فطرت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

نقش ذکر در شکوفایی فطرت الهی انسان از دیدگاه قرآن کریم

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

محمد نقیب‌زاده/ استادیار گروه تفسير و علوم قرآن مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره     mn@qabas.net
* سیدعلی‌اکبر حسینی/ دانش‌پژوه دكتري تفسیر و علوم قرآن مؤسسة آموزشی پژوهشی امام خمینی ره     sahoseini91@gmail.com
دريافت: 19/04/99                    پذيرش: 10/08/99
چکيده
همة انسان‌ها دارای فطرت الهی هستند، ولی این فطرت گاه بر اثر موانع مختلفی محجوب می‌ماند؛ ازاین‌رو، نیاز به شکوفایی و فعلیت‌بخشی دارد. در نقطة مقابل موانع فطرت، عواملی باعث شکوفایی فطرت می‌گردند که در این میان، عامل ذکر و یاد الهی از مهم‌ترین آنها به‌شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر این است که با مطالعه و گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و روش توصیفی ـ تحلیلی با رویکرد تفسیر موضوعی، نقش ذکر در شکوفایی فطرت الهی در انسان را مورد بررسی قرار دهد.    
بررسی‌ها نشان می‌دهد از دیدگاه قرآن کریم ذکر و یاد الهی در شکوفا شدن فطرت الهی انسان تأثیر ویژه‌ای دارد و به هر اندازه‌ که یاد خدا و توجه به معبود در وجود انسان بیشتر و عمیق‌تر باشد، معرفت شهودی به او بیشتر خواهد شد و فطرت الهی انسان بیدارتر و شکوفاتر می‌شود. این موضوع نمودها و آثار روشنی از قبیل نورانیت دل، بصیرت‌یابی انسان و قرب به خدای متعال، در زندگی اهل ذکر دارد. ذکر برای اینکه در شکوفایی فطرت الهی انسان تأثیر بگذارد، باید شرایطی داشته باشد که مهم‌ترین آنها خالصانه بودن، تداوم داشتن، کثیر و پنهانی بودن است.
كليدواژه‌ها: فطرت، فطرت الهی انسان، عوامل شکوفایی فطرت، ذکر، یاد خدا.
 

سال انتشار: 
1399
شماره مجله: 
278
شماره صفحه: 
23
صفحه شروع مقاله: 
23
صفحه پایان مقاله: 
32

خداشناسی فطری حضوری؛ بررسی تحلیلی دیدگاه‌ موافقان و مخالفان

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هشتم ـ شماره دوازدهم، پياپي 267 (ويژة كلام)

علی قربانی کلکناري / دانش‌پژوه دكتري فلسفه دین مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    hekmatrabani65@gmail.com
محمد جعفري / دانشیار مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره     mjafari125@yahoo.com
دريافت: 18/3/98                    پذيرش: 21/8/98
چکيده
خداشناسی فطری ‌حضوری بیانگر آن است که شناخت خدا در سرشت هر انسانی نهادینه شده و با این موهبت، انسان قادر است رابطه‌اش را با خداوند شهود کند. در این زمینه، دو دیدگاه کاملاً متمایز از سوی اندیشمندان مسلمان مطرح شده است. تعداد بسیار زیادی از ایشان وجود این شناخت را پذیرفته و با دلایل گوناگون درصدد اثبات آن برآمده‌اند؛ اما در مقابل، عده‌ای از اندیشمندان معاصر از اساس، وجود آن را انکار می‌کنند.
در پژوهش حاضر با روش کتابخانه‌ای و شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، دیدگاه‌ها و ادلۀ مدافعان و منکران با دقت مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته است. نتیجۀ تحلیل و ارزیابی‌های صورت‌گرفته، نشان می‌دهد که هر انسانی تکویناً به خداوند معرفت فطری حضوری دارد. در این پژوهش همچنین نشان داده شده که نظریۀ وجود رابط صدرالمتألهین در تبیین عقلی این مسئله بسیار راهگشاست.
کلیدواژه‌ها: شناخت، فطرت، شناخت ‌فطری، شناخت‌‌ حضوری، خداشناسی ‌فطری، خداشناسی فطری حضوری.


