انسان

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

حقیقت ولایت و جایگاه آن در تربیت انسان

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سیدمهدی حسینی/ استادیار گروه معارف اسلامي دانشگاه فرهنگيان     Mahdi1356@gmail.com
دريافت: 18/02/99                    پذيرش: 20/06/99
چکيده
نظام تربیت اسلامی، بر مبنای صراط مستقیم و راهنمای راه، هدایت الهی و آگاهی‌بخشی نسبت به مقصد و هدف نهایی و عوامل بازدارنده از هدف نهایی، طراحی شده است. در این راستا، بحث ولایت ولي خدا، به عنوان راهنمای راه و به عنوان اسوه و الگوی عملی و پیشرو راه، اهمیت بسیاری دارد. چه اینکه سعادت و کمال و لذت و عزت انسان در جوار قرب الهی است و بدون شناخت ولیّ خدا و پذیرش ولایت او نمی‌توان راه رسیدن به خدا را کشف کرد. در صورت عدم شناخت حقیقت ولایت و عدم علم به جایگاه آن در تربیت انسان، رکن مهمی از ارکان تربیت نادیده گرفته می‌شود. روش پژوهش، بررسی تحلیلی معارف عقلی و نقلی در جهت کشف حقیقت ولایت و جایگاه آن در تربیت انسان است. لزوم تمسک به ولایت معصوم برای رسیدن به هدف متعالی، بیانگر اهمیت و جایگاه ولایت است و البته در شرایط غیبت یا عدم دسترسی به معصوم، نوبت می‌رسد به شبیه‌ترین فرد به معصوم در علم و عمل. لذا ولایت خدا یعنی دنباله‌روی از معصوم و دنباله‌روی از کسی که دنباله‌‌‌رو معصوم است و معصوم هم که مقصدش قرب الهی است پس طی این مسیر مقصدش خداست.
کليدواژه‌ها: ولایت، امامت، انسان، تربیت، قرب الهی.
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
474
شماره صفحه: 
9
صفحه شروع مقاله: 
9
صفحه پایان مقاله: 
19

جایگاه قلب در اخلاق عرفانی

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سيدمحمدرضا ظهيرالاسلام / کارشناس ارشد عرفان اسلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    zahiroleslam@gmail.com
حسين مظفري / استادیار گروه عرفان مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    h.mozaffari48@gmail.com
دريافت: 8/5/98                    پذيرش: 23/10/98
چکيده
ازآنجاکه موضوع اخلاق، صفات و ملکات و رفتارهای اختیاری انسان می‌باشد، نوع نگاه به انسان در هر مکتب اخلاقی از مهم‌ترین مبانی آن مکتب است که قابل بحث و بررسی می‌باشد. اخلاق عرفانی در کنار دیگر مکاتب اخلاقی در عالم اسلام دارای مبانی ویژ خود می‌باشد. ازجمله مهم‌تر‌ین عناصر در انسان‌شناسی عرفانی، قلب است. هدف این پژوهش آن است که تأثیر قلب را در اخلاق عرفانی با روشی توصیفی و تحلیلی مشخص کند. قلب هستۀ اصلی و شاکلۀ وجودی انسان را تشکیل داده، که با سریان وجودی خود همۀ مراتب ظاهری و باطنی انسان را شامل می‌شود. قلب با توجه به احاطه و ظرفیت و گستردگی منحصربه‌فردی که دارد، می‌تواند تأثیر بسزايی در اخلاق عرفانی از خود برجای بگذارد. قلب با رویکردهای معرفتی، احساسی و عملی که دارد، اهمیت نقش خود را در این مکتب اخلاقی نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: اخلاق عرفانی، انسان، قلب، معرفت، احساس، عمل.
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
268
شماره صفحه: 
17

مراتب متعدد وجودي انسان و تطبیق آن بر مراتب عالم کبیر و قرآن کریم از منظر عارفان مسلمان

