ايمان

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

جستاري در ايمان و يقين

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و ششم ـ شماره 240 (ويژة علوم سياسي)

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
240
شماره صفحه: 
5

تكفير در انديشه كلامى ابوالثناء آلوسى با محوريت تطبيق رويكرد وى بر جريان فكرى سلفيه

سال بيست و ششم ـ شماره 234 (ويژه كلام)

حميد ايماندار / دانشجوى دكترى علوم قرآن و حديث دانشگاه فردوسى مشهد            hamidimandar@yahoo.com

حسن زرنوشه فراهانى / دكترى علوم قرآن و حديث دانشگاه فردوسى مشهد           zafar_211@yahoo.com

دريافت: 3/5/95               پذيرش: 19/11/95

چكيده

مفهوم شناسى منحصر به فرد «سلفيه جهادى» از مفهوم «تكفير» و سعى در توسعه مصاديق آن، ريشه در تفسير خاص از مفاهيم «ايمان»، «كفر» و مسائل مطرح در ذيل آنها دارد. يكى از مهم ترين تلاش هاى سلفيه در تقويت آراء افراطى شان، سعى در انتساب آراء اين جريان به علماى بزرگ اهل سنت همچون ابوالثناء آلوسى است. ليكن با تطبيق منهج آلوسى بر مبانى سلفيه در مسئله «تكفير»، تضاد اصولى وى با اين جريان آشكار مى گردد. آلوسى بر خلاف سلفيه و در موافقت با مكتب كلامى اشاعره، مفهوم «ايمان» را به «نفس تصديق» معنا كرده و زيادت و نقصان ايمان را نيز به تصديق نسبت مى دهد. وى در ادامه مخالفت با جريان سلفى گرى، جزئيت عمل در تحقق اصل ايمان را انكار كرده و فرعيت اعمال در مفهوم «ايمان» را عين باور سلف صالح معرفى نموده است. وى به شدت از توسعه مصاديق «تكفير» در بين علماى اهل سنت انتقاد كرده، و تلاش دارد تفاسير تكفيرى ارائه شده از آيات را توجيه كند. آلوسى در جهت تأييد روش ضدتكفيرى خود، اصل «عذر به جهل» و «تأويل» را با معرفى شروط و موانع آن مى پذيرد. تمييز دادن بين تكفير «معين» و «مطلق» و تقسيم «كفر» به دو نوع كفر «اعتقادى» و «عملى» را مى توان نمادهاى ديگرى از تضاد آلوسى با سلفيه در حوزه تنقيح مفهوم «تكفير» برشمرد. مقاله حاضر با روش تحليلى ـ توصيفى به موضوع مى پردازد.

 

كليدواژه ها: آلوسى، سلفيه، تكفير، ايمان، كفر، بررسى تطبيقى.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
234
شماره صفحه: 
83

عوامل گرايشى سازگارى همسران از ديدگاه قرآن كريم

سال بيست و پنجم ـ شماره 228 (ويژه علوم تربيتى)

حميد وحيديان اردكان / دانشجوى دكترى علوم قرآن و حديث دانشگاه فردوسى مشهد  hvahidian@gmail.com

دريافت: 29/11/94               پذيرش: 11/6/95

 

