اعتدال

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

عصمت نبي از منظر ابن ابي‌جمهور احسائي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

* سميه منفرد / استاديار گروه فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه ايلام    so.monfared@ilam.ac.ir
شمس‌الله سراج / دانشيار گروه فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه ايلام    sh.seraj@ilam.ac.ir
دريافت: 15/11/99                    پذيرش: 27/02/1400
چکيده
مقاله حاضر در پي آن است تا مسئلۀ عصمت انبياء را از منظر ابن ابي‌جمهور احسائي تبيين و ديدگاه اين متفکر بزرگ اماميه را در اين راستا تشريح کند. ابن ابي‌جمهور احسائی (838ـ912ق) به‌عنوان شخصیتی که جایگاه مهمی در مسیر ادغام شاخه‌های مختلف نظری در سایه تعالیم امامی دارد، بر مبناي ديدگاه جمع‌گراي خود در زمينۀ منابع معرفتي، با ايجاد هماهنگي و همخواني ميان سه رويکرد کلامي، حکمي و عرفاني، عصمت نبي را اثبات مي‌کند. ابتدا از منظر کلامي، با ارائه تقريري از نظريه لطف، سپس از ديدگاه حکمت الهي، با بهره‌گیری از نظريه عنايت و در نهايت از نظرگاه عرفان اسلامي و از مجراي مقام خليفگي انسان کامل و مفهوم اعتدال، ضرورت عصمت نبي و گستره آن را اثبات کرده است. از امتيازات ديدگاه ايشان نسبت به پيشينيان آن است که علاوه بر تأکيد بر منصب ظاهري پيامبر و مقام رسالت، از منظر جايگاه باطني وي در عالم و ضرورت وجودي او (انسان کامل) به مسئله عصمت پرداخته است.
كليدواژه‌ها: ابن ابي‌جمهور احسائي، عصمت، قاعده لطف، نظريه عنايت، خلافت الهي، اعتدال.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
282
شماره صفحه: 
11
صفحه شروع مقاله: 
11
صفحه پایان مقاله: 
18

ويژگي شيعيان واقعي؛ قناعت (1)

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 250 (ويژة فلسفه)

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح

اين مقال شرحي است بر كلام اميرمؤمنان علي علیه السلام در صفات شيعيان واقعي. قناعت از ديگر نشانه‌هاي شيعيان واقعي است. براي فهم قناعت بايد دو مفهوم اسراف و خرسندي از مصرف بهينه را درك كرد. در اسلام ثروت فراوان نكوهيده نيست،‌ اسراف و تبذير ناپسند است. فرد بايد به قدر نياز مصرف و از زياده‌روي در مصرف با هدف لذت‌طلبي اجتناب كند. فرد قانع بايد كم مصرف كند و اسراف نكند و از اسراف نكردن ديگران خشنود باشد. ازاين‌رو، حرص و طمع همواره با قناعت در تضاد و ناسازگار است. بهترين راهكار براي دستيابي به قناعت، شناخت سيرة معصومان و تأسي به آنان است؛ روح تعبد و ولايت‌مداري را بايد در خود تقويت كند.                         
علت توصيه به قناعت در اسلام، اين است كه انسان اگر همواره در پي تهيه مال و ثروت‌اندوزي باشد، ميل سيري‌ناپذيري به لذايذ دنيوي موجب مي‌شود همه عمر خود را صرف كسب مال دنيا كند و هميشه هم احساس مي‌كند كم است. درحالي‌كه هدف خلقت قرب الهي و نيل به سعادت است كه نيازهاي مادي دنيا مقدمه و ابتدايي‌اند و به طور مستقيم به زندگي ابدي و اخروي مربوط نيستند. توجه به قناعت و استفاده درست از امكانات مادي و اجتناب از اسراف و طمع‌ورزي براي اين است كه نيروهاي ما بيش از اندازه صرف نيازهاي مادي نشود و از نيازهاي اصيل باز نمانيم.

كليدواژه‌ها: قناعت، اسراف، طمع، اعتدال، صرفه‌جويي.


سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
250
شماره صفحه: 
5

تيزبيني، ميانه‌روي، آبرومندي و شكيبايي شيعيان واقعي در كلام اميرمؤمنان علي عليه السلام

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و ششم ـ شماره 242 ( ويژه روانشناسي )

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
242
شماره صفحه: 
5

ميانه روى در شيعيان واقعى

سال بيست و پنجم ـ شماره 223 (ويژه علوم تربيتى)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

 

چكيده

اين مقاله شرحى است بر ويژگى شيعيان واقعى در باب ميانه روى. ازجمله ويژگى شيعيان، ميانه روى است كه خود داراى معيار و در عرصه هاى گوناگون زندگى مطرح مى شود. ميانه روى امرى نسبى است كه نسبت به افراد و قشرهاى گوناگون جامعه و موقعيت هاى مختلف زمانى و مكانى متفاوت است و معيار تشخيص آن عرف هاى زمان است. در هر زمان، تهيه آنچه امكان فراهم آوردنش براى اكثر افراد جامعه فراهم باشد، ميانه روى، و در غير اين صورت زياده روى و اسراف است. در قرآن و روايات از اسراف و تبذير، بخل و زياده روى نكوهش شده است. به گونه اى كه حتى در عبادات نيز اين امر مورد سرزنش واقع شده است. در لباس و پوشاك، خوراك، رفتار و اخلاق، صفات آدمى به اعتدال و ميانه روى سفارش شده است؛ زيرا انسان بايد بر حسب ابعاد وجودى خود و متناسب با آنها به وظايف معمول و معقول خود بپردازد. كاهلى و سستى و افراط هر دو مذموم است. ازاين رو، انسان بايد بر حسب نيازمندى هاى قواى خود، و بر حسب ابعاد وجودى قوا، به وظايف خود، به گونه اى برسد كه سهم همه رعايت و تزاحمى پديد نيايد.

