواژه‌ها:‌ اخلاق، تربیت اسلامی، اراده، عمل، خودسازی.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
239
شماره صفحه: 
25

هدف غايى تربيت اخلاقى در قرآن از منظر تفسير «الميزان»

سال بيست و ششم ـ شماره 236 (ويژه علوم تربيتى)

يونس حسنى / كارشناس ارشد تفسير و علوم قرآنى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره   hasaniuones@gmail.com

سيداحمد فقيهى / استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره   faghihi@qabas.net

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
236
شماره صفحه: 
13

نقد و ارزيابى دو كتاب مهم عرفان عملى (اخلاق عرفانى)

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

سيدرضى قادرى / سطح چهار حوزه علميه قم و دانشجوى دكترى فلسفه اخلاق دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام         mohammad.ghadery@yahoo.com

دريافت: 19/2/95               پذيرش: 11/9/95

 

چكيده

ترديدى نيست كه در ساحت معارف دينى، مباحث عرفانى و اخلاقى در ارتباط متقابل با ديگر معارف، نقش مهمى دارد. به ويژه آنكه مباحث اخلاقى و عرفانى در طهارت روح آدمى و سعادت نفس انسانى سهم بالايى دارند. بر همين اساس، عارفان اسلامى و متخلقان به اخلاق الهى در طول تاريخ، دست به تأليف آثارى زده اند تا شيوه طهارت و تقويت روح و نيز اصلاح و ترقى نفس در منازل سلوكى را به سالكان بياموزند. در اين زمينه، كتاب «منازل السائرين» خواجه عبداللّه انصارى و نيز كتاب «اوصاف الاشراف» خواجه نصيرالدين طوسى از ويژگى هايى خاص برخوردار است كه آن دو را از ديگر تأليفات ممتاز مى سازد. بدين روى، مقاله حاضر در پى بررسى اين دو كتاب مهم در حكمت عرفانى عملى و اخلاق عرفانى است؛ ابتدا به ويژگى هاى دو مولف و سپس به امتيازات دو تأليف و در آخر، به ارزيابى آن پرداخته و قوت و ضعف هريك را بررسى كرده است.

 

كليدواژه ها: عرفان، اخلاق، عرفان عملى، اخلاق عرفانى، اخلاق فلسفى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
97

درآمدى بر تربيت اخلاقى از ديدگاه خواجه نصيرالدين طوسى با تأكيد بر مبانى و اهداف

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

محمد نجفى / استاديار دانشگاه اصفهان                      mdnajafi@yahoo.com

سميه كيانى / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه اصفهان                   kiani.somaieh@gmail.com

راضيه امامى / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه اصفهان                  emamirazieh@yahoo.com

دريافت: 2/2/94               پذيرش: 13/10/94

چكيده

تهذيب و تربيت اخلاقى عبارت است از: آراستن نفس به فضايل و پيراستن آن از رذايل و به كارگيرى روش هايى به منظور پرورش نيكى ها و زدودن رذايل اخلاقى. مطالعه تربيت اخلاقى مى تواند گامى مهم در تبيين ساختار نظام اخلاقى و به تبع آن، تربيت اخلاقى باشد. براين اساس، هدف اين نوشتار، كه از نوع پژوهش هاى كيفى است و با روش تحليلى ـ توصيفى مبتنى بر روش كتابخانه اى انجام شده، بررسى ديدگاه هاى اخلاقى خواجه نصيرالدين طوسى و دلالت هاى آن بر تربيت اخلاقى در دو بخش مبانى و اهداف تعليم و تربيت است. نظام اخلاقى خواجه طوسى بر شناخت نفس و اعتدال قوا مبتنى است. مهم ترين نتايج و دستاوردهاى اين تحقيق شناسايى مبانى تربيت اخلاقى شامل ماهيت و حقيقت انسان، تعادل قواى نفس و قابليت آن در وصول به كمال حقيقى و شناسايى اهداف تربيت اخلاقى شامل اهداف غايى، واسطى و آموزشى است.

كليدواژه ها: اخلاق، تربيت اخلاقى، مبانى تربيت اخلاقى، اهداف تربيت اخلاقى، تهذيب، نفس، خواجه نصيرالدين طوسى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
37

بررسى ابعاد رفتار اخلاقى در سبك زندگى زمينه ساز ظهور موعود

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

حسن نجفى / دانشجوى دكترى مطالعات برنامه درسى دانشگاه علامه طباطبائى                   hnajafih@yahoo.com

دريافت: 6/5/94               پذيرش: 29/11/94

چكيده

مذهب تشيع، به دليل توان بالايى كه معارف انسان ساز الهى در اختيار آن قرار داده است، با ارائه جهان بينى ويژه و آداب و دستورالعمل هاى خاصى براى همه ابعاد زندگى انسان، به دنبال شكل دهى به نوع خاصى از زيست انسانى است كه با آمدن منجى عالم بشريت مسير نيل به مقصد نهايى به شكلى صحيح طى گردد. هدف اين مقاله، بررسى ابعاد رفتار اخلاقى در سبك زندگى زمينه ساز ظهور موعود است. روش پژوهش توصيفى ـ تحليلى مى باشد. براى گردآورى داده هاى لازم براى نيل به اهداف پژوهش، منابع حديثى موجود و مرتبط با موضوع پژوهش با استفاده از فرم هاى فيش بردارى از منابع، جمع آورى شده و با شيوه هاى كيفى مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. اين پژوهش، ضمن تبيين چيستى سبك زندگى زمينه ساز ظهور به عنوان تبلورى از زندگى اسلامى كه شرايط لازم براى پذيرش ولايت حضرت حجت (عج) در فرد و جامعه را فراهم مى آورد، به بررسى هندسه معرفتى رفتار اخلاقى در چهار بعد الهى، فردى، اجتماعى و زيست محيطى پرداخته است.

