توبه

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

ضرورت ياد خدا و ارتباط آن با ياد كرد خدا از ما

سال بيست و سوم ـ شماره 203 -آبان 1393

آيت‏اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

اين مقال، شرحى است بر مناجات ذاكرين امام سجاد عليه‏السلام. در يكى از فرازهاى اين دعا، امام عليه‏السلام به طلب آرامش و سكونت دل با ياد خدا اشاره دارند؛ زيرا اضطراب، نگرانى و دلواپسى لازمه زندگى دنيايى است. ياد خدا، بالاترين لذايذ است. وقتى انسان به عمق اين لذت پى مى‏برد، از اشتغال به لذايذ گذراى دنيايى به درگاه خدا دل به شكوه گشوده، استغفار مى‏كند.

 از سوى ديگر، ياد خدا دوطرفه است، اين‏گونه نيست كه فقط ما بايد به ياد خدا باشيم؛ خدا نيز هرگز از ما و احوالمان غافل نيست. اين يادِ دوسويه، لذتى بى ‏نهايت براى انسان دارد؛ اينكه ما بدانيم خالق و خداى مهربانمان نيز به ياد ماست و لحظه‏اى از رحمت و بركات خود نسبت به ما دريغ ندارد، لذتى مضاعف دارد.

 

كليدواژه ها: يادخدا، مناجات، توبه، خشنودى خدا.

 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
203
شماره صفحه: 
5

نسيم رحمت الهى (1)

معرفت سال بيستم ـ شماره 162 ـ خرداد 1390، 5ـ14

نسيم رحمت الهى (1)*

آيت ‏اللّه محمدتقى مصباح

چكيده
خداى سرمدى، فياض مطلق و داراى رحمت بى‏كران است. همه موجودات هستى به فراخور ظرفيت خود، از اين رحمت بهره‏مندند. خداوند متعال بدون درخواست بندگان، از فضل و كرم خويش بر بندگان خويش بى‏منت مى‏بخشد. با وجود اين، انسان‏ها نعمت‏هاى الهى را كفران مى‏كنند و راه عصيان پيش مى‏گيرند. در مقابل، حلم الهى بر عيوب ما پرده افكنده، مانع از رسوا شدن ما مى‏شود. از اين‏رو، در آموزه‏هاى دينى سفارش مؤكد بر استغفار به درگاه الهى شده است.
     هركس به حسب معرفت و مرتبه كمال خويش حتى حضرات معصومان عليهم‏السلام در پيشگاه الهى قصور و تقصير دارند و استغفار مى‏كنند: بندگان عادى از ارتكاب عصيان و گناه و حضرات معصومان عليهم‏السلام هرچند هرگز مرتكب گناه صغيره و يا كبيره و حتى ترك اولى نمى‏شوند، اما استغفار آنان به دليل اشتغالات به امور دنيوى و لوازم آن و توجه به غيرخداست كه گريزى هم از اين‏گونه امور نيست.
     اين نوشتار به تفصيل در باب توبه و شفاعت مطالب نغزى را مطرح كرده است.

كليدواژه‏‌ها: توبه، شفاعت، رحمت الهى، غضب الهى، صفات الهى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
162
شماره صفحه: 
5

در جستجوى رحمت بى‌‏انتهاى خداوند

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

خوف و رجاء در آموزه‏‌هاى دينى همواره مقارن و در كنار يكديگر آمده است. خوف و ترس از عذاب الهى به عنوان يك سازوكار تنبيهى و رجا و اميد به رحمت لايزال الهى به عنوان يك سازوكار تشويقى، همواره سوق‏دهنده انسان به سوى رحمت و مغفرت الهى بوده است.

     در آموزه‏هاى دينى و از جمله در ادعيه و به ويژه در مناجات «خمس عشر» براى نيل به رحمت بى‏پايان الهى، بر توبه و انابه تأكيد فراوان شده است. اولياى الهى على‏‌رغم منزلت بالا و جايگاه رفيعى كه نزد خداى متعال دارند، همواره از فرجام و عاقبت خويش اظهار نگرانى مى‏كردند. مطيع و فرمان‌بردار الهى و در همه حالات ادب گفت‏وگو را با معبود خويش مراعات مى‏‌كردند. اين مقال شرحى است بر مناجات خمس عشر توسط استاد.

