تعليم و تربيت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

درآمدى بر انديشه هاى تربيتى علامه طباطبائى

سال بيست و ششم ـ شماره 236 (ويژه علوم تربيتى)

محمدصادق سنگى / دانشجوى دكترى فقه تربيتى جامعة المصطفى العالميه             sadeghsangi@gmail.com

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
236
شماره صفحه: 
59

تحليل و بررسى آراء تربيتى علّامه اقبال لاهورىبا تأكيد بر اهداف و روش ها

سال بيست و پنجم ـ شماره 228 (ويژه علوم تربيتى)

اكبر رهنما / دانشيار گروه علوم تربيتى دانشگاه شاهد تهران Rahnama_albar43@yahoo.com

محسن فرمهينى فراهانى / دانشيار گروه علوم تربيتى دانشگاه شاهد تهران farmahinifar@yahoo.com

سيدعبدالكريم مشكوتى تروجنى / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه شاهد تهران meshkati66@hotmail.com

دريافت: 29/9/94               پذيرش: 19/7/95

 

چكيده

علّامه محمداقبال لاهورى به عنوان يكى از چهره هاى درخشان تاريخ مشرق زمين و دنياى اسلام، كوشيد تا انديشه هاى اصلاح گرايانه، آگاه كننده و هدايتگر خويش را براساس آموزه هاى دين مبين اسلام بنا نهد. در آثار وى، به موضوعات گوناگونى از جمله «تعليم و تربيت» برمى خوريم. ويژگى اصلى آراء تربيتى اقبال اين است كه علاوه بر اسلامى بودن، بر مفهوم فلسفى خاصى به نام «خودى»، به معناى انسان كامل بنا شده و در خصوص چگونگى تكامل ارزشى و اخلاقى «خودى» به تفصيل بحث كرده است. بر اين اساس، هر كسى بايد ابتدا به خود توجه داشته باشد، ارزش وجودى خود را بشناسد و سپس به امور ديگر بپردازد. اين خودى مى تواند محك اعمال نيك و بد انسان باشد. اين تحقيق نظرى است و سعى دارد با روش توصيفى ـ تحليلى، مهم ترين اهداف و روش هاى تربيتى مدنظر علامه اقبال لاهورى را بررسى كند.

 

كليدواژه ها: تعليم و تربيت، اقبال لاهورى، خودى، اهداف و روش هاى تعليم و تربيت.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
228
شماره صفحه: 
71

روش هاى آموزشى از منظر قرآن كريم

سال بيست و چهارم ـ شماره 209 (ويژه علوم تربيتى)

مژده عليزاده / كارشناس ارشد فلسفه تعليم و تربيت اسلامى دانشگاه شهيد باهنر كرمان

malizadeh@ens.uk.ac.ir

سيدحميدرضا علوى / استاد فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه شهيد باهنر كرمان Hamidreza-alavi@yahoo.com  

دريافت: 20/5/93               پذيرش: 13/12/93

 

چكيده

اهميت روزافزون روش هاى آموزشى همچون ديگر دانش ها در ميدان توسعه دانش و فناورى هاى امروز بر كسى پوشيده نيست. ازاين رو، شناسايى اين روش ها از منظر قرآن كريم به عنوان كامل ترين منبع الهى كه برنامه تعليم و تربيت جهانى بشر را در خود جاى داده است و همچنين به منظور نيل بيشتر متعلمان به رشد و تعالى امرى ضرورى است. بنابراين، هدف پژوهش حاضر بررسى روش هاى آموزشى از منظر قرآن كريم مى باشد. به منظور وصول به هدف فوق، از روش توصيفى ـ تحليلى و از منابع اسنادى استفاده گرديده است. نتايج تحقيق مبيّن آن است كه روش هاى آموزشى از منظر قرآن كريم را مى توان به دو دسته مستقيم و غيرمستقيم تقسيم نمود. روش هاى آموزشى مستقيم عبارتند از: روش پرسش و پاسخ و سخنرانى. روش هاى آموزشى غيرمستقيم نيز عبارتند از: الف. روش هاى غيرمستقيم كلامى (شامل مباحثه، گفت وگو به منظور كشف حقايق، روشن سازى نگرش ها)؛ ب. روش هاى مشاهده اى (شامل: مشاهده عينى، و ايفاى نقش)؛ ج. روش هاى مبتنى بر كاوشگرى (شامل: حل مسئله، تفكر استقرايى و تفكر قياسى). از ديگر روش هاى غيرمستقيم مى توان روش تصويرسازى ذهنى را نام برد.

