عدالت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

تحليل شبكه‌اي و پيوند معنايي برخي از مهم‌ترين راهبردهاي پيشرفت

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هشتم ـ  شماره هفتم، پياپي 262 (ويژة جامعه‌شناسي)

حسن يوسف‌زاده/ استاديار جامعة المصطفي العالميه     usefzadeh.h@gmail.com
دريافت: 28/11/97                    پذيرش: 4/6/98
چکيده
پیشرفت و کمال‏طلبی از ویژگی‌های ذاتی نوع بشر و آرمانی جهان‏شمول است. بااین‌همه، اهداف و مقاصدی که آدمیان نیل به آنها را سعادت، مطلوب یا پیشرفت تلقی‏ می‏کنند، متفاوت است. برهمین‌اساس، توسعه غربی را از منظر اسلامی نمی‏توان ذیل مفهوم پیشرفت گنجاند. چون از دیدگاه اسلامی، کامجویی دنیوی به‌عنوان هدف نهایی تلاش‏های انسانی نه‌تنها زمینه‏ساز تعالی و سعادت انسانی را فراهم نمی‏سازد؛ برعکس، ریشه اصلی انحطاط بشر به‌شمار می‏رود. بنابراین، آنچه ماهیت فرایند پیشرفت را مشخص می‏کند نظام اهداف و غایاتی است که هرجامعه درصدد تحقق آنهاست. اهداف هم ماهیت یک حرکت استکمالی را مشخص می‏کند و هم شیوه‏ها و راهبردهای رسیدن به کمال‏مطلوب‏ها را تعیین می‏کند. با توجه به اهمیت کانونی راهبردها در گفتمان پیشرفت و فقدان اثری معتنابه در این خصوص، جستار حاضر با الهام از روش تحلیل و توصیف مفهومی و معناشناختی، برخی از مهم‌ترین راهبردهای نیل به پیشرفت را مطمح‌نظر و پیوند معنایی میان آنها را آشکار شد. یافته‌‌ها نشان داد که عقلانیت، نظم اجتماعی، عدالت، آزادی و جامعه‌پذیری چند راهبرد مهم پیشرفت به‌شمار می‌روند که از نگاه اسلامی اگرچه مفاهیم متعدند؛ در مصداق دارای رابطه این همانی‌اند.
کلیدواژه‌ها: راهبرد پیشرفت، نظم و انضباط اجتماعی، عقلانیت، عدالت، آزادی، جامعه‌پذیری.
 


 

سال انتشار: 
28
شماره مجله: 
262
شماره صفحه: 
83

اوصاف شيعيان واقعي؛ رعايت انصاف و عدالت در رفتار

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال بيست و هشتم ـ  شماره چهارم، پياپي 259 (ويژة فلسفه)

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح
چكيده

اين متن شرحي است بر كلام اميرمؤمنان علیه السلام در صفات شيعيان واقعي و مؤمنان راستين. از ديگر نشانه‌هاي مؤمنان واقعي، ستم نكردن به دشمن، آلوده نشدن به گناه به واسطه محبت به دوستان و نداشتن تبعيض ناروا در حق آنان مي‌باشد. در پرتو تربیت اسلامی، وظيفه والدين رعايت عدالت، انصاف و پرهيز از تبعيض و بي‌عدالتي در ميان فرزندان و وظيفه مسئولان نظام نیز خدمت يكسان به همه آحاد افراد جامعه است؛ چراكه در قرآن و روايات متواتر بر مودت و محبت به اهل‌بيتعلیه السلام تأكيد شده، به‌گونه‌اي‌كه قرآن محبت را اجر رسالت بيان كرده است. اين امر اختصاص به شيعيان ندارد. اهل‌سنت، حتي هندوهاي بت‌پرست هم به امام حسينعلیه السلام علاقه دارند.    
اين علاقه مؤمنان نسبت به اهل‌بيتعلیه السلام، در مرتبه نازل‌تر بايد نسبت به دوستان و ساير مؤمنان و حتي رعايت انصاف نسبت به دشمنان هم بايد اعمال شود. این مقاله، به تفصیل به اوصاف شیعیان در باب رعات عدل و انصاف می‌پردازد.
كليدواژه‌ها: تبعيض، انصاف، عدالت، حب و بعض.