كليدواژه‏‌ها: رحمت، مغفرت، فرجام خوش، توبه، خوف و رجاء.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
155
شماره صفحه: 
5

بازكاوي موانع توبه

بازكاوى موانع توبه

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

اين بحث كه بازنويسى درس‏هاى اخلاق استاد مصباح است، به بازكاوى موانع توبه مى‏پردازد. طرح شبهات و وساوس شيطان از جمله عواملى است كه موجب مى‏شود انسان در انجام توبه و بازگشت حقيقى به سوى خداى متعال با ترديد مواجه شود. توهم اينكه شفاعت موجب مى‏شود همه گناهان انسان بخشيده شود و نيازى به توبه نيست نيز از جمله موانع بزرگ توبه است. در صورتى شفاعت رخ مى‏دهد كه اولاً، انسان شرايط لازم را براى آن داشته باشد. ثانيا، اين شفاعت شامل عالم برزخ نمى‏شود؛ فرد گناهكار در عالم برزخ، عذاب و كيفر گناهان خويش را خواهد چشيد.

 علاوه بر اين، مشاهده فيلم‏هاى مبتذل، دوستان ناباب، وارد شدن در محيط‏هاى آلوده، معاشرت با افراد گناهكار و... زمينه‏ساز گرفتار شدن در معضلات اخلاقى و گناه است و توفيق عبادت و توبه را از انسان سلب مى‏كند.

كليدواژه‏ها: توبه، موانع توبه، وسوسه‏هاى شيطانى، جهنم، گناه، كيفر اعمال، شفاعت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
144
شماره صفحه: 
5

راه‏كارهاى اصلاح بزه‏كاران

راه‏كارهاى اصلاح بزه‏كاران

محمّد احمدى 1

چكيده

اصلاح مجرم و بازگرداندن آن به جامعه، از مباحث مهم همه نظام‏هاى حقوقى است؛ چراكه شخصيت افراد و دفاع از حيثيت هر شهروند، از وظايف نظام حقوقى و دست‏اندركاران هر كشور است. جامعه همان‏گونه كه در پى برخورد با مجرمان و بزه‏كاران است، بايد درصدد اصلاح و سازگار نمودن آنان با جامعه نيز باشد؛ چراكه اصلاح بزهكار تأثيرگذارتر از كيفر دادن اوست. امروزه همه نظام‏هاى حقوقى تلاش مى‏كنند تا با تدابير خردمندانه، زمينه بازگشت مجرم به جامعه را فراهم سازند و تا حد ممكن از طرد بزهكار جلوگيرى نمايند. اين نوشتار با روش اسنادى و كتابخانه‏اى و با هدف بيان راه‏كارهاى اصلاح مجرم و زمينه بازگشت وى به جامعه و سازگارى او مى‏باشد. حاصل اين نوشتار اينكه در جوامع سنتى هدف از مجازات ارعاب ديگران بوده، ولى امروزه اصلاح مجرم و در رأس آن اصلاح جامعه مدنظر است. بنابراين، هدف مجازات فقط سزادهى مجرم نيست، بلكه در اصلاح جامعه هم نقش بسزايى دارد. اتخاذ تدابيرى براى اصلاح بزهكار از مهم‏ترين وظيفه مسئولان است. قانون‏گذاران بايد درصدد تصويب قوانينى باشند كه به اصلاح جامعه كمك فراوانى مى‏كند.