 

كليدواژه ها: تعليم و تربيت، قرآن، روش هاى آموزشى.

 

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
209
شماره صفحه: 
73

بررسى انديشه سياسى امام محمد غزالى

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 184 ـ فروردين 1392، 109ـ121

حيدر فرامرزى*

چكيده

هدف اين نوشتار، واكاوى انديشه سياسى امام محمد غزالى در چگونگى استفاده از منابع درون دينى براى امكان زيست بهتر جامعه معاصر خويش مى باشد. اين مقاله به روش تحليلى و به صورت مطالعه موردى، با استفاده از اسناد، مدارك و منابع موجود، به ويژه كتاب هاى مهم و اصلى غزالى موضوع را در كانون مطالعه قرار داده است. مهم ترين يافته هاى پژوهش نشان مى دهد كه تحليل انديشه سياسى غزالى بر اساس مبانى دينى بدون توجه به كارگزاران چهارگانه سياست (حاكم، فقيه، عالم و واعظ)، امكان پذير نيست؛ حاكم و فقيه به كار اصلاح حوزه بيرونى و اجتماعى نخبگان و توده مردم مى پردازند. حوزه درونى و خصوصى نخبگان و عوام مردم را به ترتيب علماى آخرت و وعاظ اصلاح مى كنند. اين عوامل چهارگانه هنگامى در اداره جامعه موفق مى شوند كه آگاهى از مبانى دين و فلسفه وجودى انسان و جايگاه وى در هستى در بستر تعليم و تربيت شكل گرفته باشد.

 

كليدواژه ها: امام محمد غزالى، سياست، حاكم، عالم، واعظ، فقيه، تعليم و تربيت.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
184
شماره صفحه: 
109

مدرسه و نقش آن در تعليم و تربيت ارزش ها

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 179 ـ آبان 1391، 95ـ103

سولماز روحانى دهكردى*

اشرف باقرى قلعه سليمى**

چكيده

اين مقاله با رويكرد تحليلى و بررسى اسنادى، به دنبال اين است كه نقش نظام تربيتى در تعليم و تربيت ارزش ها را با توجه به نقش معلم، دانش آموز، همسالان، فضاى مدرسه و تأثير متقابل نظام تربيتى و ارزشى به اجمال بررسى مى كند.   روابط انسانى در مدرسه عامل مهم در تبيين ارزش ها مى باشد. دو ركن اساسى روابط انسانى، معلم و دانش آموز مى باشند كه معلم نقش مهمى در سلامت روانى دانش آموزان ايفا مى كند. دانش آموز نيز در فرايند تبيين ارزش با پذيرش فرهنگ، گروه خود را با خواست هاى آنان هماهنگ مى كند. همسالان نيز با برقرارى ارتباط افقى امكانات يادگيرى مهارت هاى اجتماعى انتقال ارزش ها را فراهم مى كنند.

 تأثير فضاهاى آموزشى مانند كتاب درسى، معلم و شيوه ارزشيابى يكى از اصول برنامه ريزى درسى به شمار مى آيند. ارزش هايى كه فرد در مدرسه به دست مى آورد، چنانچه با ارزش هاى حاكم بر روابط اجتماعى سازگار نباشند، بى تأثير خواهند بود و افراد در جريان اجتماعى شدن، آرمان هاى مدرسه را فراموش مى كنند.