سال انتشار: 
28
شماره مجله: 
259
شماره صفحه: 
5

اصول حاكم بر حقوق شهروندي در اسلام

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره نهم، پياپي 252 (ويژة علوم سياسي)

قاسم شبان‌نیا / دانشیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Shaban1351@yahoo.com
محمدحسن اسدی‌نسب / کارشناس علوم سیاسی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    asadinasab1374@gmail.com
دريافت: 14/12/96                    پذيرش: 11/06/97
چکیده
«حقوق شهروندی» در هر مسلک و مرامی، مبتنی بر مجموعه‌ای از اصول است که بنیان‌های اصلی هريک از آن حقوق به‌شمار می‌روند. در اسلام نیز حقوق شهروندی مبتنی بر اصول بنیادینی است که شناخت آنها می‌تواند چارچوب دقیقی از آن به دست دهد. نگارندگان این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع اسلامی، مهم‌ترین این اصول را استخراج کرده و منطق حاکم بر آن حقوق را نشان داده است. اصولی از قبیل اصل «حاکمیت مطلق الهی»، «توجه به مصالح اخروی بر دنیوی و تقدم حق حیات معنوی»، «کرامت انسانی»، «عدالت»، «تناسب رفتاری»، «مصلحت» و «تلازم حق و تکلیف»، تأثیري بنیادین بر ترسیم حقوق شهروندی دارند. دولت اسلامی مؤظف است در راستای چارچوب‌بندی حقوق شهروندی و عملی ساختن آنها در صحنة جامعه، تمام این اصول را لحاظ کند؛ زيرا لحاظ نکردن حتی یکي از این اصول حقوق شهروندی را به مخاطره خواهد انداخت.
کلیدواژه‌ها: اصول، حقوق شهروندی، حاکمیت الهی، عدالت، تناسب رفتاری، مصلحت، تلازم حق و تکلیف، کرامت انسانی.


 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
252
شماره صفحه: 
27

تبيين نظام انسان‌شناسي مسيحي (با تأكيد بر رسالة روميان)

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

 سال بيست و ششم ـ شماره 242 ( ويژه روانشناسي )

سیدمحمدحسن صالح / دانش‌پژوه دکتری ادیان و عرفان مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
242
شماره صفحه: 
61

قصاص نفس در اسلام و ابعاد تربيتى آن

سال بيست و پنجم ـ شماره 228 (ويژه علوم تربيتى)

مريم عشورى / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه الزهرا عليهاالسلام       maryameashouri@yahoo.com

محسن خوشناموند / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه علامه طباطبايى   M.Khoshnamvand@gmail.com

دريافت: 9/8/94               پذيرش: 11/7/95

 

چكيده

مقوله قصاص نفس و نقد و بررسى مؤلفه هاى آن، موضوعى بحث برانگيز در محافل داخلى و خارجى است. تكثر ديدگاه ها و تعدد رويكردها نسبت به اين موضوع موجب بازتاب ها و نظرات متفاوتى گرديده است.

     اين مقاله با روش توصيفى ـ تحليلى در پى آن است تا با استناد به قرآن و منابع دينى، اهميت، جايگاه و ضرورت قصاص نفس را در اسلام بيان نمايد. حاصل تحقيق بيانگر اين است كه قصاص نفس در اسلام عملى عقلانى، اخلاقى و اجتماعى است و شالوده و فلسفه آن برپايى قسط و عدالت فردى و اجتماعى است.

     اين تحقيق با ارائه برخى از اصول (عدالت، عزت مدارى و...) و روش هاى تربيتى (تناسب جرم و مجازات، اخفاى عيوب و...)، به ضرورت قصاص نفس در اسلام پرداخته است.

 

كليدواژه ها: قصاص نفس، اسلام، عدالت، عزت مدارى، حيات اجتماعى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
228
شماره صفحه: 
43

بررسى تطبيقى نظريات «عدالت» شهيد صدر و جان رالز

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى بهمن 1394

محمدآصف تقوى / دانشجوى دكترى اقتصاد مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                      taqawi@gmail.com

على جابرى / استاديار گروه اقتصاد مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                  jaberi@qabas.net

دريافت: 27/10/93               پذيرش: 12/9/94

 

