معرفت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

ابعاد معرفتی امام زمان (عج) در آموزه‌های دینی

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* فاطمه اکبرزاده نجار/ دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی    f.akbarzadeh7070@gmail.com
علی‌ اکبرزاده نجار/ طلبه پایه نهم حوزه علميه قم    aliakbarzadeh1376@gmail.com
دريافت: 09/08/98                    پذيرش: 11/02/99
چکيده
براساس روایات، ائمه چهارده معصوم علیها السلام مخلوقات این عالم هستند و شرط دین‌داری در افراد، معرفت نسبت به آنان است. در یک قاعده اگر فردی امام‌شناس باشد، به‌تبع آن نسبت به توحید و نبوت هم معرفت پیدا می‌کند و اگر نسبت به امام زمان عصر خود معرفت نداشته باشد، توحید و نبوت را نپذیرفته و به عبارتی، فردی بی‌دین محسوب می‌گردد. این مقاله حاصل گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای با روش توصیفی ـ تحلیلی، بر آن است که با استناد به روایات مستند از ائمه معصومان علیها السلام و سخنان اندیشمندان اسلامی، که برگرفته از قرآن و احادیث الهی است، به بررسی ابعاد معرفتی امام زمان علیه السلام بپردازد تا زمینه شناخت و معرفت حقیقی نسبت به آن حضرت در عصر حاضر را روشن سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که منتظران امام زمان در زمان غیبت، می‌توانند با استمداد از مجموعۀ باورهای عمیق دربارۀ امامت، مانند ضرورت و اهمیت آن، نقش امام در عبودیت و بندگی، شناخت ابعاد شخصیتی و ویژگی‌های اخلاقی ـ رفتاری، شناخت اوصاف و برنامه‌های ایشان، اعتقاد به ظهور آن حضرت و تحقق معرفت به وجود امام زمان، خود را از غفلت‌ها و انحراف‌های زمانۀ غیبت مصون بدارند و زمینه تکامل معنوی و اخلاقی خود را فراهم کنند و بدین وسیله زمینه‌ساز ظهور امام خود شوند.
کلیدواژه‌ها: معرفت، ابعاد معرفت، امام زمان(عج)، ائمه معصومان علیها السلام.
 


 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
271
شماره صفحه: 
19
صفحه شروع مقاله: 
19
صفحه پایان مقاله: 
26

جایگاه قلب در اخلاق عرفانی

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سيدمحمدرضا ظهيرالاسلام / کارشناس ارشد عرفان اسلامي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    zahiroleslam@gmail.com
حسين مظفري / استادیار گروه عرفان مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    h.mozaffari48@gmail.com
دريافت: 8/5/98                    پذيرش: 23/10/98
چکيده
ازآنجاکه موضوع اخلاق، صفات و ملکات و رفتارهای اختیاری انسان می‌باشد، نوع نگاه به انسان در هر مکتب اخلاقی از مهم‌ترین مبانی آن مکتب است که قابل بحث و بررسی می‌باشد. اخلاق عرفانی در کنار دیگر مکاتب اخلاقی در عالم اسلام دارای مبانی ویژ خود می‌باشد. ازجمله مهم‌تر‌ین عناصر در انسان‌شناسی عرفانی، قلب است. هدف این پژوهش آن است که تأثیر قلب را در اخلاق عرفانی با روشی توصیفی و تحلیلی مشخص کند. قلب هستۀ اصلی و شاکلۀ وجودی انسان را تشکیل داده، که با سریان وجودی خود همۀ مراتب ظاهری و باطنی انسان را شامل می‌شود. قلب با توجه به احاطه و ظرفیت و گستردگی منحصربه‌فردی که دارد، می‌تواند تأثیر بسزايی در اخلاق عرفانی از خود برجای بگذارد. قلب با رویکردهای معرفتی، احساسی و عملی که دارد، اهمیت نقش خود را در این مکتب اخلاقی نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها: اخلاق عرفانی، انسان، قلب، معرفت، احساس، عمل.
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
268
شماره صفحه: 
17

ماهيت زهد علوي در انديشه امام خميني ره

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هشتم ـ شماره اول، پياپي 256 (ويژة اخلاق)