 

كليدواژه ها: ارزش، تعليم و تربيت، روابط انسانى، برنامه درسى، ارتباط.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
179
شماره صفحه: 
95

سياست چندفرهنگى و تعليم و تربيت ارزش ها؛ آموزش ارزش هاى اسلامى در دنياى چندفرهنگى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 179 ـ آبان 1391، 47ـ56

محمدعلى توانا*

آريس داودى**

چكيده

در حالى كه جهان حاضر، روزبه روز درهم تنيده تر مى گردد و فرهنگ هاى چندگانه شكل مى گيرد، سياست هاى چندفرهنگ گرايى به عنوان راه حلى براى مسائل تنوع فرهنگى، قومى و مذهبى مورد توجه جدى تر قرار گرفته است و تغييراتى را در سياست هاى تعليم و تربيت ايجاد نموده است. به عبارت ديگر، وضعيت چندفرهنگ گرايى حاضر، سياست هاى تعليم و تربيتى خاص خود را مى طلبد. اين مقاله با روش توصيفى ـ تحليلى بر اين است كه از يك سو، وضعيت چندفرهنگ گرايى زمينه را براى رونق تعليم و تربيت ارزش هاى اسلامى فراهم آورده است و از سوى ديگر، ارزش هاى اسلامى قابليت سازگارى با چنين وضعيتى را دارا هستند. اين مقاله پس از توصيف وضعيت چندفرهنگى، رابطه آن را با تعليم و تربيت ارزش هاى اسلامى بررسى و در نهايت ظرفيت هاى سنت اسلامى براى مواجهه با چنين وضعيتى و عرضه ارزش هاى اسلامى، به ويژه تعليم و تربيت ارزش ها را آشكار مى نمايد.

 

كليدواژه ها: چندفرهنگ گرايى، ارزش هاى اسلامى، تعليم و تربيت، نسبت سنجى، آينده شناسى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
179
شماره صفحه: 
47

ارزش ها و شيوه هاى شكوفاسازى آنها

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 179 ـ آبان 1391، 31ـ45

رضا زارعى سمنگان*
سيدرسول حسينى كوهستانى**
غلامعلى زارع***
محمدرضا قنبرى****

چكيده

شيوه شناسى شرط موفقيت در امور انسان است. سعادتمندى يكى از امورى كه انسان خواستار آن است. از اين رو، قرآن به عنوان كتاب هدايت به مقوله سعادتمندى انسان به عنوان يك خواسته اصلى توجه نموده، شرط تحقق آن را احياى ارزش هاى الهى مى داند. براى تحقق سعادتمندى، ضمن معرفى ارزش ها، شيوه هاى شكوفاسازى ارزش ها را نيز معرفى مى كند. ضرورى است متوليان تعليم و تربيت به اين شيوه ها توجه ويژه اى نمايند. اين مقاله با رويكرد بررسى اسنادى و با هدف شناخت برخى شيوه هاى قرآنى و روايى در شكوفاسازى ارزش ها تدوين يافته است. يافته هاى پژوهش حاضر عبارتند از: زمينه سازى پذيرش از طريق تخليه افكار از ضدارزش ها؛ جايگزينى ارزش ها به جاى ضدارزش ها؛ ارائه الگوهاى ارزشى؛ تكرار ارزش ها؛ تشويق نيكوكاران.

كليدواژه ها: ارزش ها، تعليم و تربيت، شكوفاسازى ارزش ها.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
179
شماره صفحه: 
31

مبانى نظرى تنبيه از ديدگاه علم روان‏شناسى و اسلام

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 174 ـ خرداد 1391، 99ـ117

داود حسينى*

چكيده

يكى از ابزارهاى اصلاح و تربيت، كه در ميان صاحب نظران تعليم و تربيت مورد اختلاف و مناقشه قرار گرفته، اعمال انواع تنبيه، به ويژه تنبيه بدنى در عرصه تعليم و تربيت است. عده اى از روان شناسان با اعمال تنبيه به شدت مخالفت كرده اند و آن را در جهت حذف رفتارهاى ناهنجار نه تنها غيرمفيد، بلكه مضر مى دانند و والدين و مربيان را از اعمال آن نهى مى كنند. در مقابل، برخى ديگر، از ديدگاه تعليم و تربيت و اسلام، اين تفكر را نمى پذيرند و با آن مخالفند. اين دسته معتقدند تنبيه بدنى نه تنها مضر نيست، بلكه مى تواند موجب حذف رفتار ناپسند از خزانه رفتارى كودك شود و تأثير پايدارى در وجود او ايجاد كند.