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

حسين مظفري / استادیار گروه عرفان مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    h.mozaffari48@gmail.com
دريافت: 25/5/98                    پذيرش: 11/11/98
چکيده
این مقاله به روش توصیفی ـ تحلیلی به تبیین مراتب وجودی انسان از منظر برخی از عارفان مسلمان، تطبیق آنها بر مراتب متعدد عالم کبیر و قرآن کریم و همچنین به نقد و بررسی این دو نکته از منظر متون دینی پرداخته است. در ابتدا این نکته به تفصیل بیان شده که عبدالرزاق کاشانی انسان را دارای سه مرتبه کلی نفس، قلب و روح و ده مرتبه جزئی‌تر می‌داند. فناری و صدرالمتألهين هرکدام، با تعابیر گوناگون، هفت مرتبه برای انسان برمی‌شمرند و عارف معاصر، امام خمینی ره نیز، انسان را به وزان قرآن کریم و عالم کبیر، دارای هفت، هفتاد، هفتادهزار، و بلکه بی‌نهایت مرتبه می‌داند. در ادامه، با اشاره به تعابیر گوناگونی از آیات و روایات، این نکته به اثبات رسیده که هم اصل ذومراتب بودن وجود انسان، و هم تطبیق مراتب وجودی وی، بر مراتب متعدد قرآن کریم و عالم کبیر، از تعابیر و فرازهای مختلفی از متون دینی قابل اصطیاد است.
كليدواژه‌ها: مراتب، انسان، قرآن، عارفان مسلمان، عالم کبیر.
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
268
شماره صفحه: 
9
صفحه شروع مقاله: 
50
صفحه پایان مقاله: 
60

واكاوي حقيقت روح در روايات اسلامي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 248 (ويژة كلام)

مهدي يارمحمدي / كارشناس ارشد كلام، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.ym110@chmail.ir
محمد جعفري / دانشيار گروه كلام، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    mjafari125@yahoo.com
دريافت: 15/9/96                    پذيرش: 11/3/97
چکیده
شناخت انسان، به‌عنوان شریف‌ترین مخلوق خداوند، در گرو شناخت حقیقت وجودی اوست که با ابزارهای مختلف معرفتی، اعم از عقل، نقل، شهود، تجربه و... قابل تحصیل است. «نقل» معتبر، به جهت صدور از معصوم علیهم السلام و احاطه علمی ائمة اطهار  بر کل عالم وجود و ازجمله انسان، همواره از بهترین طرق کسب معرفت بوده است. اين مقاله با داده‌هایی روایی، حاصل از گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای با روش تحلیلی و توصیفی، به واکاوی روایات بيانگر حقیقت روح پرداخته است. در این مقاله، به هشت دسته از احادیث، به ترتیب از روایاتی که به‌ظاهر مثبِت جسمانیت روح بوده‌اند، تا روایاتی که جز با وجود روح مجرد سازگار نمی‌باشند، اشاره ‌شده است. حاصل این پژوهش، بیان هماهنگی بین عقل و نقل در دو ساحتی بودن انسان و غیرمادی دانستن ساحت روحانی اوست.
کلیدواژه‌ها: روح،‌ نفس، مادي، مجرد، انسان.

 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
248
شماره صفحه: 
59

نگرش كلامي به ملاك انسانيت با تكيه بر متون ديني

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 244 (ويژة کلام)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
244
شماره صفحه: 
45

انسان كامل از ديدگاه شهيد مطهرى و علامه طباطبائى

سال بيست و ششم ـ شماره 234 (ويژه كلام)

جواد اكبرى مطلق / استاديار دانشگاه پيام نور    ajavad.m@chmail.ir

مرضيه فنودى / كارشناس ارشد معارف اسلامى دانشگاه كاشان           m.fanoodi1389@yahoo.com

دريافت: 11/6/95               پذيرش: 6/2/96

 

چكيده

كمال طلبى را مى توان هدف نهايى انسان دانست، گرچه در تعيين مصداق، ممكن است خطاهايى صورت پذيرد. با توجه به اينكه ميل به كمال ذاتى انسان است، انديشمندان در طول تاريخ، ويژگى هايى براى انسان كامل ذكر كرده اند. اين تحقيق درصدد تبيين و تطبيق ديدگاه علامه طباطبائى و شهيد مطهرى در خصوص انسان كامل است. روش پژوهش توصيفى بوده و با توجه به بررسى تطبيقى نظرات، از تحليل محتوا استفاده شده است.

