روايات

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

گفت‌وگو وكاركردهاي تربيتي آن در پرتو آيات و روايات

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 246 (ويژة علوم تربيتي)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
246
شماره صفحه: 
27

بررسى گروه هاى اجتماعى از دو منظر قرآنى ـ روايى و جامعه شناسى

سال بيست و چهارم ـ شماره 212 (ويژه جامعه ‏شناسى)

طاهره عطوفى كاشانى / كارشناس ارشد جامعه شناسى دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام                   tak347@gmail.com

مريم حسن پور / كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه علّامه طباطبايى                   m.hasanpour1364@yahoo.com

دريافت: 26/4/93               پذيرش: 11/11/93

چكيده

اين مقاله با هدف مقايسه گروه هاى اجتماعى از دو منظر قرآنى ـ روايى و جامعه شناسى با روش توصيفى ـ تحليلى بررسى شده است. ازآنجاكه يك جامعه براى وصول به آرمان خود، نيازمند بخش هاى تفكيك شده در درون خويش است، گروه هاى اجتماعى متعدد شكل مى گيرند تا هريك، به انجام بخشى از اهداف جامعه و در نتيجه به حفظ و تقويت همبستگى اجتماعى مدد رسانند.در اين دو ديدگاه گروه هاى اجتماعى، به لحاظ مبنايى با يكديگر متباين هستند. گروه هاى اجتماعى قرآنى در تشكيل و دوام، به اصل وحدت وجودى در عين كثرت توجه كرده، و خداوند در رأس امور و نيز مبناى تحركات و از الزامات لاينفك اصولى مى باشد، اما در ديدگاه جامعه شناختى اين اصل هيچ محلى از اعراب ندارد و تنها موتور محرك گروه ها، اهداف و ارزش هاى اين جهانى است و به اين خاطر، دوام آن محدود به زمان بهره بردارى از گروه هاى اجتماعى است. براى رسيدن به اين يافته ها اين تحقيق به تعريف گروه، مصاديق و ويژگى هاى گروه هاى اجتماعى از اين دو نگاه مى پردازد.

 

كليدواژه ها: گروه، عشيره، گروه هاى اجتماعى، قرآن، روايات، جامعه شناسى.


سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
212
شماره صفحه: 
105

تحليل و بررسى مسئله دوستى در روايات

سال بيست و چهارم ـ شماره 209 (ويژه علوم تربيتى)

محمدعلى شكرى نيا / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت اسلامى پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

shokrinia.ma@gmail.com

سيدعلى حسينى زاده / استاديار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه     ali_hosseini@rihu.ac.ir

دريافت: 11/5/93               پذيرش: 1/11/93

 

چكيده

مقاله حاضر تلاش دارد با روش تحليل عقلى و استنباط منطقى، ديدگاه اسلام در مسئله دوستى را از طريق بررسى روايات معصومان عليهم السلام تبيين نمايد. در خصوص فلسفه دوستى، متناسب و همسو با روايات، دو الگوى «مدنى» و «هستى شناختى» مطرح گرديده است كه بر اساس آن رابطه دوستى، يك ضرورت براى تحقق حيات مطلوب اجتماعى و حركت انسان به سوى كمال و سعادت نهايى، بر مدار توحيد تلقى شده است. اين دو الگو، به كاركرد حمايتگر دوستى در تأمين نيازهاى جسمى، مادى، روانى و اجتماعى، و كاركرد هدايتگر آن در مسير توحيد و بندگى اشاره دارند. روايات با تأكيد بر اهميت تحقيق و آزمون در انتخاب دوست، روش ها و معيارهايى را براى اين اقدام برشمرده اند و راه كارهايى براى تداوم و تقويت پيوند دوستى ذكر كرده اند. همچنين در روايات، سلسله مراتبى از روابط دوستى ترسيم شده است كه در بالاترين مراتب آن، دوستى با انبيا و معصومان عليهم السلام و اولياى الهى قرار دارد.

 

كليدواژه ها: دوستى، روايات، ائمّه اطهار عليهم السلام.