در منابع اسلامى انواع تنبيه، به عنوان يك ابزار بازدارنده در عرصه تعليم و تربيت مورد پذيرش قرار گرفته است. در آيات قرآن كريم و روايات معصومان عليهم السلام، تنبيه علاوه بر مجازات حدود و تعزيرات، به عنوان يك روش تأديب و اصلاح رفتار پذيرفته شده است.

كليدواژه ها: تنبيه، تعليم و تربيت، روان شناسى، تأديب، اصلاح.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
174
شماره صفحه: 
99

اشتغال؛ آثار تربيتي و روان‏شناختي

اشتغال؛ آثار تربيتي و روان‏شناختي

علي‏احمد پناهي
(دانش‏آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد روان‏شناسي باليني)

چكيده

اشتغال و داشتن حرفه و شغل مناسب از جمله مسائلي است كه براي انسان‏ها اهميت زيادي دارد. شغل و حرفه در رابطه با جوانان از اهميتي دو چندان برخوردار است. شغل و حرفه مناسب علاوه بر تأمين نيازمندي‏هاي اقتصادي، آثار تربيتي، روان‏شناختي، اجتماعي و معنوي نيز دارد. در اين مقاله، سعي گرديده است به مباحثي همچون اهميت كار و اشتغال، مفهوم‏شناسي ديني كار و اشتغال، انواع كار از ديدگاه ارزشي، كارهاي حلال و حرام، آداب و شرايط كار، آثار روان‏شناختي كار، آثار معنوي كار، آثار اقتصادي كار و آثار اجتماعي كار پرداخته شود. همچنين تلاش شده است مباحث مزبور با استفاده از آموزه‏هاي ديني و اسلامي و روان‏شناختي مورد بحث و بررسي قرار گيرد.

كليدواژه‏ها: اشتغال، كار، ارزش، تعليم و تربيت، حلال، حرام، نيّت، آثار تربيتي، آثار روان‏شناختي.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
119
شماره صفحه: 
13

آزادى و تربيت دينى (با تأكيد بر تربيت دينى كودكان و نوجوانان)

آزادى و تربيت دينى
(با تأكيد بر تربيت دينى كودكان و نوجوانان)

عبدالرضا ضرّابى
(دانش آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد علوم تربيتى)

چكيده

در اين مقال درصدد بيان و تحليل رابطه آزادى و تعليم و تربيت دينى هستيم. در بخش اول، مفاهيم آزادى، تربيت و تربيت دينى را به طور جداگانه از ديدگاه برخى متفكران تعليم و تربيت و فلاسفه مورد بررسى قرار داده و سپس ديدگاه اسلام را در اين باب يادآور شده ايم. در اين بخش، تعريف آزادى از ديدگاه منتسكيو، افلاطون، اريك فروم، كانت، اسپينوزا و روسو ذكر شده، سپس آزادى در اعتقاد اسلامى بيان شده است. در خصوص مفاهيم تربيت و تربيت دينى نيز به همين سان عمل شده است.

در بخش دوم، رابطه آزادى و تربيت دينى ابتدا از نقطه نظر انديشمندان تعليم و تربيت و سپس در ديدگاه اسلام، و با استفاده از آيات و روايات، بررسى و تحليل شده است.

در بخش سوم نيز از دو عنصر مهم ايمان و عشق در جهت تربيت دينى نام برده شده است; زيرا ايمان به خداوند موجب درك عالم هستى و ضامن اجراى هدايت هاى تكوينى و فطريات اخلاقى بوده و عشق اكسير تربيت دينى است و مادامى كه متربّى عشق به دين پيدا نكند تشويق به دين و تبليغ تعاليم دينى مؤثر واقع نخواهد شد. و در پايان، جمع بندى و نتيجه گيرى صورت گرفته است. عمده اختلاف نظر متفكران در شيوه هاى تربيت دينى است و اينكه تعليمات و برنامه هاى دينى بايد از چه زمانى آغاز گردد و ميزان آزادى كودك در اين زمينه به چه ميزان است.

كليدواژه ها: آزادى، اختيار، تربيت، تعليم و تربيت، حدود آزادى، تربيت دينى، ايمان و تربيت دينى، عشق و تربيت دينى، تربيت دينى كودك.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
117
شماره صفحه: 
63
محتوای تغذیه