چكيده

يكى از مهم ترين عرصه هاى گوناگون زندگى بشر، كه سهم عمده اى از روابط اجتماعى را به خود اختصاص مى دهد، زندگى خانوادگى و ارتباط با همسر است. يكى از مهم ترين ايده ها در روابط همسران، همنوايى، همدلى و دورى از تنش است كه از آن به سازگارى تعبير مى شود. همسرانى كه در خانواده اى سازگار زندگى مى كنند از احساس رضايت و امنيت بالايى برخوردارند و كمتر دچار اضطراب و مشكلات روانى مى شوند. در چنين خانواده هايى نيازهاى عاطفى و روحى فرزندان به خوبى تأمين مى شود و مهارت هاى زندگى اجتماعى به خوبى در آنها شكل خواهد گرفت. اين، خود نقش بى بديل استحكام خانواده را در اجتماع نمايان مى سازد. چنين خانواده هايى در واقع نيروهاى فعال، اثرگذار و ايده آلى را براى جامعه تربيت مى كنند. داشتن زندگى سازگارانه با همسر، به رعايت قواعدى در زندگى مشروط است. در اين تحقيق، در پى كشف نظر قرآن در اين زمينه هستيم. قرآن كريم با توجه به اهميت فراوانى كه براى خانواده و سازگارى همسران قايل است، به زن و شوهر براى ساختن زندگى اى آرام و صميمى و به دور از هرگونه تنش توصيه هايى دارد. در اين تحقيق از ميان اين توصيه ها، عوامل گرايشى را مورد بحث قرار مى دهيم. اين مقاله با روش تحليلى ـ توصيفى، عوامل گرايشى سازگارى از ديدگاه قرآن كريم بررسى، و از روايات تفسيرى نيز بهره گرفته شده است.

 

كليدواژه ها: سازگارى، همسران، گرايشى، قرآن، ايمان، تقوا، اصلاح طلبى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
228
شماره صفحه: 
87

سيماى پرهيزگاران در خطبه متقين اميرمؤمنان عليه السلام؛معرفت ناب و تكليف مدارى (1)

سال بيست و چهارم ـ شماره 217 (ويژه كلام)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

اين مقاله شرحى است بر كلام اميرمؤمنان على عليه السلام در باب صفات متقين و پرهيزگاران. فلسفه خلقت بشر، عبادت و بندگى خداست. خداوند انسان را آفريد و  عبادت خود را بر او واجب ساخت و اطاعت و بندگى خود را بر او تكليف گرداند. خداى متعال روزى همه بندگان خويش را از طريق حلال مقرر كرده است، اگر كسى دنبال روزى حرام باشد، از روزى حلال محروم و عذاب مى شود. خداوند سبحان به بشر عقل را به عنوان راهنماى او اعطا كرده است، اما اين عقل نمى تواند مصالح واقعى بشر را به او بنماياند. لذا براى او قوانين و مقرراتى قرار داد كه مطابق آن عمل كند و به سعادت برسد؛ هرچند در عمل به اين تكاليف مخير است. هرگز خداى سبحان تكاليف شاقى را براى بشر وضع نكرده است، اما شيطان همواره او را وسوسه مى كند كه از انجام اين تكاليف سر باز زند. اينجاست كه اختيار بشر، با راهنماى عقل درونى و راهنمايان الهى، ره سعادت را به بشر مى نماياند.

 

كليدواژه ها: معرفت، ايمان، پرهيزگاران، تكليف.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
217
شماره صفحه: 
7

نقش ايمان و كفر در سعادت و شقاوت انسان

سال بيست و چهارم ـ شماره 209 (ويژه علوم تربيتى)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

سعادت حقيقى انسان در گرو ايمان و عمل صالح است. اگر انسان ايمان داشته باشد، اعمالش پذيرفته مى شود، در غير اين صورت، از سعادت اخروى محروم خواهد بود.

     دلبستگى به زندگى دنيايى موجب مى شود كه انسان نعمت هاى خدا را محدود به نعمت هاى مادى ببيند. ازاين رو، وقتى به نعمتى مى رسد مى پندارد خدا به او عنايت كرده، اما وقتى از آن محروم مى شود، مى پندارد كه مورد بى مهرى خدا قرار گرفته است. اين در حالى است كه نعمت هاى معنوى ازجمله ايمان به ولايت و معرفت و محبت، نعمت هاى اصلى خداى متعال هستند و با نعمت هاى مادى قابل قياس نيستند. در روايات، حرمت مؤمن از حرمت كعبه، بلكه بسى بيشتر شمرده شده است. همچنين سركشى از مؤمن و عيادت آنان اجر و قرب فراوانى دارد.

 

كليدواژه ها: سعادت، مؤمن، ايمان، ولايت، كفر، شقاوت.