نفیسه اهل سرمدی / استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان    sarmadi.na58@gmail.com
دريافت: 24/02/97                    پذيرش: 29/07/97
چکيده
زهد از کلیدواژه‌های مهم در علم اخلاق است. در این تحقیق برآنیم تا با روش توصيفي ـ تحليلي از دریچه آثار امام خمینی ره به این مقوله بنگریم. در آثار ایشان سه شاخص اصلی برای زهد معرفی مي‌شود که با آنچه از فرهنگ علوی در این خصوص مي‌شناسیم، منطبق است. توجه به این نکته که اعراض مطرح شده در تعریف زهد، اعراضِ قلبی است نه جسمي‌؛ فتح‌بابی مهم در این مسئله است، و زهد را بر خلاف تصور رایج، از عملی جوارحی، به فعلی جوارحی ـ جوانحی، مبدل مي‌سازد. این مقولة اخلاقی در این نگاه، به عاملی محرک تبدیل مي‌شود که زاهد را بصورت جدی به عرصه اجتماع و مواجه شدن با معضلات جامعه سوق مي‌دهد. هستی‌شناسی حاکم بر اندیشة امام خمینی ره از ارکان اساسی در صورت‌بندیِ این تصویر از زهد و زاهد است. ایشان به‌عنوان یک حکیم صدرایی، نمایی از عالم و آدم و فلسفه زندگی او ترسیم می‌کند، که چنین تصویری را نیز از این مفهوم اخلاقی رقم می‌زند. زهد در این نگاه، فعال است نه منفعل.
کلیدواژه‌ها: زهد، پویایی، معرفت، هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، امام خميني ره.


سال انتشار: 
28
شماره مجله: 
256
شماره صفحه: 
87

علم و معرفت در نظر غزالى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

مجتبى زروانى / دانشيار دانشكده الهيات دانشگاه تهران      zarvani@gmail.com

رضا طاهرى / دانشجوى كارشناسى ارشد ايران شناسى تاريخ دانشگاه شهيد بهشتى     r.taheri6764@gmail.com

دريافت: 11/5/95               پذيرش: 18/9/95

 

چكيده

در اين مقاله، آراء و نظرات امام محمد غزالى در باب علم و معرفت بررسى مى شود. با اينكه دو مفهوم «علم» و «معرفت» از يكديگر متمايزند، با تسامح مترادف به كار برده شده اند تا چشم اندازى از ديدگاه غزالى در باب معرفت يقينى و حقيقت علم به دست آيد؛ همان گونه كه غزالى در برخى از كتب خود مانند «احياءالعلوم» و «ميزان العمل»، اين دو واژه را مترادف و ملازم هم به كار مى بندد و در برخى مواضع بين اين دو كلمه تميز قايل مى شود. در اين زمينه، به بررسى سير معرفت شناختى غزالى پرداخته مى شود. غزالى با نگرش صوفيانه، معارف قلبى و اقرار به ارزش و حدود برهان فلسفى، نفوذ ويژه اى در تصوف نهاد كه خود اسباب مؤثر در تفسير و معنى تازه اى از علم و معرفت بين مسلمانان گرديد. غزالى با تأمل در دو طريق عمده كسب معرفت و علم، يعنى طريق قلبى و عقلى، سعى در شناخت ارزش و مقاصد علوم نموده است. در نهايت، در تلقى غزالى، طريق قلب يگانه طريق مطمئن براى نيل به مقصد نهايى يعنى سعادت است كه مقصود تمام عارفان است.

 

كليدواژه ها: غزالى، علم، معرفت، قلب، عقل و تصوف.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
47

مراحل سلوك در عرفان اسلامى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

محمد فنائى اشكورى / استاد گروه فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره eshkevari@qabas.net

دريافت: 29/5/95               پذيرش: 22/10/95

 

چكيده

در سلوك عرفانى سخن از مراحل و منازل تكامل نفس انسانى در سفر الى اللّه است. در عرفان عملى از طبقه بندى هاى گوناگونى براى بيان مراحل و اركان سلوك سخن به ميان آمده است. بعضى از اين طبقه بندى ها مراحل طولى حركت الى اللّه را بيان مى كنند كه يكى پس از ديگرى بايد طى شود. برخى از تقسيم بندى ها اجزا و اركان اصلى سلوك را متعرض مى شوند، كه ممكن است ترتب زمانى بر يكديگر نداشته باشند، هرچند ترتب منطقى و ذاتى بر يكديگر دارند. در اين مقاله، معرفت، محبت و اطاعت به عنوان اركان اصلى عرفان اسلامى معرفى مى شوند كه به طور منطقى مترتب بر يكديگر هستند. ارگان سه گانه عرفان متناظر با ابعاد سه گانه انسان، يعنى عقل، دل و جوارح و كاركردهاى آنها يعنى ادراك، احساس و عمل، مى باشند. پس از بيان اين طبقه بندى، برخى از طبقه بندى هاى معروف ديگر در عرفان اسلامى طرح و نسبت آنها با اين طبقه بندى بيان مى شود.