 

كليدواژه ها: اخلاق، رفتار اخلاقى، ابعاد چهارگانه، سبك زندگى، زمينه سازى ظهور.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
21

بازشناسى رابطه دين و اخلاق

سال بيست و پنجم ـ شماره 221 (ويژه فلسفه)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

اين بحث به تبيين ارتباط دين و اخلاق مى پردازد. اخلاق، بخشى از دين است و از اين منظر،  اخلاق دينى است. منظور از «دين»، گاهى محتواى كتاب و سنت است كه شامل عقايد، اخلاق و  دستورالعمل هاى عملى است. در اين نگاه، منظور از اخلاق دينى، گزاره هاى اخلاقى در متن دين  است. منظور از «اخلاق»، نيز صفات و رفتار خوب و بد است كه يكى از راه هاى بازشناخت آن،  دلايل دين در كتاب و سنت است. در اين نگاه، اخلاق دينى، اخلاقى است كه براى آن دلايل  تعبدى و دينى وجود دارد. اما در علم اخلاق رايج، اخلاق افزون بر صفات و ملكات، شامل رفتار نيز مى شود و افزون بر  صفات خوب و بد، هر كار اختيارى خوب و بد ارزش اخلاقى به شمار مى آيد كه علاوه بر ادله  تعبدى، مى توان بر آنها برهان اقامه كرد؛ زيرا هر انسان به طور فطرى خواهان كمال خويش است.  ازاين رو، كمال جويى و حقيقت جويى و كوشش براى كسب علم و آگاهى، امرى فطرى و ضرورتى  وجودى است؛ زيرا همه خواهان كمال و سعادت هستند. بنابراين، اكثر گزاره ها و ارزش هاى اخلاقى  را با دلايل عقلى و تعبدى مى توان شناخت و از پشتوانه عقلى نيز برخوردارند.

كليدواژه ها: دين، اخلاق، ارتباط دين و اخلاق، استثناپذيرى احكام اخلاقى، ارزش هاى اخلاقى.

 

رابطه اخلاق و سياست بررسى رويكرد ماكياوليستى بنى اميه

سال بيست و چهارم ـ شماره 210 (ويژه فلسفه اخلاق)

رحيم دهقان سيمكانى / دانشجوى دكترى دين پژوهى دانشگاه اديان و مذاهب.         r.dehghan88@yahoo.com                   

دريافت: 7/8/93               پذيرش: 29/1/94

چكيده

بررسى هم سخنى ها و شباهت هاى دو جريان فكرى اموى و ماكياولى در حوزه اخلاق و سياست، مسئله اصلى اين پژوهش است. هدف عمده از بررسى اين موضوع، اثبات اين مطلب است كه اصول سياست اموى، ارتباطى با سياست اصيل اسلامى نداشته و بسان سياست ماكياوليستى، مخالف رهيافت اسلام در حوزه اخلاق و سياست است. بنى اميه و به طور خاص معاويه، با اتخاذ اصولى همچون ارعاب به وسيله قتل و غارت، وعده و وعيدهاى فريبنده، دروغ بستن به صالحان، و ملعبه شمردن اصول اخلاقى، در سياست مسيرى را پيموده اند كه بعدها نيكولو ماكياولى (1469ـ1527) آن را تئوريزه كرده است. اين مقاله تلاش مى كند تا با نظر به جايگاه اخلاق در سياست در رويكرد ماكياوليستى، رفتار و رويكرد بنى اميه نسبت به اين مسئله را مورد بررسى و نقد قرار دهد. روش مقاله در مراجعه به آراء ماكياولى و عملكرد بنى اميه، استنادى، و در تبيين محتوا توصيفى ـ تحليلى خواهد بود.

 

كليدواژه ها: ماكياوليسم، بنى اميه، معاويه، اخلاق، سياست، حكومت، قدرت.

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
210
شماره صفحه: 
61

تحليل درون‏مايه ‏هاى اخلاقى در بهارستان جامى

سال بيست و سوم ـ شماره 201- شهريور 1393 (ويژه فلسفه اخلاق)

نرگس تهوّرى : كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسى دانشگاه بيرجند.  narges46t@yahoo.com

محمّد بهنام‏فر : دانشيار ادبيات و زبان فارسى دانشگاه بيرجند.

دريافت: 22/6/92               پذيرش: 25/3/93

چكيده

يكى از مهم‏ترين آثار اخلاقى قرن نهم هجرى، بهارستان جامى است كه به تقليد از گلستان سعدى، با نثرى آميخته به نظم نگاشته شده است. در اين مقاله به «تحليل درون‏مايه‏هاى اخلاقى در بهارستان» مى ‏پردازيم. روش اين پژوهش تحليلى ـ توصيفى است. نتايج به‏دست‏ آمده در اين تحقيق نشان مى ‏دهد كه رويكرد جامى در اين اثر مبارزه با نفس و رذايلى چون دنياپرستى و آزمندى است. وى مى‏كوشد آدميان را به ‏سوى فضايلى چون جود و كرم، جوانمردى، قناعت، عبادت و بندگى درگاه حق ترغيب كند. جامى، در بيان مباحث اخلاقى، هدف نهايى و غايى انسان را تزكيه نفس و دورى از فساد و تباهى براى نيل به كمالات عالى و سرانجام تقرّب به خداى يكتا مى ‏داند.

 

كليدواژه‏ ها: بهارستان، جامى، اخلاق، درون‏مايه‏ هاى اخلاقى.

 

 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
201
شماره صفحه: 
97
محتوای تغذیه