 

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
209
شماره صفحه: 
29

عوامل رفتارى سازگارى همسران از ديدگاه قرآن كريم

سال بيست و سوم ـ شماره 197 (ويژه علوم قرآنى)

حميد وحيديان اردكان : كارشناس ارشد تفسير و علوم قرآن مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره. hvahidian@gmail.com
محمود رجبى : استاد مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره.  rajabi@iki.ac.ir

دريافت: 23/2/92               پذيرش: 16/1/93
چكيده
خانواده و استحكام آن و برقرارى سازگاى ميان همسران، از مسائل مورد اهتمام قرآن كريم است. از سوى ديگر، استحكام خانواده آثار مهم فردى و اجتماعى بر زندگى همسران و همچنين در اجتماع دارد. اين مقاله در پى شناخت عوامل رفتارى سازگارى همسران از منظر قرآن است. روش گردآورى مطالب، فيش‏بردارى و مطالعه روايات تفسيرى است و پردازش مطالب به‏صورت تحليلى است.
 بررسى آيات قرآن كريم نشان مى‏دهد عوامل رفتارى سازگارى همسران عبارتند از: رعايت ضوابط دينى، توكل بر خدا، رعايت حريم عفاف، زمينه‏ سازى براى بهره‏مندى از توفيق الهى، فرمان‏بردارى عاشقانه از خدا، صبر، پايبندى به حقوق همسر، رعايت ارزش‏هاى اجتماعى در رفتار، رعايت حقوق شوهر در غياب وى.

كليدواژه ها: سازگارى، همسران، رفتارى، قرآن، روايات.
 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
197
شماره صفحه: 
77

اختلاف‏گريزى آيات در آينه قرآن و حديث

سال بيست و سوم ـ شماره 197 (ويژه علوم قرآنى)

اسمعيل سلطانى بيرامى : استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره  soltani@qabas.net

دريافت: 11/6/92               پذيرش: 1/11/92
چكيده
يكى از ويژگى‏هاى قرآن كريم، پيراستگى از  هر نوع اختلاف و تناقض نقص‏گونه و ناسازگار با الهى بودن است. اثبات اين ويژگى براى قرآن يكى از مقدمات اثبات اعجاز آن در عدم اختلاف است. مقاله حاضر با روش توصيفى و تحليلى ـ انتقادى در پى اثبات اين ويژگى قرآن است. وجود اختلاف در قرآن، علاوه بر اينكه با حكمت الهى ناسازگار است، در آيه‏اى از قرآن كريم (نساء: 82) نيز با صراحت نفى شده است و در برخى ديگر از آيات قرآن، به ويژگى‏هايى از اين كتاب مانند «غير ذى عوج»، تصريح شده كه ملازم با عدم اختلاف در آن است. روايات فراوانى نيز حاكى از هماهنگى و عدم اختلاف ميان آيات قرآن و نيز پاسخ به آيات موهم تناقض است.
ملاحظه تك‏تك آيات قرآن با يكديگر و اثبات هماهنگى ميان آنها، يكى از راه هاى ديرياب اثبات پيراستگى قرآن از اختلاف است كه  در دو بخش «هماهنگى و ارتباط آيات پيوسته»، و «هماهنگى آيات ناپيوسته» قابل طرح است.
كليدواژه ها: قرآن، روايات، اعجاز قرآن در عدم اختلاف، عدم اختلاف در قرآن، ادله عدم اختلاف در قرآن، آيات موهم اختلاف.
 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
197
شماره صفحه: 
47

قاعده لطف و ادلّه نقلى آن

سال بيست و دوم ـ شماره 195 ـ اسفند 1392، 27ـ41

سيدجمال الدين موسوى*
محمدتقى شاكر اشتيجه **

چكيده
«لطف»، به عنوان يكى از قاعده هاى مهم و تأثيرگذار در علم كلام، عبارت است از هر آنچه كه مكلف با آن، به انجام فعلِ طاعت نزديك، و از معصيت دور گردد و در اصلِ توان مكلف بر انجام فعل، دخيل نبوده و به حد اجبار نرسد. معتزله از طرف داران اين قاعده هستند و اكثر آنان فعل لطف را بر خداوند واجب مى دانند. اشاعره در مقابل، منكر اين قاعده هستند و اساسا چيزى را بر خداوند واجب ندانسته و به تبع، لطف را نيز بر خداوند واجب نمى دانند. اكثر علماى اماميه، قايل به وجوب لطف بر خداوند هستند و مسائلى مانند وجوب نبوت و وجوب وجود امام معصوم در هر عصر و زمان را با آن اثبات مى كنند. كاربرد اين قاعده در علم كلام گسترده بوده و كسانى كه قايل به وجوب لطف هستند، وجوب تكليف شرعى، حسن آلام ابتدايى، وجوب وعده و وعيد، وجوب عصمت انبيا، وجوب بعثت انبيا و وجوب نصب امام را با اين قاعده اثبات مى كنند. آيات فراوانى از قرآن وجود دارد كه به غايات و مبادى لطف اشاره دارد، اما اكثر آنها دلالت بر وجوب لطف بر خداوند ندارد. روايات فراوانى در باب بعثت انبيا و خالى نبودن زمين از حجت خدا وجود دارد كه دلالت بر لطف بودن اين افعال از جانب خداى متعال مى كند، اما دلالت بر وجوب اين افعال و وجوب هرگونه لطف به گونه عام از جانب خداوند متعال ندارد. روش پژوهش تحليلى ـ توصيفى مى باشد.