 

كليدواژه ها: معرفت، محبت، اطاعت، عبادت حبى، شريعت، طريقت، حقيقت.


سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
13

سيماى پرهيزگاران در خطبه متقين اميرمؤمنان عليه السلام؛معرفت ناب و تكليف مدارى (2)

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى بهمن 1394

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

 

چكيده

اين متن شرحى است بر كلام اميرمؤمنان على عليه السلام در باب صفات شيعيان واقعى. حضرت طليعه معرفى ويژگى شيعيان را سه ويژگى كلى مى شمارند كه جامع و محور ساير صفات آنان است: معرفت حقيقى خداى متعال، عمل به دستورات و دارا بودن فضايل و ملكات فاضله.

     فلسفه شناخت فضايل در كلام بزرگان و ائمّه اطهار عليهم السلام اين است كه ما مدعيان تشيع، به شيعيان واقعى شباهتى يابيم. معرفت واقعى خدا زمانى به دست مى آيد كه انسان خداوند را با همه صفات ثبوتى و سلبى و صفات ذات و فعل او بشناسد و به آنها باور داشته باشد. اين معرفت زمانى بر رفتار انسان اثر مى گذارد كه عميقا در جان و روح او نفوذ كرده باشد؛ انسانى كه باور ندارد خداوند به هر رفتارى پاداش و كيفرى مى دهد و او مالك يوم الدين است و در قيامت اعمال ما را حسابرسى مى كند، بر اعمال خويش مراقبتى نخواهد داشت. ازاين رو، شيعيان واقعى كه عارف به خدا هستند، لوازم آثار معرفتشان بايد در رفتار و حركات آنان تجلى يابد. پس رفتار و ويژگى هاى انسان هنگامى ارزشمند است كه محور آنها معرفت خدا باشد.

 

كليدواژه ها: عرفان، معرفت ناب، فضايل اخلاقى، معرفت.


 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
218
شماره صفحه: 
5

سيماى پرهيزگاران در خطبه متقين اميرمؤمنان عليه السلام؛معرفت ناب و تكليف مدارى (1)

سال بيست و چهارم ـ شماره 217 (ويژه كلام)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

اين مقاله شرحى است بر كلام اميرمؤمنان على عليه السلام در باب صفات متقين و پرهيزگاران. فلسفه خلقت بشر، عبادت و بندگى خداست. خداوند انسان را آفريد و  عبادت خود را بر او واجب ساخت و اطاعت و بندگى خود را بر او تكليف گرداند. خداى متعال روزى همه بندگان خويش را از طريق حلال مقرر كرده است، اگر كسى دنبال روزى حرام باشد، از روزى حلال محروم و عذاب مى شود. خداوند سبحان به بشر عقل را به عنوان راهنماى او اعطا كرده است، اما اين عقل نمى تواند مصالح واقعى بشر را به او بنماياند. لذا براى او قوانين و مقرراتى قرار داد كه مطابق آن عمل كند و به سعادت برسد؛ هرچند در عمل به اين تكاليف مخير است. هرگز خداى سبحان تكاليف شاقى را براى بشر وضع نكرده است، اما شيطان همواره او را وسوسه مى كند كه از انجام اين تكاليف سر باز زند. اينجاست كه اختيار بشر، با راهنماى عقل درونى و راهنمايان الهى، ره سعادت را به بشر مى نماياند.