چكيده

«عدالت» مفهومى است كه بشر همواره به دنبال آن بوده و نظريه پردازان آرمان شهر، جامعه ايده آل خود را بر پايه آن بنا كرده اند. قرآن عدالت را هدف بعثت انبيا مى داند. يكى از مهم ترين ابعاد عدالت، «عدالت توزيعى» يا «عدالت اقتصادى» است. يكى از اين انديشمندان جان رالز، با طرح نظريه «عدالت به مثابه انصاف» كوشيده است مفهوم «عدالت» را در بستر ليبراليسم تبيين كند كه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. اسلام نيز به «عدالت توزيعى» توجه ويژه نشان داده و انديشمندان مسلمان از جمله، شهيد صدر، عدالت توزيعى را يكى از سه ركن مكتب اقتصادى اسلام مى داند و با طرح نظريه «توازن»، عدالت توزيعى را از ديدگاه اسلام، تبيين كرده است. اين پژوهش به روش تحليلى و تطبيقى اين دو نظريه را بررسى كرده و تبيين نموده است كه با وجود شباهت ظاهرى دو نظريه، در موضوعاتى همچون توجه به عدالت توزيعى و جايگاه فقرا، تمايزهاى مهمى ميان اين دو وجود دارد؛ مثل تمايز در منشأ عدالت، تمايز در مبانى، و تمايز در قلمرو. اين پژوهش بيان مى كند كه نظريه رالز با توجه به مبانى آن، قابل طرح و اجرا در جوامع مذهبى و غيرليبرال نيست.

 

كليدواژه ها: عدالت، انصاف، رالز، صدر، توازن.


سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
218
شماره صفحه: 
111

اصول حاكم بر اختيارات حاكم اسلامى در توزيع منابع طبيعى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى بهمن 1394

روح اللّه ملايى / كارشناس ارشد اقتصاد مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره              rumol@gmail.com

سيدمحمدكاظم رجايى / دانشيار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                      smk_rajaee@yahoo.com

دريافت: 11/11/93               پذيرش: 29/10/94

 

چكيده

حكومت ها براى انجام وظايف خود، ثروت ها و منابعِ درآمدزايى در اختيار دارند كه منابع طبيعى از جمله آنهاست. حكومت اسلامى نيز بخشى از ثروت و درآمدِ خود را از طريق منابع طبيعى كسب مى كند. منابع طبيعى در يك تقسيم بندى، به سه بخش كلى تقسيم مى شود: 1. انفال كه تحت مالكيت حكومت اسلامى قرار دارد؛ 2. زمين هاى مفتوحه العنوة كه اگرچه به عموم مسلمانان تعلق دارد، ولى حاكم اسلامى مى تواند بر نحوه توزيع و استفاده از آنها دخالت نمايد؛ 3. مباحات عامه كه با وجود نداشتن مالك خاص، در صورت تزاحم بين استفاده كنندگان، حاكم اسلامى بر نحوه توزيع آنها نظارت مى كند.

     حال با توجه به اينكه تصميم گيرى درباره بخش عمده اى از منابع طبيعى، بر عهده حاكم اسلامى مى باشد، اين پرسش مطرح مى شود كه آيا اقدامات حاكم اسلامى در تصرف مالكانه، دخالت و يا نظارت بر ميزان و نحوه توزيعِ اين ثروت عظيم و درآمدهاى حاصل از آن، بدون حد و مرز است يا اينكه اصول و ضوابطى بر آن حاكم است؟ اين مقاله با روش تحليلى ـ توصيفى به دنبال «اصول حاكم بر اختياراتِ حاكم اسلامى در توزيع منابع طبيعى» مى باشد. نتيجه اين نوشتار نشان مى دهد كه اصولى همچون رعايت مصالح مسلمين، عدالت، كارايى و حفظ محيط زيست، تحديدكننده اختيارات حاكم اسلامى در توزيع منابع طبيعى مى باشند.

 

كليدواژه ها: اختيارات حاكم، توزيع منابع طبيعى، عدالت، كارايى، محيط زيست.


