جامعه

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

برنامة درسي؛ راهبردي كارآمد در جامعه‌پذيري ديني دانش‌آموزان (با تأكيد بر كيفيت عناصر آن)

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 245 (ويژة جامعه‌شناسي)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
245
شماره صفحه: 
103

نقش جامعه در تغيير و اصلاح سبك زندگى افراد

سال بيست و پنجم ـ شماره 231 (ويژه جامعه شناسى)

 

محمد كاويانى آرانى / دانشيار گروه روان شناسى پژوهشگاه حوزه و دانشگاه           m_kavyani@rihu.ac.ir

حفيظ اللّه فولادى وندا / استاديار گروه جامعه شناسى پژوهشگاه حوزه و دانشگاه        hfooladi@rihu.ac.ir

دريافت: 13/7/95               پذيرش: 10/11/95

 

چكيده

طى چند سال اخير، در كشور ما، مطالعات بسيارى در موضوع «سبك زندگى» صورت پذيرفته كه اغلب با رويكرد فردى بوده است. هدف اين پژوهش، بررسى نقش جامعه و ساختارهاى اجتماعى در شكل گيرى سبك زندگى و پاسخ به اين سؤال است كه آيا ساختارها و نهادهاى اجتماعى نقشى در تعيين و تغيير و اصلاح سبك زندگى دارند؟ اين پژوهش با رويكرد روان شناختى، اجتماعى، اسلامى و با استفاده از روش تحليلى و بهره گيرى از شيوه بررسى استنادى انجام شده است. يافته هاى اين پژوهش نشان داد: 1. در مطالعات سبك زندگى ايرانى ـ اسلامى، به نقش جامعه و ساختارهاى اجتماعى، كمتر توجه شده است. 2. اين ساختارها و نهادها، در فرايند تربيت و رشد، افراد را به انتخاب سبك زندگى متناسب با خود رهنمون مى كنند. 3. تعيين و تغيير و اصلاح سبك زندگى از طريق ساختارهاى اجتماعى، امرى تدريجى است، نه دفعى؛ بنابراين، براى اصلاح «سبك زندگى» در جامعه، بايد به ساختارها و نهادها و نهادينه سازى مفاهيم و رفتارهاى موردنظر توجه ويژه داشته باشيم و آنچه را كه نياز است، اصلاح يا ايجاد كنيم.

 

كليدواژه ها: سبك زندگى، جامعه، ساختار، نهاد، اسلام، مهندسى فرهنگى.


سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
231
شماره صفحه: 
27

ويژگى هاى جامعه دينى و نقش تربيت در تحقق و استمرار آن

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

عبدالرضا ضرابى / استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره                        zarabi@qabas.net

دريافت: 11/6/94               پذيرش: 12/2/95

 

چكيده

ترسيم يك جامعه ايده آل دينى، از طريق بيان ويژگى هاى خاص آن و نيز نقشى كه تربيت دينى در ايجاد و حفظ و استمرار آن مى تواند داشته باشد، اهداف اين مقاله است. براى نيل به اين هدف، ابتدا مفاهيم «دين»، «تربيت»، «جامعه» و «تربيت دينى» تبيين شده، سپس نقش و كاركرد تربيت دينى در تحقق و استمرار جامعه دينى بررسى شده است. روش پژوهش تحليلى ـ اسنادى و با استفاده از منابع و اسناد كتابخانه اى است. يافته هاى پژوهش نشان مى دهد جامعه دينى جامعه اى است كه شبكه روابط اجتماعى آن، اعم از روابط اقتصادى، سياسى، حقوقى و فرهنگى، و ارزش هاى حاكم بر آن دين و آموزه هاى آن مبتنى باشد. در چنين جامعه اى تربيت دينى و توحيدى زمانى نمود پيدا خواهد كرد كه هريك از نهادها و عوامل مؤثر اجتماعى بتوانند رنگ الهى به خود گرفته، وظيفه دينى و توحيدى خود را نسبت به افراد و جامعه به خوبى انجام دهند.

 

كليدواژه ها: جامعه، دين، جامعه دينى، تربيت، تربيت دينى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
77

راهبردهاى اصلاح جامعه از ديدگاه امام خمينى قدس سره

سال بيست و چهارم ـ شماره 219 (ويژه جامعه شناسى)

حسين زارع خورميزى / كارشناس ارشد شناخت انديشه هاى امام خمينى قدس سره دانشگاه آزاد اسلامى قم

سيدمحمود ميرخليلى / دانشيار دانشگاه تهران (پرديس فارابى قم)         mirkhalili@ut.ac.ir