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
209
شماره صفحه: 
5

رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى با محوريت تفسير الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 207 (ويژه فلسفه)

امراللّه قلى زاده[1]

محمد جعفرى[2]

چكيده

مسئله ايمان دينى، يكى از مهم ترين مباحثى است كه در اديان به طور عموم و اديان ابراهيمى به طور خاص مورد توجه بوده است. تاريخ اسلامى گواه اين است كه مسئله ايمان يكى از كهن ترين موضوعات اعتقادى است كه فرق مختلف اسلامى بدان پرداخته اند. اين نوشتار، با روش توصيفى ـ تحليلى مى كوشد با نگاه قرآنى، مسئله رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى را مورد بررسى قرار دهد. ابتدا معناى ايمان و معرفت و سپس متعلق ايمان و در نهايت رابطه بين ايمان و معرفت مورد بررسى واقع شده است. سه نوع رابطه بين ايمان و معرفت متصور شده و در نهايت رابطه اى را مقبول دانسته كه معرفت نقش زمينه و مقدمه را در حصول ايمان ايفا مى كند. در ضمن، رابطه معرفت حضورى با ايمان و امكان حصول ايمان با ظن نيز مورد مداقه واقع شده است.

 

كليدواژه ها: معرفت، علم، ايمان، الميزان، علّامه طباطبائى.



[1] دانش ‏پژوه كارشناسى ارشد كلام مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. amrollah.gholizadeh@yahoo.com

[2] استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. mjafari125@yahoo.com

دريافت: 4/6/93 پذيرش: 14/11/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
207
شماره صفحه: 
91

حيات طيبه، حياتى اخلاقى در راستاى مظهريت صفات الهى

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 187 ـ تير 1392، 13ـ28

 

 ريحانه طباطبايى1
اعظم پرچم2

چكيده

از ديدگاه قرآن كريم حيات حقيقى از آنِ خداوند است و همه موجودات بهره اى از آن را دارا مى باشند. جهان خلقت مظهر رحمت رحمانى پروردگار است و مسيرى است كه از طريق آن هر موجودى به كمال خويش دست مى يابد. انسان نيز به واسطه همين رحمت، به كمال خويش، كه همان رسيدن به مقام خليفه اللهى و مظهريت صفات الهى است، مى رسد. حياتى كه خداوند در اين زمينه به انسان معرفى مى كند، حيات طيبه است كه مظهرى از حيات حقيقى خداوند است؛ حياتى كه عارى از هر نوع خباثت و آلودگى است، از ايمان و عمل صالح شروع شده تا در مراتب كمال، انسان را مقرّب درگاه پروردگار خويش كند.

آنچه اين مقاله بدان اهتمام مى ورزد، آن است كه با روش توصيفى ـ تحليلى، با بهره گيرى از آيات قرآن كريم و با مراجعه به منابع كتب دينى، بخصوص تفاسير مربوط، چگونگى مظهريت صفات الهى را در حيات طيبه تبيين نموده و ارتباط نظام مند آن را با صفات مثبتى نظير: ايمان، عمل صالح و ولايت، و صفات منفى نظير: حذف خدامحورى، غفلت از آخرت و مرگ و پيروى از هواى نفس روشن نمايد.

كليدواژه ها: حيات، طيبه، اخلاق، حيات طيبه، ايمان، عمل صالح.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
187
شماره صفحه: 
13

