عقل

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

جايگاه عقل در الهيات طبيعي جاناتان ادواردز: نقد و بررسي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان
سال سي‌ و يكم، شماره نهم، پياپي 300، آذر 1401، ص 85ـ95

نوع مقاله: ترويجي
* سهام اسدي‌نيا/ استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز   s.asadinia.2013@gmail.com
قربان علمي/ دانشیار گروه ادیان و عرفان دانشگاه تهران    gelmi@ut.ac.ir

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
300
شماره صفحه: 
85

ضامن اجراي ارزش‌هاي اخلاقي *

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان
سال سي‌ و يكم، شماره هشتم، پياپي 299، آبان 1401، ص 5ـ7

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح يزدي (ره)

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
299
شماره صفحه: 
5

جستاري در ديدگاه‌هاي آيت‌الله جوادي آملي دربارة علم اسلامي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان
سال سي‌ و يكم، شماره پنجم، پياپي 296، مرداد 1401، ص 83ـ92

نوع مقاله: ترويجي

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
296
شماره صفحه: 
83

کاربردهاي عقل، نفس، قلب و صدر در مباحث اخلاقي *

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان
سال سي‌ و يكم، شماره پنجم، پياپي 296، مرداد 1401، ص 5ـ9

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح يزدي (ره)

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
296
شماره صفحه: 
5

راه‌های کسب معرفت ديني از منظر قرآن

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* جواد قلی پور/ دانش‌پژوه دکتری کلام اسلامی مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمیني ره    Gh.javad1392@gmail.com
محمد جعفری/ دانشیار گروه کلام و فلسفه دین مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمیني ره    mjafari125@yahoo.com
دريافت: 23/11/1399                    پذيرش: 09/04/1400
چکيده
بررسی راه‌های کسب معرفت دینی، یکی از وظایف مهم معرفت‌شناسی معاصر است و مشخص کردن آنها هم در معرفت‌شناسی و هم در زندگی فردی و اجتماعی بسیار اهمیت دارد. در معرفت‌شناسی مباحث زیادی در این‌باره صورت گرفته است؛ لکن آنچه در نوشتار حاضر مورد توجه بوده، بررسی این راه‌ها با نگاهی درون‌دینی است. ازاین‌رو، مسئلۀ ما این است که آیا راه‌هایی که برای کسب معرفت دینی در کتاب‌های معرفت‌شناسی دینی برشمرده شده است، ‌از منظر قرآن نیز معتبر است یا خیر؟ ما با عرضه راه‌های کسب معرفت دینی رایج به قرآن، با روش تحليلي ـ توصيفي درصددیم تا اعتبار این راه‌ها را از منظر قرآن مورد بررسی قرار دهیم. بررسي نشان مي‌دهد آنچه را که در معرفت‌شناسی دینی رایج به‌عنوان راه‌های کسب معرفت دینی معرفی شده، یعنی ادراک حسی، درون‌بینی، گواهی، حافظه، مرجعیت و عقل، قرآن نیز اعتبار اولیه آنها را تأیید می‌کند و علاوه بر آنها حس دینی را نیز به‌عنوان منبع دیگری برای معرفت دینی معرفی می‌کند.
كليدواژه‌ها: قرآن، معرفت‌شناسی دینی، راه‌های کسب معرفت دینی، عقل، گواهی، حس دینی، ادراک حسی.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
286
شماره صفحه: 
11
صفحه شروع مقاله: 
11
صفحه پایان مقاله: 
22

نقد و بررسی کرامت انسانی در اعلامیه حقوق بشر با تکیه بر آراء آیت‌الله جوادی آملی

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

فاطمه‌سادات موسوي رناني/ دانشجوي دكتري فلسفه و کلام اسلامي دانشگاه شهيد رجايي تهران    adatmoosavi20@yahoo.com
دريافت: 16/11/99                    پذيرش: 23/02/1400
چکيده
اعلامیه جهانی حقوق بشر که به منظور تکریم مقام انسانی و پی‌ریزی جهانی بدون خشونت تصویب شد، نه‌تنها جهان را آرام‌تر نساخت، بلکه بر مشکلات بشر افزود؛ لذا برای رفع مشکلات برآمده از آن، بررسی عوامل ناکارآمدی آن، که نوع نگرش به انسان و خاستگاه کرامتی او و در واقع، رویکرد انسان‌مداری و جایگزینی بشر به جای خدا و دین؛ همچنین نادیده گرفتن تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی ملیت‌های مختلف در تدوین آن می‌باشد؛ ضروری به نظر می‌رسد. از نظر آيت‌الله جوادی‌آملی برای حل مشکلات انسان معاصر، تفسیر لاهوتی از انسان باید جایگرین نوع ناسوتی آن شود. به دیگر بیان، برای احیای کرامت انسانی در این اعلامیه، سه نگرش راهبردی ضرورت دارد: 1) تبیین جایگاه انسان متأله در نظام وحیانی در مقابل حیوان ناطق در غرب؛ 2) تبیین چیستی و کارکرد عقلانیت وحیانی؛ 3) راهکارها و چگونگی تحقق کرامت انسانی در نظام وحیانی. در این مقاله با روش پژوهشی و کتابخانه‌ای ضمن تحلیل آسیب‌شناسانه از اعلامیه حقوق بشر، به‌ویژه موضوع کرامت انسان، انتقادها و راه‌کارهای فراروی از منظر آيت‌الله جوادی‌آملی مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد.
کليدواژه‌ها: کرامت، اعلامیه حقوق بشر، خدا، عقل، اومانیست.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
283
شماره صفحه: 
25
صفحه شروع مقاله: 
25
صفحه پایان مقاله: 
35