دريافت: 26/5/94               پذيرش: 21/11/94

چكيده

امام خمينى قدس سره در مبارزات گسترده خود براى پيروزى انقلاب اسلامى، همواره به دنبال اصلاح جامعه و رفع مفاسد فردى و اجتماعى از جامعه اسلامى بود. مهم ترين موارد زمينه هاى اصلاح جامعه از ديدگاه ايشان عبارت است از: اصلاح انديشه دينى؛ نفى سازش با حكومت جور؛ اهميت دادن به نقش مردم؛ تشكيل حكومت اسلامى؛ اصلاح فرهنگ؛ عملكرد صحيح رسانه و مطبوعات؛ تحول دانشگاه. ايشان در زمينه اصلاح جامعه بر چند محور زير تأكيد داشت: توجه به مباحث فرهنگى، سياسى، اقتصادى و اجتماعى در جهت پرورش فكر و انديشه انسان و دور نگه داشتن او از مسير تباهى و انحراف؛ و توجه به نقش آموزش و تربيت در خانواده و در مدرسه. ايشان همچنين توجه همگان را به نقش آموزه هاى اسلامى جلب مى كند كه اگر اين دو كانون وظايف اصلى خود را به نحو احسن انجام دهند در سطح عمومى، جامعه اصلاح مى شود و جامعه آرمانى محقق خواهد شد.

     هدف اين پژوهش، دستيابى به ديدگاه هاى ايشان و نظريه هاى دينى در زمينه اصلاح جامعه، و ارائه راه كارهاى مشخص براى اصلاح جامعه و برون رفت از چالش هاى موجود است. اين پژوهش با روش اسنادى و اسناد مكتوب به گردآورى اطلاعات پرداخته است.

 

كليدواژه ها: امام خمينى قدس سره، راهبرد، اصلاح، جامعه، جامعه اسلامى.


سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
219
شماره صفحه: 
63

نگاهى به عرف در فقه و حقوق اسلامى بايسته ‏ها و آسيب ‏ها

معرفت سال بيستم ـ شماره 165 ـ شهريور 1390، 53ـ72

محمود رايگان*

چكيده

عرف، پديده‏اى نيست كه با پيدايش اسلام كشف شده باشد، بلكه همان روش و سلوك مستمر ميان مردم است كه فقه و حقوق اسلام، در برخى موارد مُهر تأييد بر آن زده و بعضى را هم مردود دانسته است. با وجود اين، از اسناد اصلى و كاربردى براى كشف مفاهيم و معانى، تلقّى مى‏شود.

عرف از ابزارهايى است كه مجتهد براى استنباط حكم شرعى استفاده مى‏كند. نيز از پديده‏هاى بحث‏برانگيز و متغير فقه و حقوق شيعه و اهل سنت است كه باعث تحول و دگرگونى در برخى موضوعات احكام و قوانين جامعه مى‏شود. از اين‏رو، فقيه براى به دست آوردن حكم يك پديده عرفى، بايد مسائل و شرايط مستحدث اجتماع را مورد دقت قرار دهد تا پويايى فقه شيعه محفوظ بماند.

اين مقاله با روش كتابخانه‏اى و مراجعه به كتب فقهى و حقوقى توانسته است مباحث مهم عرف را تجزيه و تحليل كند و ضرورت‏هاى آن را بازگو نمايد. در نهايت نيز يافته است كه در بعضى موارد عرف با سيره و عادت اشتباه گرفته مى‏شود، اجتماع و عرف در هنگام افتاء كمتر مورد توجه قرار مى‏گيرد. برخى مصاديق عرفى بايد توسط مراجع بيان شوند تا مكلف سرگردان نماند. عرف ابزار و از ادلّه استنباط است نه منبع استنباط.

كليدواژه‏ها: عرف، عادت، سيره عقلا، فقه، تغيير زمان، جامعه.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
165
شماره صفحه: 
53

قانون‏مندى جامعه و آزادى نقد ديدگاه دوركيم

امان‏ اللّه فصيحى*

چكيده

نوشتار حاضر تلاشى است در راستاى تحليل نظريه دوركيم در ارتباط با قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان. اين بحث يكى از مباحث عمده نظم است. حل مسئله فوق ثمرات علمى و عملى مهم را در پى دارد. اين نوشتار به نقد ديدگاه دوركيم پرداخته است. روش اين نوشتار، اسنادى و تحليل متن است؛ يعنى ديدگاه دوركيم با ارجاع به آثار اصلى خودش استخراج و سپس بررسى و تحليل شده است.