 

سال انتشار: 
1398
شماره مجله: 
267
شماره صفحه: 
11

بررسي تطبيقي مفهوم ذات در فلسفه اسپينوزا و فطرت از منظر علامه طباطبائي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال بيست و هشتم ـ  شماره چهارم، پياپي 259 (ويژة فلسفه)

حميد كريمي/ استاديار دانشگاه علم و صنعت ایران     karymi@iust.ac.ir
حسين اسفنديار / كارشناس ارشد فلسفه دانشگاه تهران‌ (پرديس فارابي)    H-Esfandiar93@ut.ac.ir
دريافت: 19/08/97                    پذيرش: 22/01/98
چکيده
از مفاهیم و مبادی بنیادین نظام فلسفی وحدت‌گرای اسپینوزا، مفهوم «ذات» است. وی برای تبیین حیات عقلانی و چگونگی اختیار آدمی، از قانون ذات سخن می‌گوید. اهمیت این قانون تا آنجاست که زیربنای بخش سوم تا پنجم کتاب اخلاق را پایه‌ریزی می‌کند و در شکل دادن به نظام اخلاقی و وصول به غایتِ «سعادت انسانی» ـ که مقصود اصلی اسپینوزا از تلاش فلسفی اوست ـ نقش اصلی را ایفا می‌نماید. ذات از نظر اسپینوزا شامل هویت انسان، غریزه حیوان و طبیعت در نباتات و جمادات می‌شود. از طرف دیگر علامه طباطبائی، از مفهوم دیني «فطرت» سخن به میان می‌آورد و آن را بر حسب مفاهیم نظام فلسفی خود، تبیین می‌کند. فطرت در معنای عام خود به معنای ساختمان ویژه وجودی هر موجودی است و شامل همه موجودات از جمادات تا انسان می‌شود.    
تحلیل ایشان از «فطرت» با تبیین ذات در منظر اسپینوزا از جهت مفاد و نتایج شباهت‌های معناداری دارد. اهمیت این رویکرد در آثار علامه از این جهت است که این دیدگاه، آثار مهمی در معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی دارد و از این جهت قابل مقایسه با «ذات» اسپینوزا است.    
این مقاله به بررسی تحلیلی دیدگاه‌های این دو حکیم بزرگ می‌پردازد، و سپس با مقایسه و تطبیق رهیافت‌های مشترک و نقاط افتراق آنها، سعی می‌کند گامی در جهت تحقق گفت‌وگو میان این دو سنت فلسفی بردارد.
کلیدواژه‌ها: علامه طباطبائي، اسپینوزا، ذات، فطرت، شاکلة وجودی.
 


 

سال انتشار: 
28
شماره مجله: 
259
شماره صفحه: 
53

بررسي نحوة كنش بازيگران بين‌المللي در ساختار بين‌الملل موجود از منظر آيت‌الله جوادي آملي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره نهم، پياپي 252 (ويژة علوم سياسي)

مهدي مشكي‌باف‌مقدم / كارشناس ارشد علوم سياسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميي ره    mahdi.moqaddam@gmail.com
قاسم شبان‌نيا / دانشيار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    shaban1351@yahoo.com
دريافت: 21/03/97                    پذيرش: 26/07/97
چکیده
این مقاله به دنبال تحلیل رفتار و ملاک‌های رفتاری کنشگران بین‌الملل در تعامل با یکدیگر است. ازآنجاكه بازیگران بین‌المللی در ساختاری پیش‌ساخته به تعامل می‌پردازند. مقاله با روش تحليلي ـ توصيفي تلاش می‌کند رابطة میان رفتار کنشگران با اهداف آنان و تأثیر‌پذیری از ساختار موجود را از منظر آیت‌الله جوادی آملي ارزیابی كند. از این طریق می‌توان به طبقه‌بندی، سطح تحلیل جامع و پیش‌بینی مطلوبی درخصوص رفتار بازیگران دست یافت. نوشتار حاضر معتقد است نگرش دینی کامل‌ترین رویکرد تبیینی است، بدين‌روي، اساس محتوای نوشته متون به‌دست‌آمده از یکی از بزرگ‌ترین تحلیل‌گران دینی است که در زمینة روابط بین‌الملل صاحب‌نظر است. بازیگران مستکبر با حذف ارزش‌های دینی و انسانی، ساختاری مبتنی بر منافع و امنیت شخصی از طریق سلب امنیت و منافع دیگر کنشگران پدید آورده‌اند. کنشگران سلطه‌ستیز با محوریت ارزش‌های دینی و انسانی به دنبال بنا نهادن ساختار جدیدی هستند که تأمین‌کنندة منافع و امنیت عادلانه برای همة کنشگران جهانی باشد.
كليدواژه‌ها: آیت‌الله جوادی آملی، بازیگران، مستکبران، مستضعفان، ساختار بین‌الملل موجود، دین، فطرت.


