عبوديت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

قلمرو هستي‌شناسانة مسئوليت عامل اخلاقي

سال بيست و ششم ـ شماره 239 (ويژة اخلاق)

جواد دانش / استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی                                                                       j.danesh@isca.ac.ir

دريافت: 11/8/95                                   پذيرش: 23/4/96

 

چکیده

گذشته از شرایط مسئولیت اخلاقی و پرسش هنجاری معطوف به نسبت این سنخ از مسئولیت با تعین و ضرورت سابق علّی و یا علم پیشین و خطاناپذیر الهی، که از جذاب‌ترین و پرچالش‌ترین مباحث فلسفة اخلاق در سده‌های اخیر بوده است، قلمرو چنین مسئولیتی و اساس بنیادین آن نیز خود از مسائل مهم این حوزه به‌شمار می‌آید. این نوشتار به روش تحليلي ـ توصيفي درصدد بررسی دامنة مسئولیت عامل اخلاقی در نگرش اسلامی با اتکا به تحلیل آموزه‌های دینی است و مطابق آن، مسئولیت اخلاقی انسان بر مبنای عبودیت و بندگی انسان سامان یافته و قلمرو موسّع آن، چنان در جهان هستی گسترش می­یابد که از یک‌سو، ناظر به تکالیف و وظایف عامل اخلاقی در برابر حضرت حق و اوامر و نواهی وی است، و از دیگر سو، بیانگر مسئولیت شخص در برابر خود و کوچک‌ترین و پنهان‌ترین نیات، گمان‌ها، پندارها و باورها، عواطف و هیجانات، کنش‌های برآمده از عواطف یا باورهای خود و در نهایت، معطوف به دیگر موجودات امکانی پیرامون فرد است.

 

کلیدواژه‌ها: مسئولیت اخلاقی، عبودیت، هیجانات، نیات.

 

 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
239
شماره صفحه: 
87

اخلاق و عرفان اسلامى

اخلاق و عرفان اسلامى

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

راه تكامل انسان راه عبوديت و بندگى خداست و حقيقت بندگى در نفى استقلال از خود. براى نيل به اين مقصود، انسان بايد اراده اش در اراده خدا فانى شود و فقط چيزى را بخواهد كه خدا مى خواهد. اين همان سير تقواست كه مراحلى دارد. تواضع در برابر خدا بدين معناست كه انسان چيزهايى را كه براى خود قايل است، به صاحبش برگرداند; چراكه رداى كبريايى مخصوص خداست و كسى در مقابل او چيزى ندارد. اين تواضع در برابر خدا موجب قرب ربوبى مى گردد.

اما بايد توجه داشت كه تواضع در جايى ممدوح است كه در مقابل عظمت خدا، حقارت خودمان را ابراز كنيم. اما اگر در مقابل دشمن خدا كرنش كرديم، چنين تواضعى مذموم خواهد بود.

بندگان خاص خداى رحمان از «لغو» نيز اجتناب مى كنند; كارى كه براى سعادت و كمال انسان نتيجه اى ندارد. آنان در برابر افراد لغوپيشه از حق شخصى خود گذشت مى كنند. اما همين افراد هنگام پايمال شدن حقوق الهى، سكوت نمى كنند و خود را در راه بندگى خدا فدا مى سازند.

كليدواژه ها: عبادالرحمان، عبوديت، تكبّر، تواضع، لغوگريزى، گذشت.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
115
شماره صفحه: 
5
محتوای تغذیه