كليدواژه ها: قاعده، لطف، وجوب، آيات، روايات.

 

 


*  كارشناس ارشد علوم حديث گرايش كلام. sjm900979@yahoo.com
**  دانشجوى دكترى كلام اماميه دانشگاه قرآن و حديث.    14mt.shaker@gmail.com     
دريافت: 25/8/91               پذيرش: 11/12/92
 

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
195
شماره صفحه: 
27

مقصود از موافقت و مخالفت حديث با قرآن

مقصود از موافقت و مخالفت حديث با قرآن

در روايات عرض

اسمعيل سلطاني1

چكيده

در احاديثي از معصومان عليهم‏السلام، عرضه روايات بر قرآن كريم يكي از راه‏هاي بازشناسي روايات صحيح از غير آن شمرده شده است. اين احاديث با عنوان «روايات عرض» شناخته مي‏شوند. اين مقاله با روش مطالعه تحليلي و با هدف تبيين مفاد روايات عرض، به بررسي متن روايات ياد شده مي‏پردازد و با تحليل متن روايات و ديدگاه دانشمندان در اين زمينه، به برخي سؤالات پاسخ مي‏دهد.

با توجه به متن روايات عرض، مراد از «كتاب» كه معيار سنجش روايات قرار گرفته، قرآن است و شامل سنّت و برهان‏هاي عقلي نمي‏شود. روايتي در ترازوي قرآن وزن سنگين‏تري دارد كه مخالف قرآن نباشد. بر اساس يافته‏هاي اين مقاله، اقسام روايت مخالف با قرآن بر سه دسته‏اند: 1. مخالفت به صورت تباين؛ 2. مخالفت با اصول كلي مستخرج از آيات قرآن؛ 3. مخالفت به تباين جزئي كه قسم اخير، مخالف محسوب نمي‏شود.

عرضه حديث بر قرآن، اختصاص به صورت تعارض دو خبر با يكديگر ندارد، بلكه هر حديثي را بايد به قرآن عرضه كرد. اخبار عرض به لحاظ مضمون نيز دو دسته‏اند: بيانگر انكار صدور روايت مخالف كتاب از معصومان عليهم‏السلام و بيانگر نفي حجّيت روايات مخالف كتاب.

كليدواژه‏ها: روايات، قرآن، روايات عرض، حديث موافق، حديث مخالف.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
136
شماره صفحه: 
71

كعبه و بررسي تاريخ بناي آن در قرآن

كعبه و بررسي تاريخ بناي آن در قرآن

سيدجلال امام

(دانش آموخته حوزه علميه، دانشپژوه كارشناسي ارشد تاريخ تشيّع)

چكيده

برخي آيات قرآن (127 بقره، 96 آلعمران، 37 ابراهيم، 26 حج) هر كدام به گونهاي اشاره به تاريخ كعبه دارند. روايات بسيار زيادي نيز سخن از تاريخ بناي كعبه به ميان آوردهاند.

برخي از مفسّران با استفاده از اين آيات و روايات، حضرت ابراهيم(عليه السلام) را بنيانگذار كعبه ميدانند. اما بسياري از مفسّران معتقدند كه كعبه پيش از حضرت ابراهيم(عليه السلام) نيز وجود داشته است و آيات قرآن كريم اشاره به بازسازي و مرمّت كعبه به دست حضرت ابراهيم(عليه السلام) دارند.

اين مقاله، به بررسي و داوري ميان اين دو قول نشسته، و با بررسي آراء مفسّران با محوريت آيات قرآن و استمداد از روايات تلاش ميكند تا قول دوم، يعني وجود كعبه در زمانهاي پيش از حضرت ابراهيم(عليه السلام) را اثبات نمايد.

كليدواژهها: كعبه، آدم(عليه السلام)، ابراهيم(عليه السلام)، آيات، تفاسير، روايات.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
114
شماره صفحه: 
55
محتوای تغذیه