 

كليدواژه ها: ميانه روى، اعتدال، ميانه روى در صفات و رفتار، اعتدال در اخلاق و رفتار.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
223
شماره صفحه: 
5

آرمان عدالت و دولت دينى

آرمان عدالت و دولت دينى

(نظريه فارابى)

 

حيات‌اللّه يوسفى 1

چكيده

دغدغه اصلى نوشتار حاضر تلاش براى فهم تلقّى فارابى از عدالت و جايگاه آن در فلسفه سياسى اوست. در اين زمينه، پرسش اصلى بر محور معناى موردنظر فارابى از عدالت و نحوه تحقق آن در مدينه اسلامى خواهد بود. اين هدف با عطف توجه به مفاهيم اصلى و توصيف و تحليل مفاهيم فلسفى و سياسى در تفكر فارابى پى‌گيرى خواهد شد. آنچه در نهايت مى‌توان مدعى شد آن است كه از نگاه فارابى توازن، استحقاق و اعتدال معانى اصلى موردنظر فارابى از عدالت است. و تحقق عدالت در جامعه نيز تنها با اتخاذ روش و سياست اعتدالى و مدنظر قرار دادن استحقاق‌هاى حقيقى و واقعى افراد ميسر خواهد بود و اين مناسب‌ترين راه براى رسيدن به سعادت و انصاف، فضيلت است.

كليدواژه‌ها : دولت، مدينه فاضله، عدالت، اعتدال، سعادت، فضيلت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
142
شماره صفحه: 
93

اخلاق و عرفان اسلامي

اخلاق و عرفان اسلامي

استاد محمّدتقي مصباح

چكيده

از جمله ويژگي‌هايي كه خداوند متعال در سوره فرقان براي عبادالرحمان بيان مي‌كند، اهتمام به صلاح خانواده و فرزندان است. اين سيره پسنديده‌اي است كه در قرآن كريم به حضرت ابراهيم عليه‌السلام نسبت داده شده است. عبادالرحمان از خدا مي‌خواهند كه زن و فرزندشان را مايه چشم‌روشني آنان قرار دهد.

علاقه به همسر و فرزند، ميل و غريزه‌اي طبيعي است كه موجب بقاي نسل بشر است. فلسفه وجودي اين ميل طبيعي، تشكيل خانواده، تسكين و آرامش اعضاي خانواده در پرتو آن است. با شكل‌گيري خانواده، ميان همسران و فرزندان، مودّت و رحمت به وجود مي‌آيد. اين دو رمز و راز پويايي و نشاط خانواده‌هاست.

بايد مواظب بود كه اين دو در خانواده به افراط و تفريط دچار نشود. تفريط در محبت و مودّت در خانواده‌ها، مايه تلاشي خانواده‌ها و روي‌آوري اعضاي خانواده به انواع رفتارهاي نابهنجار است؛ همان‌گونه كه محبت بيش از حد، در بسياري اوقات موجب منع از انجام تكليف ديني مي‌شود. ملاك و معيار، اعتدال در محبت و مودّت است، به گونه‌اي كه مانع از انجام تكاليف ديني نشود.

كليدواژه‌ها: قره‌العين، چشم‌روشني، محبت، مودّت، ناسپاسي نعمت‌هاي الهي، اعتدال.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
125
شماره صفحه: 
5

اخلاق و عرفان اسلامى

اخلاق و عرفان اسلامى

استاد محمّدتقى مصباح

چكيده

پنجمين ويژگى عبادالرحمان «انفاق متعادل» است، به گونه‌اى كه نه اسراف و افراطى در آن صورت بگيرد و نه بخل و تفريط. اين مفهوم امروزه به عنوان «اقتصاد» معروف است و حتى در كتب روايى نيز بابى بدان اختصاص يافته است.

رعايت تعادل در همه امور پسنديده و حتى حكم عقل و بلكه نقل است؛ چنان‌كه در روايات به اين موضوع اشاره شده است: «خيرالامور اوسطها». بنابراين، اختصاصى به انفاق ندارد، بلكه همه عبادات واجب و مستحب را شامل مى‌شود. عدم رعايت تعادل در انفاق، طبق برداشت از آيه شريفه مورد بحث (فرقان: 67) حرام است و در مقابل، رعايت آن واجب؛ اما هر يك از اين دو داراى مراتبى هستند. مؤمن واقعى كسى است كه سر بر فرمان مولا دارد و هرچه را او حكم براند اطاعات كند؛ نه گامى پيش نهد و نه گامى پس.

تمام مكاتب اخلاقى، به ويژه اسلام، به نوعى بر اعتدال و رعايت حدّ وسط صحّه گذاشته و بدان توصيه كرده‌اند. از انجام امور ـ واجب يا مستحب ـ توجه به تكاليف و وظايف متزاحم لازم است؛ چراكه گاهى پرداختن بيش از حد به يك وظيفه موجب بازماندن از وظيفه‌اى مهم‌تر مى‌شود.

كليدواژه‌ها: عبادالرحمان، انفاق، زياده‌روى، اعتدال، تزاحم.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
118
شماره صفحه: 
5
محتوای تغذیه