     يافته ها حكايت از اين دارد كه انسان كامل انسانى داراى ارزش هايى مانند: عبادت، خدمت به خلق و آزادى است كه همه در او به صورت هماهنگ رشد كرده و رشد هركدام از اين ارزش ها به حد اعلا رسيده است. در فرايند تحقيق، آنچه به دست آمده هماهنگى و هماوايى بين نظرات اين دو انديشمند در زمينه انسان كامل است، گرچه در تعيين مصداق «انسان كامل»، امكان شناخت و نوع نگاه به او، اختلاف نظر است.

 

كليدواژه ها: انسان كامل، علامه طباطبائى، مرتضى مطهرى، انسان شناسى، انسان، روح، كمال، حيات طيبه.


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
234
شماره صفحه: 
15

ميانه آرى و نهوجود و فطرت از منظر ابن عربى[1]

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

ويليام چيتيك / ترجمه و تعليق: عليرضا كرمانى / دانشيار گروه عرفان مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره           kermania59@yahoo.com

دريافت: 29/5/95               پذيرش: 11/10/95

 

چكيده

اين مقاله سعى دارد مفهوم كليدى فطرت را با توجه به مبانى هستى شناختى، انسان شناختى و دين شناختى عرفان ابن عربى تحليل و بررسى كند. از اين منظر، تمامى حقايقْ تجليات وجود واحدِ بسيط اند و ازاين رو، وجود در همه مواطن حضور دارد، هرچند در همه آنها با تمامى صفات خود ظهور نداشته باشد. اما انسان، حقيقتى متفاوت از همه حقايق است. مبتنى بر انديشه دينى، انسان بر صورت خداوند خلق شده است؛ براين اساس، توان تجلى وجود را بتمامه دارد. و ازآنجاكه وجود عين علم و آگاهى است، توان تجربه وجود با تمام صفات را نيز دارد. اين وجود و آگاهى در تمامى آدميان به قوه و اندماج حضور دارد و به اين حضور و آگاهى اجمالى، فطرت اطلاق مى شود. هدف خلقت آدمى آن است كه اين امر اجمالى را در خود هرچه بيشتر به فعليت تبديل كند. از ديدگاه مؤلف، اين امر صرفا از طريق «عبوديت» يعنى تسليم محض بودن به اراده خداوند محقق مى شود كه تعبيرى است از فناى از غير حق و بقاى به حق و اين حق دقيقا همان وجود است كه خود را در عبد متجلى كرده است.

 

كليدواژه ها: فطرت، وحدت وجود، انسان، انسان كامل، خيال، فنا و بقا.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
81

مبانى فكرى و اعتقادى حافظ شيرازى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى مرداد 1395

حسن احمدى / دانشجوى دكترى كلام اسلامى دانشگاه قم      amin1980306@yahoo.com

دريافت: 11/3/94               پذيرش: 26/10/94

 

چكيده

از ديرباز، حتى مطابق برخى نقل هاى تاريخى، در روزگار خواجه حافظ شيرازى، كسانى بوده اند كه بنا بر اغراض گوناگون و با استناد به برخى ابيات ايهام آفرين، دردانه شيرين سخن شيراز قرن هشتم را، بيگانه از اصول اعتقادى اسلام و كفرگو و كافركيش معرفى كنند. اين پژوهش درصدد است كه با استخراج مبانى فكرى خواجه حافظ شيرازى از تنها منبع به يادگارمانده از او، يعنى ديوان اشعارش، پاسخى درخور براى اين پرسش اساسى بيابد كه به راستى رويكرد اعتقادى مرد فرد غزل ايران زمين، رويكردى الهى است و او را بايد معتكف قبله اهل ايمان به شمار آورد و يا اينكه حق به جانب كسانى است كه قباى ژنده الحاد را بر قامت نابغه شيراز، تراز مى دانند و او را همصدا با ساكنان قبيله تاريكى مى شناسند و مى شناسانند؟ آنچه كه حاصل آمد، شواهد روشن دلبستگى عميق و بى پيرايه حافظ شيرازى به اصول و مبانى فكرى و اعتقادى اسلام در قلمروهاى هستى شناسى، انسان شناسى و فرجام شناسى است.

