آزادى

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

بررسى مفاهيم مدرن در انديشه سياسى شيخ فضل اللّه نورى و آيت اللّه مصباح

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 184 ـ فروردين 1392، 81ـ93

ابوالفضل ذكائى*

چكيده

با شكل گيرى سلسله قاجاريه و ورود بسيارى از روشن فكران و نخبگان دانشگاهى به غرب در اين ايام، تعاريفى جديد از مفاهيم مدرن وارد گفتمان سياسى روشن فكران در داخل كشور شد. با ورود تعاريف جديدى از مقولاتى همچون قانون و قانون گذارى، آزادى و مساوات به ادبيات سياسى، جامعه روحانيت و علما مجبور به بيان نظرات خود در اين رابطه شدند.

     اين پژوهش، با استفاده از روش توصيفى ـ تحليلى و با بهره گيرى از مطالعات تاريخى و كتابخانه اى به بررسى آراء سياسى شيخ فضل اللّه نورى و آيت اللّه مصباح در باب تعاريف جديد از مفاهيم مدرن مى پردازد. علت بررسى نظريات آيت اللّه مصباح (به عنوان يكى از متفكران تأثيرگذار در باب افكار سياسى انقلاب اسلامى) در كنار انديشه شيخ فضل اللّه اين است كه ايشان نيز به سان شيخ على رغم حملات برخى گروه هاى روشنفكرى، همواره بر نداى اسلام خواهى خود تأكيد داشته اند. ازاين رو، بررسى اين دو شخصيت در تقويت اين پژوهش و فهم مطالب مهم مى نمايد. مى توان گفت: انديشه شيخ فضل اللّه و آيت اللّه مصباح مبتنى بر اسلام خواهى است و تفاوت هاى ديده شده در لحن بيان مطالب، به نوع انديشه دينى اين دو فقيه بازنمى گردد، بلكه با توجه به ادبيات سياسى حاكم بر هر عصر، قابل توجيه است.

 

كليدواژه ها: قانون، قانون گذارى، مجلس شورا، آزادى، مساوات، سلطنت، ولايت مطلقه فقيه.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
184
شماره صفحه: 
81

قانون‏مندى جامعه و آزادى نقد ديدگاه دوركيم

امان‏ اللّه فصيحى*

چكيده

نوشتار حاضر تلاشى است در راستاى تحليل نظريه دوركيم در ارتباط با قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان. اين بحث يكى از مباحث عمده نظم است. حل مسئله فوق ثمرات علمى و عملى مهم را در پى دارد. اين نوشتار به نقد ديدگاه دوركيم پرداخته است. روش اين نوشتار، اسنادى و تحليل متن است؛ يعنى ديدگاه دوركيم با ارجاع به آثار اصلى خودش استخراج و سپس بررسى و تحليل شده است.

     در ارتباط با موضوع سه ديدگاه قابل طرح است: 1. قانون‏مندى جامعه مانند قوانين حاكم بر طبيعت، باعث سلب كامل اختيار انسان مى‏شود. 2. طبق ديدگاه ديگر، قانون‏مندى جامعه مانند قانون‏مندى طبيعت به صورت كامل، اختيار انسان را سلب نمى‏كند، بلكه اراده انسان را در چارچوب قوانين جامعه محدود مى‏نمايد. 3. قانون‏مندى جامعه، آزادى انسان را حتى محدود هم نمى‏كند؛ چون اراده انسان جزء علت تامه است. از نظر دوركيم، جبر اجتماعى گاه به معناى ضرورت و قطعيت و گاه به معناى محدويت به كار رفته است. از اين‏رو، ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان نمى‏توان جمع كرد. آنچه كه سبب شده تا دوركيم نتواند ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان جمع نمايد، تلقّى نادرست وى از هستى جامعه، حقيقت انسان و اصل عليت است.

كليدواژه‏ها: جامعه، قانون، آزادى، نظم، اختيار، جبر، علت، ضرورت و قطعيت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
157
شماره صفحه: 
107

انديشه سياسى حاج آقا نوراللّه در مشروطه اصفهان

احمد جوانى1-

چكيده

اگر هدف تاريخ به اعتبار «فاعتبروا يا اولى الابصار» روشن نمودن زواياى پنهان و تاريك باشد تا وجدان خفته ملتى را بيدار نمايد، اين رسالت بر عهده پژوهشگران و محققان است. مشروطيت را مى‏توان نخستين گام عينى و عملى توسعه‏گرايى ايران دانست. تحولات اجتماعى معمولاً «جامعه‏محور» يا «نخبه‏محور» هستند. از جلوه‏هاى مهم تاريخ، يكى هم شناخت شخصيت‏هاى دينى، سياسى و اجتماعى است. در تحولات مشروطيت ايران شخصيت‏هاى مهم سياسى با نگرش‏ها و گرايش‏هاى مختلف نقش داشتند. شناخت روش و منش اين چهره‏ها در نشان دادن مسير درست آينده فراروى ملت ايران بسيار مؤثر است.