 كليدواژه‌‏ها: توبه، مرور زمان، عفو، كيفيات مخففه قضايى، كيفيات مخففه قانونى، حيثيت، بزهكار.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
148
شماره صفحه: 
93

چرايى اعتراف معصومان عليهم‏السلام به قصور و كوتاهى

چرايى اعتراف معصومان عليهم‏السلام به قصور و كوتاهى

 استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

در بسيارى از ادعيه و مناجات‏هاى مأثور از امامان معصوم عليهم‏السلام تعابيرى به كار رفته است كه گويا آن بزرگواران مرتكب گناه شده‏اند! اين شبهه با اعتقاد ما مبنى بر عصمت ايشان ناسازگار است. به راستى به چه دليل انبيا و ائمّه اطهار عليهم‏السلام به خود نسبت گناه داده و به درگاه ربوبى توبه و استغفار مى‏كنند؟ در پاسخ به اين شبهه، پاسخ‏هايى ارائه شده است.

     اجمالاً در اين زمينه بايد گفت: هرچند انبيا و ائمّه اطهار عليهم‏السلام انسان‏هاى كامل، صاحب مقام عصمت و از هرگونه خطا و لغزش مصون هستند اما هم ايشان، آن‏گاه كه در برابر عظمت و كبريايى و جلال و جبروت خداى متعال قرار مى‏گيرند و نعمت‏هاى بى‏كران خداوندى را كه به بشر و ايشان عطا فرموده است به ياد مى‏آورند، بى‏اختيار با خضوع و خشوع در برابر عظمت الهى زبان به تضرع مى‏گشايند و از اينكه به لطف و كرم الهى از وساس شيطانى محفوظ مانده، خداى را شاكرند.

كليدواژه‏ها: توبه، عصمت، مناجات، گناه، استغفار، معصومان عليهم‏السلام

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
147
شماره صفحه: 
5

در جست‌وجوى رحمت الهى (2)

استاد محمّدتقى مصباح*

چكيده

در مقام توبه بنده، بايد انسان اوج ذلت و حقارت خويش را در برابر خداوند متعال درك و با اطمينان از بخشش خطاها از سوى خداوند، به درگاه او بازگردد و با زبان تضرع و التماس از او بخواهد كه از خطاهايش چشم‌پوشى نمايد.

با درك اوج فقر و درماندگى انسان و درك رحمت بى‌پايان الهى و بازگشت به سوى او، امكان بخشش از سوى خداى متعال وجود دارد. در مقام توبه، انسان بايد خود را همچون درمانده‌اى بيابد كه همه راه‌ها و درها به سويش بسته است و چون كسى است كه در دريا غرق گشته و امواج او را دربر گرفته است و رهايى از دام امواج ندارد، در چنين حالتى، تنها كسى كه درهايش به روى همه باز است، خداى متعال است و امكان توبه تنها از اوست و در رحمت او بر روى همه باز است. اين به معناى واقعى توبه است.

كليدواژه‌ها :رحمت، توبه، بازگشت، بنده‌نوازى، استرحام، رحمت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
146
شماره صفحه: 
5

در جست‌وجوى رحمت الهى

در جست‌وجوى رحمت الهى (1)

                         استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

در فرهنگ اسلامى، شرم و حيا خصلتى اصيل و ارزشمند محسوب مى‌شود و ريشه در فطرت انسانى دارد. در مقابل، در فرهنگ‌هاى غيراسلامى، بى‌حيايى و بى‌شرمى كمال محسوب مى‌شود. در اخلاق اسلامى خوف و رجا از يك‌سو، به معناى شناخت و قدردانى از نعمت سلامتى، صحت و نعمت‌هاى بى‌پايان خداست و از سوى ديگر، به معناى شناخت اين حقيقت است كه خداى متعال با توبه كردن انسان، مى‌تواند از لغزش‌هاى وى درگذرد و بر نعمت‌هاى او بيفزايد. اين هر دو، آدمى را مستعد توبه واقعى و دريافت رحمت الهى مى‌كند. طبيعى است كسانى كه به دنيا آلوده‌اند، لذايذ دنيوى آنان را از امور معنوى بازداشته و به پندار موهوم خويش، عوامل عزت را در نعمت‌هاى دنيوى جست‌وجو مى‌كنند معمولا توفيق توبه را نخواهند داشت. از اين‌رو، گناهان، انسان را به سقوط دچار و موجبات دلمردگى او را فراهم مى‌سازد؛ چيزى كه هر لحظه او را از رحمت الهى به دور و توفيق توبه را از او سلب مى‌گرداند. بنابراين، حيا و شرم در برابر جلال و كبرياى الهى، مانع از انجام گناه و موجبات روى آوردن به رحمت و بركات الهى به انسان و توفيق توبه را براى او فراهم مى‌سازد.