     در ارتباط با موضوع سه ديدگاه قابل طرح است: 1. قانون‏مندى جامعه مانند قوانين حاكم بر طبيعت، باعث سلب كامل اختيار انسان مى‏شود. 2. طبق ديدگاه ديگر، قانون‏مندى جامعه مانند قانون‏مندى طبيعت به صورت كامل، اختيار انسان را سلب نمى‏كند، بلكه اراده انسان را در چارچوب قوانين جامعه محدود مى‏نمايد. 3. قانون‏مندى جامعه، آزادى انسان را حتى محدود هم نمى‏كند؛ چون اراده انسان جزء علت تامه است. از نظر دوركيم، جبر اجتماعى گاه به معناى ضرورت و قطعيت و گاه به معناى محدويت به كار رفته است. از اين‏رو، ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان نمى‏توان جمع كرد. آنچه كه سبب شده تا دوركيم نتواند ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان جمع نمايد، تلقّى نادرست وى از هستى جامعه، حقيقت انسان و اصل عليت است.

كليدواژه‏ها: جامعه، قانون، آزادى، نظم، اختيار، جبر، علت، ضرورت و قطعيت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
157
شماره صفحه: 
107

روحانيت شيعه و كاركردهاي آن

روحانيت شيعه و كاركردهاي آن

در انديشه امام خميني (قدس ‏سره)

محمّد عبّاسي1

چكيده

يافته‏هاي عملي نشان مي‏دهد كه اصلي‏ترين مانع بر سر منافع استعمارگران در جوامع اسلامي، اسلام و باورهاي ديني مردم و روحانيت اصيل است. از اين‏رو، آنان حمله به اسلام و روحانيت را با دو هدف تعقيب كردند: اول تخفيف، استهزا كاهش شأن و منزلت روحانيت نزد مردم، به گونه‏اي كه هرگونه حمايت مردمي را از آنان سلب نمايند. دوم آنكه، به خود روحانيان بباورانند كه دين، از سياست و امور اجتماعي جداست و بدين‏سان انگيزه آنان را براي حركت و اصلاح امور اجتماعي سلب كنند. اين هدف با ترويج انديشه جدايي دين از سياست (سكولاريسم) دنبال شد. هرچند دشمنان تبليغ مي‏كنند كه دين و شريعت از سياست و اداره امور جامعه جداست، ولي با اين حال، در همه مقاطع، نقش علما و روحانيان نقشي مهم و تأثيرگذار بوده است.

     در اين تحقيق، تلاش شده است تا روشن شود كه آيا دخالت در سياست و جامعه از روحانيت مورد انتظار است يا روحانيت بايد به امور فردي و روابط بين انسان و خالق بپردازد؟ حضرت امام قدس‏سره به پيوند عميق سياست و ديانت معتقد بودند و با انديشه جدايي دين از سياست به شدت مخالفت مي‏كردند. اين موضوع با استفاده از ديدگاه‏ها و انديشه‏هاي ايشان، مورد بررسي و بحث قرار گرفته است.

كليدواژه ‏ها: روحانيت، دين، سياست، جامعه، كاركرد، امام خميني قدس‏ سره.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
131
شماره صفحه: 
55

اصالت فرد يا جامعه؟

اصالت فرد يا جامعه؟

چالش فلاسفه

مصطفي خليلي 1

چكيده

دانشمندان علوم اجتماعي از ديرباز، مباحثي مربوط به گرايش‏هاي اجتماعي انسان را مطالعه و بررسي كرده‏اند و با تعميق و تدقيق در آنها توانسته‏اند جامعه‏شناسي را علم مستقلي قرار دهند و جايگاه آن را به مرتبه‏اي ارتقا بخشند كه مي‏توان ادعا نمود امروزه بدون آگاهي و مطالعه آن، داشتن جامعه مترقّي و متمدّن امري دشوار مي‏نمايد.

مباحث اين علم تا آنجا كه مربوط به حيطه آن است و ميان متفكران و جامعه‏شناسان مورد بحث قرار گرفته، تقريبا روشن و شفاف است، اما آنجا كه موضوع به مباني فلسفي و عقلي ارتباط پيدا مي‏كند و صبغه عقلي محض به خود مي‏گيرد با مشكل مواجه بوده و محل برخي نزاع‏هاست.

آنچه در اين نوشتار بدان پرداخته شده در اصل، ديدگاه فلسفه در يكي از مباحث جامعه‏شناسي در خصوص اصالت فرد، جامعه و يا هر دو است. در اين بحث، برخي از فلاسفه بر اصالت جامعه تأكيد دارند و برخي نيز با ارائه برخي دلايل، تلاش دارند تا عقيده خود را به اثبات رسانند.

كليدواژه ‏ها: اصالت، جامعه، عام استغراقي، عام مجموعي، جامعه‏گرايي، فردگرايي، جبر اجتماعي.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
126
شماره صفحه: 
111

دين و كاركرد سياسي آن در جوامع سنّتي و نوين

دين
و كاركرد سياسي آن در جوامع سنّتي و نوين

امان اللّه فصيحي
(دانش آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد جامعه شناسي)

چكيده

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
116
شماره صفحه: 
11
محتوای تغذیه