مقاله حاضر با انگيزه روشنگرى انديشه سياسى حاج آقانوراللّه در هدايت و پيروزى مشروطيت در اصفهان، سعى در تبيين ديدگاه‏هاى ايشان نسبت به برخى مفاهيم، از جمله: استبداد، استعمار، مشروطه مشروعه، سكولاريسم، آزادى، مردم و... دارد. پژوهش در انديشه سياسى حاج آقانوراللّه، بيان‏كننده اين حقيقت است كه ايشان فردى واقع‏گرا و در عين حال، آرمان‏گرا بود، به انديشه مشروطه مشروعه اعتقادى راسخ داشت، مخالف سكولاريزه شدن مشروطيت در ايران بود و در حكومت مردمى سه ساله سعى در اجراى احكام شريعت در اصفهان داشت.

كليدواژه‏ها: حاج آقانوراللّه، مشروطه، مشروعه، آزادى، استبداد، استعمار.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
153
شماره صفحه: 
87

آزادى و تربيت دينى (با تأكيد بر تربيت دينى كودكان و نوجوانان)

آزادى و تربيت دينى
(با تأكيد بر تربيت دينى كودكان و نوجوانان)

عبدالرضا ضرّابى
(دانش آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد علوم تربيتى)

چكيده

در اين مقال درصدد بيان و تحليل رابطه آزادى و تعليم و تربيت دينى هستيم. در بخش اول، مفاهيم آزادى، تربيت و تربيت دينى را به طور جداگانه از ديدگاه برخى متفكران تعليم و تربيت و فلاسفه مورد بررسى قرار داده و سپس ديدگاه اسلام را در اين باب يادآور شده ايم. در اين بخش، تعريف آزادى از ديدگاه منتسكيو، افلاطون، اريك فروم، كانت، اسپينوزا و روسو ذكر شده، سپس آزادى در اعتقاد اسلامى بيان شده است. در خصوص مفاهيم تربيت و تربيت دينى نيز به همين سان عمل شده است.

در بخش دوم، رابطه آزادى و تربيت دينى ابتدا از نقطه نظر انديشمندان تعليم و تربيت و سپس در ديدگاه اسلام، و با استفاده از آيات و روايات، بررسى و تحليل شده است.

در بخش سوم نيز از دو عنصر مهم ايمان و عشق در جهت تربيت دينى نام برده شده است; زيرا ايمان به خداوند موجب درك عالم هستى و ضامن اجراى هدايت هاى تكوينى و فطريات اخلاقى بوده و عشق اكسير تربيت دينى است و مادامى كه متربّى عشق به دين پيدا نكند تشويق به دين و تبليغ تعاليم دينى مؤثر واقع نخواهد شد. و در پايان، جمع بندى و نتيجه گيرى صورت گرفته است. عمده اختلاف نظر متفكران در شيوه هاى تربيت دينى است و اينكه تعليمات و برنامه هاى دينى بايد از چه زمانى آغاز گردد و ميزان آزادى كودك در اين زمينه به چه ميزان است.

كليدواژه ها: آزادى، اختيار، تربيت، تعليم و تربيت، حدود آزادى، تربيت دينى، ايمان و تربيت دينى، عشق و تربيت دينى، تربيت دينى كودك.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
117
شماره صفحه: 
63

تكاليف شرعى; توهين يا تكريم؟

تكاليف شرعى; توهين يا تكريم؟

محمّدتقى سبحانى نيا

(دانشجوى دكترى مدرسى معارف اسلامى)

چكيده

برخى مكاتب بشرى همچون اديان آسمانى مكلف بودن انسان را مى پذيرند. اما دوران معاصر، دوران رشد مكاتب جديدى است كه بر مبناى انسان محورى شكل گرفته است; مكاتبى كه غالباً حق محورى را بر تكليف محورى ترجيح داده و انسان را به سوى آشنايى با حقوق خود و مطالبه آن فرا مى خوانند، خدامحورى و تكليف مدارى را مربوط به انسان هاى پيشين و قرن هاى گذشته قلمداد مى كنند! برخى از انديشمندان معاصر، تكليف مدارى و خدامحورى را با كرامت انسان در تعارض مى بينند و بر اين باورند كه انسان آزاد آفريده شده است و تكليف، متعرض آزادى او مى شود و كرامتش را به مخاطره مى اندازد! اين تفكر كه از انسان گرايى افراطى ناشى مى شود، در مقابل ديدگاه خداباوران، كه تكاليف الهى را حكيمانه مى دانند، قرار دارد.

اين مقاله در صدد تبيين نقطه نظرات دو ديدگاه مزبور و بيان اين نكته است كه بر خلاف ديدگاه نخست، تكاليف الهى نه تنها هيچ گونه تنافى و تعارضى با كرامت انسان ندارد، بلكه نشان ارجمندى و تكريم او توسط خداوند است و مكلف ندانستن انسان مفهومى جز توهين به انسان و تضييع كرامت او نخواهد داشت.

كليدواژه ها: حق، تكليف، انسان محورى، حق محورى، تكليف محورى، انسان گرايى، خدامحورى، آزادى، كرامت، حقوق.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
113
شماره صفحه: 
127
محتوای تغذیه