رابطه شفاعت با مقام معنوى مؤمنان

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 180 ـ آذر 1391، 121ـ130

سيدمصطفى حسينى نسب*

چكيده

يكى از موضوعات مهم اعتقادى، مسئله شفاعت در آخرت است. درباره اين موضوع، اين پرسش قابل طرح است كه از منظر قرآن، آيا بين هريك از شفاعت كردن و مورد شفاعت قرار گرفتن در آخرت، با مقام معنوى شخص به معناى اصطلاحى كه در عرفان نظرى رايج است، رابطه اى تكوينى وجود دارد يا خير؟ اين مقاله با رويكرد نظرى و با روش مطالعه اسنادى، آيات قرآن درباره شفاعت را در هشت دسته طبقه بندى كرده و ارتباط آنها با يكديگر را مورد بررسى قرار داده است. در نهايت، اين پژوهش بدين يافته رسيده كه از نظر قرآن، شفاعت كردن از آثار تكوينى مقام معنوى، به اصطلاح رايج در عرفان نظرى، است كه فرد باايمان با اجراى برنامه هاى الهى همانند نماز شب، به اذن الهى، بدان دست مى يابد. همچنين، بين شفاعت شدن و مقام معنوى مصطلح نيز رابطه تكوينى مستقيمى وجود دارد؛ بدين سان كه فرد بعد از اينكه مورد شفاعت قرار گرفت، تكوينا به مقام معنوى بالاترى نسبت به گذشته دست خواهد يافت.

 

كليدواژه ها: شفاعت، مقام معنوى، شرك، ايمان، اذن الهى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
180
شماره صفحه: 
121

نقش اعتقادات، بينش‏ها و باورهاى دينى

سال بيستم ـ شماره 163 ـ تير 1390، 53ـ65

محمدمهدى صفورائى*

چكيده

پژوهش حاضر با روش تحليلى و توصيفى و با هدف شناسايى و استخراج باورهاى دينى مؤثر در تقويت، استحكام و كارآمدى خانواده از آيات و روايات صورت گرفته است.

در اين پژوهش، به مهم‏ترين بينش‏ها و باورهاى دينى اشاره شده است كه بر روابط و رفتارهاى اعضاى خانواده اثر مى‏گذارد و آن را به خانواده‏اى كارآمد تبديل مى‏كند؛ چنان‏كه نبود چنين بينش‏هايى، سبب ناكارآمدى خانواده و شكل‏گيرى روابط نامناسب خواهد شد.

نتايج پژوهش نشان داد كه بر اساس منابع دينى، ايمان به خدا، اعتقاد به رسالت و امامت و زندگى پس از مرگ، مهم‏ترين باورهاى دينى‏اند كه خانواده را كارآمد مى‏كند. بر اساس نتايج پژوهش بينش‏ها، باورهاى دينى از سه بُعدِ معنادهى به زندگى، اجراى وظايف و تكاليف توسط اعضاى خانواده، و مواجهه با مشكلاتى كه در خانواده پديد مى‏آيد، بر كارآمدى خانواده اثر مى‏گذارد.

كليدواژه‏ها: خانواده، باور دينى، ايمان، اعتقاد، معاد، رسالت و امامت.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
163
شماره صفحه: 
53

راه‏كارهاى گسترش و نهادينه كردن عفاف

معرفت سال بيستم ـ شماره 160 ـ فروردين 1390، 113ـ126

محسن فتاحى اردكانى*

فاطمه هاتفى**

چكيده

عفت و عفاف يكى از ارزش‏هاى اخلاقى است كه همواره در متون دينى مورد تأكيد قرار گرفته و نقش بسزايى در سلامت فرد و اجتماع دارد كه سعادت و كمال و يا انحطاط يك فرد يا جامعه در گرو آن مى‏باشد. از اين‏رو، راه تحصيل و دست‏يابى عفت و به دنبال آن، چگونگى حفظ آن، از جمله مواردى است كه در بحث عفت مورد اهميت است و بى‏ترديد در متون دينى علاوه بر تأكيد بر عفت به عنوان يك ارزش اخلاقى، راه‏كارهايى نيز براى گسترش و نهادينه شدن آن در فرد و جامعه ارائه گرديده است.

اين نوشتار به روش كتابخانه‏اى و مطالعه اسنادى، به بخشى از اين راه‏كارها پرداخته و مورد تبيين و بررسى قرار داده است.

كليدواژه‏ها: عفت، عفاف، ايمان، حجاب، وراثت، تربيت، تعديل غرايز.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
160
شماره صفحه: 
113
محتوای تغذیه