كليدواژه‌ها: توبه، استغفار، حيا، شرم، خوف و رجا، خضوع، مراتب توبه.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
145
شماره صفحه: 
5

توبه؛ جايگاه و فرايند تحقق آن

توبه

جايگاه و فرايند تحقق آن (2)

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

توبه به معناى بازگشت و ترك گناه است؛ بنده‌اى كه به وسيله گناه و جسارت در حق مولى از خدا دور شده، اينك قصد بازگشت و تقرب به معبود خويش دارد. انسان براى انجام توبه، نيازمند داشتن انگيزه است. توجه به ضررهاى گناه و نقشى كه توبه در صيانت انسان دارد، انگيزه خوبى براى توبه است. گناه، علاوه بر ضررهاى جسمى، ضررهاى بى‌شمار روحى و روانى براى انسان در پى دارد. متأسفانه برخى افراد به آفات و ضررهاى جسمانى بيمارى توجه دارند و درصدد رفع آنند، اما كمترين توجهى به آفات روحى گناهان ندارند، آفاتى كه به مراتب از بيمارى‌هاى جسمى سهمگين‌تر است.

از جمله آفات و پيامدهاى گناه، حرمان انسانى از هدايت الهى است. گناهان علاوه بر آفات فردى، آفات و ضررهاى اجتماعى نيز براى انسان دارد؛ كسى در اجتماع به فرد دروغگو اعتماد نمى‌كند، همچنين عذاب‌هاى شديد اخروى براى گناهكاران مهياست. توجه به ضررها و زيان‌هاى دنيوى، اخروى، جسمى، روحى، فردى و اجتماعى گناه، انگيزه خوبى براى بازگشت عبد به سوى معبود خويش است.

كليدواژه‌ها : توبه، گناه، ترك گناه، عذاب اخروى، گناهكار، اولياى الهى.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
142
شماره صفحه: 
5

توبه

توبه

جايگاه و فرايند تحقق آن

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

توبه به معناى بازگشت و ترگ گناه است؛ بنده‌اى كه از خدا به وسيله گناه دور شده اينك قصد بازگشت و تقرب به معبود خويش را دارد. توبه عقلا و شرعآ واجب است و امرى است اختيارى و ارادى. فرد گناهكار براى نيل به توبه، بايد علاوه بر اراده بر توبه، يعنى علم و تصديق به فايده، ميل به ترك گناه و معصيت و تقرب به سوى خداى متعال را نيز داشته باشد. اين ميل بايد نسبت به ساير اميال، از جمله انجام معصيت، قوى‌تر باشد. لازمه اين كار اين است كه ضرر گناه و فايده توبه بر انسان روشن گردد. بدون چنين باورى، اراده جدّى توبه در انسان پديد نمى‌آيد. در واقع، توبه و اكنشى است از سوى انسان به رفتار ناشايست خويش در صرف عمر خود در معصيت خدا. مهم‌ترين مانع توبه و بازگشت از مسير نادرست به راه صواب، تسويف و به تأخير افكندن آن است. بهترين زمان توبه، پس از ارتكاب عمل نادرست و به ويژه در زمان جوانى است. انسانى كه در جوانى نتواند به سوى خدا بازگردد، در دوران پيرى امكان توبه براى او به مراتب سخت‌تر و مشكل‌تر خواهد بود.

كليدواژه‌ها : توبه، تسويف، گناه، اراده، ميل به بازگشت، معصيت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
141
شماره صفحه: 
5
محتوای تغذیه