 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
252
شماره صفحه: 
81

بررسي ساختار نظام بين‌الملل موجود از منظر امام خميني ره

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره نهم، پياپي 252 (ويژة علوم سياسي)

موسی مهدوی‌نژاد / دانشجوي دكتري علوم سياسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    soheil14@chmail.ir
دريافت: 25/12/96                    پذيرش: 29/05/97
چکیده
ایجاد هر رویة رفتاری از سوی بازیگران فعال اجتماعی و پذیرش بازیگران منفعل سبب شکل‌گیری ساختار اجتماعی خاصی می‌گردد. از منظر امام خمیني ره  ارزش‌های دینی و ارزش‌های انسانی (فطرت) دو شاخصة اجتماعی هستند که از ایجاد ساختار اجتماعی سلطه جلوگیری می‌کنند. رویه رفتاری ضددینی و فطری بازیگران سیاسی فعال در عرصة بین‌الملل منجر به ایجاد ساختار و نظم نوین جهانی تهی از دین و ارزش‌های انسانی شده است. ساختار کنونی روابط بین‌الملل هر‌چند مشتمل بر مؤلفه‌ها و نهادهایی همچون حقوق و سازمان بین‌الملل است؛ اما خوي استبدادی به خود گرفته است. در این ساختار استبدادی، فقط منافع، امنیت و هویت آزاد برخی از بازیگران (واحدهای سیاسی قدرتمند) تأمین خواهد شد. بدون تجدیدحیات اجتماعی دو مؤلفه «دین» و «فطرت»، امکان استیفای منافع عمومی جهانی فراهم نخواهد شد. ازآنجاكه ساختار و نظام کنونی بین‌الملل از بازگشت این دو عامل نافی سلطه به ارزش‌های اجتماعی ممانعت می‌کند، امکان اصلاح ساختار و استیفای منافع عمومی وجود ندارد و تغییر نظام جهانی و ساختار رفتاری آن ضروری به نظر می‌رسد. مقاله حاضر به بررسي اين موضوع مي‌پردازد.
کلیدواژه‌‌ها: امام خمیني ره، مستکبران، مستضعفان، ساختار بین‌الملل، دین، فطرت، امنیت.


سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
252
شماره صفحه: 
69

خداجويي فطري آدمي؛ بررسي و مقايسه‌آراء انديشمندان معاصر اسلامي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 248 (ويژة كلام)

فرح رامین/ دانشیار گروه فلسفه دانشگاه قم                                                                                                                     f.ramin@qom.ir

فاطمه اكبرزاده نجار/ كارشناس ‌ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم                                                     f.akbarzadeh7070@gmail.com

دريافت: 19/12/96                    پذيرش: 23/4/97

 

چکیده

«فطرت»، امری تکوینی و جزئی از سرشت انسان است که به بعد روحی و معنوی او مربوط می‌شود. در وجود این فطرت الهی، که زمینه‌ای برای خداجویی و خداشناسی فطری است، در میان متفکران اسلامی اختلافی نیست. به نظر می‌رسد، اختلاف بر سر چگونگی راهکارها، و روش‌ها، در اثبات فطرت و ویژگی‌های امور فطری و رابطه آن با دین است. ازاین‌رو، تقریرهایی متنوع و تا حدی متفاوت در آثارشان وجود دارد. این مقاله، با روش توصیفی ـ تحلیلی بر آن است که با استناد به دیدگاه اندیشمندان معاصر اسلامی‌، که برگرفته‌ از قرآن و سنت الهی است، به اثبات وجود فطرت و جایگاه آن بپردازد.           
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اندیشمندان اسلامی، برای وجود فطرت در آدمی، از راهکارهایی همچون شهود باطنی و عرفانی، شواهد تاریخی و تجربی، ادله عقلی و نقلی استفاده کرده‌اند که مهم‌ترین آن، استدلال عقلی است و سایر راهکارها تأییدی بر آن محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها: فطرت، امام خمینی ره، آیت‌الله مصباح، علامه طباطبائی، آیت‌الله شاه‌آبادی، شهید مطهری، آیت‌الله جوادی‌آملی.


 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
248
شماره صفحه: 
27

نگرش كلامي به ملاك انسانيت با تكيه بر متون ديني

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 244 (ويژة کلام)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
244
شماره صفحه: 
45

عوامل خاموشي فطرت از منظرقرآن كريم

سال بيست و ششم ـ شماره 239 (ويژة اخلاق)

علی عارفی مسکونی / استاديار دانشگاه شهید باهنر کرمان                                                       aliarefi4762@yahoo.com

فاطمه درویشي بياضي /  سطح 3 حوزه علميه رشته تفسير و علوم قرآنی                                            mrl341@chmail.ir

دريافت: 23/8/95                                   پذيرش: 22/2/96

 