 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
218
شماره صفحه: 
47

عدالت در ساحت فقه حكومتى

سال بيست و سوم ـ شماره 199 (ويژه جامعه‏ شناسى)

عباسعلى مشكانى سبزوارى :  كارشناس ارشد فلسفه دين دانشگاه باقرالعلوم عليه‏السلام.  meshkani.a@gmail.com
غلامعلى اسماعيلى كريزى :  عضو هيئت علمى دانشگاه آزاد اسلامى دامغان.
عبداللّه سركارى :  دانش‏ آموخته مؤسسه امام رضا عليه ‏السلام.
چكيده
اين مقاله درصدد است با استفاده از روش مطالعه كتابخانه‏اى و تحليلى، به تبيين مناسبات فقه و عدالت در پارادايم‏ هاى مختلف فقهى بپردازد. توجه به عدالت در دوره‏هاى مختلف فقهى، متفاوت است. در فقه سنتى عدالت غالبا به‏ مثابه صفت فرد مورد توجه است، اما در فقه حكومتى، عدالت به‏ مثابه معيار و ملاكى براى سنجش صحت و سقم كليه احكام مورد استفاده مى‏ باشد. فقه حكومتى با رويكرد عدالت، توليد و پس از اجرايى‏ شدن، زمينه بسط عدالت در جامعه را فراهم مى‏ آورد. انقلاب اسلامى نيز كه با محوريت فقه شيعى، ايجاد و استقرار يافته و هم‏اينك در مرحله توسعه به سر مى‏ برد، در هر كدام از اين مراحل سه‏گانه، با استفاده از نرم‏افزار اختصاصى آن، به ترتيب عدالت در مقياس اقلّى، متوسط و اكثرى را مورد اهتمام خود قرار داده است. در مرحله توسعه، انقلاب اسلامى براى بسط عدالت اكثرى، نيازمند فقه حكومتى مى‏ باشد.

كليدواژه ‏ها: فقه حكومتى، عدالت، انقلاب اسلامى، عدالت اقلّى، عدالت متوسط، عدالت اكثرى.
 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
199
شماره صفحه: 
95

عدالت اجتماعى از منظر نهج البلاغه

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 184 ـ فروردين 1392، 95ـ108

سيدجواد احمدى*

چكيده

اجرا و برقرارى عدالت اجتماعى در جامعه مهم ترين وظيفه انبيا و ائمّه اطهار عليهم السلام مى باشد؛ امام على عليه السلام خود مجسمه عدالت و سخنان او راهگشاى بشريت مى باشد. اين تحقيق آشنايى با سخنان گهربار حضرت درباره عدالت اجتماعى است. روش پژوهش، توصيفى ـ تحليلى و باروش اسنادى موضوع مورد تحقيق و بررسى قرار گرفته است.

     مهم ترين يافته هاى تحقيق عبارتند از: امام على عليه السلام برقرارى عدالت اجتماعى را برترين عمل و رهبر عادل را بهترين و شايسته ترين بندگان خداوند دانسته است. به نظر اميرمؤمنان عليه السلام برقرارى عدالت اجتماعى باعث رضايت مندى مردم از حكومت و جلوگيرى از شورش هاى مردمى شده و در نتيجه، ثبات و امنيت كشور را تضمين خواهد كرد. از منظر مولاى متقيان، مردم نيز در تحقق عدالت اجتماعى نقش مهم دارند. حضرت على عليه السلام هواهاى نفسانى، حاكم و كارگزاران ناشايست و... را مهم ترين موانع برقرارى عدالت اجتماعى برشمرده است.

 

كليدواژه ها: امام على عليه السلام، نهج البلاغه، عدالت، عدالت اجتماعى.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
184
شماره صفحه: 
95

مشروعيت و الزام سياسى در اسلام

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 172 ـ فروردين 1391، 11ـ29

مشروعيت و الزام سياسى در اسلام

حيات‏اللّه يوسفى*

چكيده

مسئله اصلى اين است كه از نظر فلسفه سياسى اسلامى و متون دينى اسلام چه مسائلى به عنوان مبانى مشروعيت حكومت اسلامى و الزام سياسى شهروندان تعريف مى‏شود؟ روش بحث عمدتا استدلالى (فلسفى كلامى) و استنادات به آيات قرآن است. مشروعيت و الزام سياسى در يك ارتباط نزديك بوده، و مشروعيت فرض پيشين الزام سياسى به حساب مى‏آيد. از نظر اسلام، ولايت الهى منشأ و اساس مشروعيت حكومت است. ولايت الهى به حكم «شكر منعم» از ناحيه خداوند و انبياى الهى و امامان معصوم ضرورت اطاعت دارد. ولايت فقهاى عادل، مشروعيت و لزوم اطاعت آنان نيز در همين زمينه قابل فهم است.

كليدواژه‏ها: مشروعيت، الزام سياسى، حكومت، ولايت، عدالت، عصمت، فقاهت.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
172
شماره صفحه: 
11
محتوای تغذیه