 

كليدواژه ها: معرفت، ايمان، پرهيزگاران، تكليف.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
217
شماره صفحه: 
7

رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى با محوريت تفسير الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 207 (ويژه فلسفه)

امراللّه قلى زاده[1]

محمد جعفرى[2]

چكيده

مسئله ايمان دينى، يكى از مهم ترين مباحثى است كه در اديان به طور عموم و اديان ابراهيمى به طور خاص مورد توجه بوده است. تاريخ اسلامى گواه اين است كه مسئله ايمان يكى از كهن ترين موضوعات اعتقادى است كه فرق مختلف اسلامى بدان پرداخته اند. اين نوشتار، با روش توصيفى ـ تحليلى مى كوشد با نگاه قرآنى، مسئله رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى را مورد بررسى قرار دهد. ابتدا معناى ايمان و معرفت و سپس متعلق ايمان و در نهايت رابطه بين ايمان و معرفت مورد بررسى واقع شده است. سه نوع رابطه بين ايمان و معرفت متصور شده و در نهايت رابطه اى را مقبول دانسته كه معرفت نقش زمينه و مقدمه را در حصول ايمان ايفا مى كند. در ضمن، رابطه معرفت حضورى با ايمان و امكان حصول ايمان با ظن نيز مورد مداقه واقع شده است.

 

كليدواژه ها: معرفت، علم، ايمان، الميزان، علّامه طباطبائى.



[1] دانش ‏پژوه كارشناسى ارشد كلام مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. amrollah.gholizadeh@yahoo.com

[2] استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. mjafari125@yahoo.com

دريافت: 4/6/93 پذيرش: 14/11/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
207
شماره صفحه: 
91

ادراك حسى در ديدگاه افلاطون

سال بيست و سوم ـ شماره 207 (ويژه فلسفه)

مجتبى جليلى مقدم[1]

چكيده

ادراك حسى كه از اساسى ترين و چالش برانگيزترين مسائل فلسفه و معرفت شناسى است، جايگاه نوينى در انديشه افلاطونِ ايده آليست و عقل گرا مى يابد. در معرفت شناسى افلاطون، معرفتِ حقيقى خطاناپذير بوده و به حوزه مُثُل يا هست ها كه لايتغيرند تعلق مى گيرد. درحالى كه ادراك حسى نه تنها خطاپذير است، بلكه به جهان محسوس متغير تعلق دارد و ازاين رو، نمى تواند معرفت حقيقى باشد.

در اين نوشتار برآنيم تا امكان و نقش آفرينى ادراك حسى در انديشه افلاطون را بررسى كنيم و اين كار مستلزم نگاهى تحليلى به معرفت شناسى و هستى شناسى افلاطون مى باشد. حاصل مقاله آنكه ادراك حسى به دليل بهره مندى جهان محسوس از عالم مُثل و قرار گرفتن ميان وجود و عدم، همچنين ذى نفس بودن و اندام هاى حسى صرف نبودنِ انسان به عنوان فاعل شناسا و يادآورى بودنِ علم، نه تنها ممكن است، بلكه مقدمه اى براى معرفت حقيقى است.

 

كليدواژه ها: وجود، مثل، نفس، معرفت، محسوس، ادراك حسى.



[1] دانشجوى دكترى فلسفه دانشگاه تبريز. talebeelm61@yahoo.com

دريافت: 23/5/93 پذيرش: 19/10/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
207
شماره صفحه: 
45

جايگاه و عظمت ذكر خدا

سال بيست و سوم ـ شماره 198 (ويژه جامعه‏ شناسى)

آيت‏اللّه علّامه محمدتقى مصباح
چكيده
ذكر و ياد خداى متعال، شامل ذكر لفظى و ذكر قلبى است و هر دو موجب شناخت و معرفت بيشتر خداى متعال مى‏شود. شناخت افراد از خداى متعال، داراى مراتب گوناگون است. هرچه معرفت انسان نسبت به خدا، اسماء و صفات الهى بيشتر و عميق‏تر باشد، ياد او نيز عميق‏تر و گسترده‏تر خواهد بود.
 اگر درصدديم كه حقيقتا ياد خدا را در دل زنده كنيم و به‏معناى واقعى آن توجه نموده، بايد معرفت خويش را نسبت به خداى متعال افزون كنيم، بايد زمينه آلودگى ذهن و زبان خود را از بين ببريم و از بسيارى از رذايل اخلاقى، به‏ويژه زبانى به‏دور باشيم تا بتوانيم به خداى متعال تقرب جوييم.

كليدواژه‏ ها: ياد خدا، ذكر، ذكر زبانى، ذكر قلبى، معرفت.

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
198
شماره صفحه: 
7
محتوای تغذیه