چکیده

خداوند متعال انسان را آفرید و در او نیرو و کششی درونی به سمت خیرات و خوبی‌ها و صراط مستقیم قرار داد. این نیروی درونی «فطرت» نامیده می‌شود. گاهی در بین انسان‌ها کسانی دیده می­شوند که در مسیری برخلاف فطرت خویش حرکت می­کنند و به گم‌راهی می­افتند. نوشتار پیش‌رو با هدف شناسایی عواملی که سبب انحراف فطرت از مسیر اصلی­اش می­شود، به رشتة تحریر درآمده است. این مقاله با روش تحقیق استنادي و با مراجعه به تفاسیر قرآن کریم، نگاشته شده است. در این مقاله، براساس آیات قرآن کریم يازده عامل (وسوسه­های شیطانی، غفلت، کبر و خودبینی، پندارگرايي، دنیاگرایی، زنگار دل، پيروي از هوای نفس، دوست ناباب، شخصیت‌گرایی، پيروي نسنجيده از اكثريت ناآگاه، و گسستن پیوند ایمان و خانواده) به عنوان عواملی که سبب خاموشی نور فطرت می­گردند، بررسی شده است. در پایان نیز راه‌کارهایی براي پیش‌گیری از ورود به این انحرافات بیان شده است.

 

كليدواژه‌ها: فطرت، وسوسة شیطانی، غفلت، انحراف، گم‌راهی.

 


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
239
شماره صفحه: 
37

ميانه آرى و نهوجود و فطرت از منظر ابن عربى[1]

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

ويليام چيتيك / ترجمه و تعليق: عليرضا كرمانى / دانشيار گروه عرفان مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره           kermania59@yahoo.com

دريافت: 29/5/95               پذيرش: 11/10/95

 

چكيده

اين مقاله سعى دارد مفهوم كليدى فطرت را با توجه به مبانى هستى شناختى، انسان شناختى و دين شناختى عرفان ابن عربى تحليل و بررسى كند. از اين منظر، تمامى حقايقْ تجليات وجود واحدِ بسيط اند و ازاين رو، وجود در همه مواطن حضور دارد، هرچند در همه آنها با تمامى صفات خود ظهور نداشته باشد. اما انسان، حقيقتى متفاوت از همه حقايق است. مبتنى بر انديشه دينى، انسان بر صورت خداوند خلق شده است؛ براين اساس، توان تجلى وجود را بتمامه دارد. و ازآنجاكه وجود عين علم و آگاهى است، توان تجربه وجود با تمام صفات را نيز دارد. اين وجود و آگاهى در تمامى آدميان به قوه و اندماج حضور دارد و به اين حضور و آگاهى اجمالى، فطرت اطلاق مى شود. هدف خلقت آدمى آن است كه اين امر اجمالى را در خود هرچه بيشتر به فعليت تبديل كند. از ديدگاه مؤلف، اين امر صرفا از طريق «عبوديت» يعنى تسليم محض بودن به اراده خداوند محقق مى شود كه تعبيرى است از فناى از غير حق و بقاى به حق و اين حق دقيقا همان وجود است كه خود را در عبد متجلى كرده است.

 

كليدواژه ها: فطرت، وحدت وجود، انسان، انسان كامل، خيال، فنا و بقا.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
81

جايگاه گرايش هاى فطرى در تعليم و تربيت اسلامى از منظر علامه طباطبائى

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

على نقى فقيهى / دانشيار گروه علوم تربيتى دانشگاه قم                   an-faghihi@qom.ac.ir

حسن نجفى / دانشجوى دكترى مطالعات برنامه درسى دانشگاه علامه طباطبائى                   hnajafih@yahoo.com

دريافت: 25/6/94               پذيرش: 19/11/94

چكيده

كنكاش «فطرت» به عنوان يكى از بنيادى ترين مباحث فلسفه تربيت اسلامى، همواره مورد توجه علامه طباطبائى بوده است. هدف اين پژوهش اين است كه با پذيرفتن «فطرت» به عنوان تقرير دينى از سرشت مشترك انسان و نقش عمده آن در قلمرو اركان تعليم و تربيت اسلامى، تصويرى از گرايش هاى فطرى مؤثر در تعليم و تربيت را با بهره گيرى از آراء اين فيلسوف معاصر، ارائه نمايد. روش پژوهش توصيفى ـ تحليلى بوده و به منظور گردآورى داده هاى لازم براى نيل به اهداف پژوهش، منابع موجود و مرتبط با استفاده از فرم هاى فيش بردارى از منابع، جمع آورى و با شيوه هاى كيفى مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. از بررسى آراء علامه طباطبائى به دست آمد كه ايشان گرايش هاى فطرى را در چهار حيطه ادراكى، الهى، اختيار و توانمندى عمل تقسيم بندى نموده است. اين گرايش ها، توانمندى هايى هستند كه به شكل گيرى نظام تعليم و تربيت منطبق با آموزه هاى اسلامى كه تضمين كننده سعادت انسان و تسهيل كننده فرايند دستيابى به حيات طيبه است، كمك مى نمايند.

كليدواژه ها: فطرت، گرايش هاى فطرى، تعليم و تربيت اسلامى، علامه طباطبائى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
49
محتوای تغذیه