بررسی تطبیقی جایگاه عقل در شناخت تجربی از دیدگاه کانت و شهید مطهری

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* حسن کرمی / دانشجوی دکتری فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره و سطح چهار حوزه علميه قم    Hasan.karami118@gmail.com
محسن قمی / استادیار دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    ghomi@ir110.ir
دريافت: 12/12/98                    پذيرش: 05/04/99
چکيده
هدف ما در این مقاله آن است که با نگاه تطبیقی به جایگاه عقل، حدود و ثغور آن در شناخت تجربی و ارزش آن از منظر کانت و شهید مطهری را مورد بررسی قرار داده و به را‌ه‌کارهای آنان جهت حل مشکل معرفت تجربی و مقایسه و بررسی تطبیقی میان آنها بپردازیم.
کانت برای عقل معانی‌ای ذکر کرده و عقل به معنای فاهمه را دارای اعتبار معرفتی می‌داند. وی قضاوت عقل را درحوزة متافیزیک، غیرمعتبر و در حوزة فیزیک با توجه به زمانمند و مکانمند بودن، معتبر می‌داند. کانت برای حل مشکل شناخت تجربی، احکام تألیفی پیشین مطرح کرده و برای کلیت و عینیت آن از مقولات محض فاهمه استفاده می‌کند و همچنین شناخت صحیح مفهوم عقل و عملکرد آن را در تشخیص شناخت تجربی درست دخیل می‌داند.    
اما شهید مطهری نقش عقل را در معرفت تجربی از راه مبدئیت احکام بدیهی عقلی برای شناخت تجربي دانسته و با استفاده از معقولات ثانیه در معرفت تجربی به حل مشکل شناخت تجربی می‌پردازد. ایشان نقش عقل در معرفت تجربی را در دو حوزة تصورات و تصدیقات ترسیم می‌کند. در باب تصورات، ادراکات تجربی و حسی مقدم و زمینه ساز برای تصورات عقلی بوده و در حوزة تصدیقات، اصالت با عقل بوده و تصدیقات عقلی مقدم بر تصدیقات تجربی است و بدون عقل هیچگونه حکم و تصدیقی حتی تصدیق تجربی حاصل نخواهد شد.
کليدواژه‌ها: عقل، فهم، معرفت تجربی، عینیت، کلیت.

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
273
شماره صفحه: 
49
صفحه شروع مقاله: 
49
صفحه پایان مقاله: 
60

بررسي رابطۀ عقل و دين در نظر شهيد استاد مطهري

سال بيست و ششم ـ شماره 238 (ويژة جامعه‌شناسي)

مهدی ولی‌نژاد / کارشناس ارشد برنامه‌ريزي آموزشي؛ راهبر آموزشي و پرورشي منطقة موسيان؛ مدرس دانشگاه آزاد اسلامي واحد ايلام                                                                                                                                                          Mvalinejad_6534@yahoo.com

احسان خانمحمدی / کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه یاسوج                                                 Ehskh1991@gmail.com

دريافت: 14/5/1395                                                       پذيرش: 18/2/1396

چکیده

ماهیت مفاهیم «عقل» و «دین»، و از همه مهم‌تر، رابطه بین آنها همواره از مهم‌ترین مباحث قابل توجه و مناقشه در بین متکلمان و نظریه‌پردازان حوزه‌های مطالعاتی، به‌ویژه معرفت‌شناسی و علم کلام بوده است. آراء متفاوت و گاه متناقض در این زمینه شبهات و ابهامات بسیاری را موجب شده است. اندیشه‌های شهید مطهری به عنوان یکی از قابل استنادترین الگوها در زمینۀ ارتباط عقل و دین، همواره مطمح‌نظر بوده است. ازاین‌رو، با نظر به اهمیت این موضوع، پژوهش پیش‌رو با هدف شناخت نسبت عقل و دین با یکدیگر از نظر ايشان صورت گرفته است. برای گردآوری داده‌ها، از روش اسنادي و ابزار فیش‌برداری استفاده شده است. نتایج نشان مي‌دهد که در نظر شهید مطهری، عقل و دین علاوه بر سازگاری، مکمّل یکدیگر نیز هستند. در واقع، انسان با هیچ‌کدام از دو مقولۀ مذکور، به‌تنهایی قادر به وصول تکامل و سعادت واقعی نیست و این مهم تنها در صورت همراهی عقل با دین قابل تحقق است. با وجود اين، دین نسبت به عقل از تقدم برخوردار است؛ زيرا دین پرورانندۀ عقل است.

کلیدواژه‌ها: عقل، دین، وحی، عقل نظری، عقل عملی، عقل فطری.

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
83
شماره صفحه: 
93

جستارى در تربيت عقلانى؛واكاوى ديدگاه قرآن كريم و انديشه امام خمينى قدس سره

سال بيست و ششم ـ شماره 236 (ويژه علوم تربيتى)

عليرضا فقيهى / استاديار دانشگاه آزاد اسلامى واحد اراك     a-faghihi@iau-arak.ac.ir

نسرين تركاشوند / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت اسلامى دانشگاه آزاد اسلامى واحد اراك   Tarkashvand.Nasrin@gmail.com

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
236
شماره صفحه: 
27

تبيين وجودشناختى متعالى يا ناسوتى شدن انسان با رويكرد حكمت متعاليه

سال بيست و ششم ـ شماره 232 (ويژه فلسفه)

محسن ايزدى / استاديار گروه معارف اسلامى دانشگاه قم      mohseneizadi@yahoo.com

دريافت: 12/5/95               پذيرش: 19/12/95

 

چكيده

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
232
شماره صفحه: 
53
محتوای تغذیه