 

كليدواژه ها: حافظ، خدا، قضا و قدر، انسان، معاد.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
224
شماره صفحه: 
91

«عالَم انسان دينى» رهيافت اثربخشى فعاليت هاى معلمان تربيت دينى و اخلاقى

سال بيست و چهارم ـ شماره 209 (ويژه علوم تربيتى)

مهديه كشانى / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت اسلامى دانشگاه كرمان       mahdiyehkeshani@yahoo.com

سيدحميدرضا علوى / استاد دانشگاه شهيد باهنر كرمان        hralavi@uk.ac.ir

دريافت: 20/5/93               پذيرش: 13/12/93

 

چكيده

ازجمله چالش هاى پيش روى تربيت دينى و اخلاقى، عدم تأثيرگذارى روش هاى تربيتى مورداستفاده مربيان اين حوزه ها مى باشد. ازاين رو، بروندادهاى آن، بعضا متصف به آموخته هاى خود نيستند و يا پس از مدتى، در مسيرى خلاف ارزش هاى دينى و اخلاقى، جهت گيرى مى كنند. مقاله حاضر مى كوشد با ترسيم عالَم انسان دينى براى معلمان، ضرورت ارزشى چنين عالَمى را در جهت تأثيرگذارى تعاليم دينى و اخلاقى تبيين نمايد. روش اين پژوهش، كيفى بوده و با رويكرد تحليلى ـ استنباطى، انجام گرفته است. نتايج نشان مى دهد مربى عالَم دار از دو جهت بر روى متربيان خود تأثير مى گذارد. جهت اول و اصلى، جذبه روحى است كه در متربيان به منظور عالَم دار شدن ايجاد مى كند و جهات فرعى، تأثيرگذارى هر مقام مربى در روح و جان متربى است. از اين جهت، مربيان تربيت دينى و اخلاقى بايد به جاى استفاده از رويكردهاى مادى، ابزارى و قهرى به رويكردهاى وجودى، درونى و اشراقى روى آورند كه ورود به عالَم انسان دينى، زيربنايى ترين آنهاست.

 

كليدواژه ها: عالم، انسان، دينى، اخلاقى، تربيت.

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
209
شماره صفحه: 
45

بررسى ويژگى هاى مشترك انسان از ديدگاه قرآن و انجيل و استلزامات تربيتى مربوط به آن

سال بيست و چهارم ـ شماره 208

حميده فرح بخش[1]

سيدحميدرضا علوى[2]

چكيده

انسان، موضوع تربيت است و شناخت او از مهم ترين مباحث در حوزه تعليم و تربيت مى باشد. تاانسان به طور صحيح شناخته نشود، نمى توان به امر تعليم و تربيت او پرداخت. كتب آسمانى كهبراى هدايت انسان نازل شده اند، به انسان و هدايت و سعادت او توجه ويژه اى مبذول داشته اند.رجوع به اين متون وحيانى، بينش صحيحى در مورد شناخت انسان در اختيار مى گذارد. اين پژوهشبه بررسى ويژگى هاى مشترك انسان از ديدگاه قرآن و انجيل مى پردازد. بدين منظور، ضمن مقايسهديدگاه قرآن و انجيل در زمينه ويژگى هاى انسان، ويژگى هاى مشترك انسان استخراج شده و سپسمورد توصيف و تحليل قرار گرفته اند. اطلاعات موردنياز به روش اسنادى جمع آورى شده است.استلزامات تربيتى مربوط به هر ويژگى از طريق شيوه استدلال و استنتاج استخراج شده است. نتايجپژوهش مبيّن آن است كه قرآن و انجيل در زمينه ويژگى هاى انسان داراى مشتركاتى هستند كه تأكيدبر آنها، هم يك الگوى تربيتى مشترك به دست مى دهد و هم موجب تقريب و تفاهم پيروان دو دين مى شود.

 

كليدواژه ها: انسان، قرآن، انجيل، تربيت، اسلام، مسيحيت، ويژگى هاى مشترك.




[1] كارشناس ارشد تاريخ و فلسفه آموزش و پرورش دانشگاه شهيد باهنر كرمان. Hamidehfarahbakhsh@gmail.com

[2] استاد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه شهيد باهنر كرمان. Hamidreza-alavi@yahoo.com

دريافت: 25/3/93 پذيرش: 17/10/93

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
208
شماره صفحه: 
95
محتوای تغذیه