علم

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

تقرير بنيان‌گرايي معرفتي با استفاده از مباني حكمت متعاليه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 250 (ويژة فلسفه)

محمد سربخشي / استاديار گروه فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    sarbakhshi50@yahoo.com
دريافت: 15/2/97                    پذيرش: 7/6/97
چکيده
در فلسفه و معرفت‌شناسی اسلامی، علم حضوری پايه و اساس همة معرفت‌هاست. در يک تقسيم‌بندی کلی، علم به حضوری و حصولی تقسيم می‌شود. به سبب يکی بودن وجود علمی و عينی معلوم در علم حضوری، خطا در آن راه ندارد. علم حصولی نيز با اينکه وجود علمی و عينی در آن يکی نيست، اما می‌توان نشان داد بخش عمده‌ای از علوم حصولی بازگشت به علم حضوری دارند. بازگشت علوم نظري به بديهي، و بازگشت همة تصورات و تصديقاتِ بديهي به علم حضوری باعث مي‌شود علم حضوري را خاستگاه همة دانش‌ها بدانيم. کلي بودن علوم حصولي با شخصي بودن خاستگاه آنها (علم حضوري) سازگار است؛ زيرا حکايتگري از مصاديق متعدد، ذاتي علم بوده و از مرتبة بالاي کمال علم ناشي مي‌شود. علاوه بر آن، درستيِ کلي بودن حکايتگريِ علم حصولي به صورت حضوري قابل درک است. به‌اين‌ترتيب، کاخ معرفت جزمی در انديشة فلاسفه و معرفت‌شناسان اسلامی ساخته می‌شود. اين شيوه از بازسازی کاخ معرفت، بنيان‌گرايی معرفت‌شناختی ناميده می‌شود که پاية اصلی آن در حکمت متعاليه، علم حضوری است.

کليدواژه‌ها: علم، بنيان‌گرايی، بديهی، نظری، معقولات، صدق.


سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
250
شماره صفحه: 
27

فرايند دستيابي به ملكة تقوا از منظر قرآن كريم

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 247 (ويژة علوم قرآني)

محسن کریمی قدوسی / کارشناس ارشد تفسير و علوم قرآن مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خمینی ره       mohsenak65@gmail.com
اسماعیل سلطانی بيرامي / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمينی ره        Soltani@qabas.net
دريافت: 5/10/96                    پذيرش: 9/3/97

سال انتشار: 
28
شماره مجله: 
247
شماره صفحه: 
23

شيعيان واقعي؛ دانشوراني عامل و بردبار*

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 247 (ويژة علوم قرآني)

آيت‌الله علامه محمدتقي مصباح

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
247
شماره صفحه: 
5

بازخواني قلمرو علم امام عليه السلام در آيينة روايات

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 244 (ويژة کلام)

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
244
شماره صفحه: 
37

علم و معرفت در نظر غزالى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى دى 1395

مجتبى زروانى / دانشيار دانشكده الهيات دانشگاه تهران      zarvani@gmail.com

رضا طاهرى / دانشجوى كارشناسى ارشد ايران شناسى تاريخ دانشگاه شهيد بهشتى     r.taheri6764@gmail.com

دريافت: 11/5/95               پذيرش: 18/9/95

 

چكيده

در اين مقاله، آراء و نظرات امام محمد غزالى در باب علم و معرفت بررسى مى شود. با اينكه دو مفهوم «علم» و «معرفت» از يكديگر متمايزند، با تسامح مترادف به كار برده شده اند تا چشم اندازى از ديدگاه غزالى در باب معرفت يقينى و حقيقت علم به دست آيد؛ همان گونه كه غزالى در برخى از كتب خود مانند «احياءالعلوم» و «ميزان العمل»، اين دو واژه را مترادف و ملازم هم به كار مى بندد و در برخى مواضع بين اين دو كلمه تميز قايل مى شود. در اين زمينه، به بررسى سير معرفت شناختى غزالى پرداخته مى شود. غزالى با نگرش صوفيانه، معارف قلبى و اقرار به ارزش و حدود برهان فلسفى، نفوذ ويژه اى در تصوف نهاد كه خود اسباب مؤثر در تفسير و معنى تازه اى از علم و معرفت بين مسلمانان گرديد. غزالى با تأمل در دو طريق عمده كسب معرفت و علم، يعنى طريق قلبى و عقلى، سعى در شناخت ارزش و مقاصد علوم نموده است. در نهايت، در تلقى غزالى، طريق قلب يگانه طريق مطمئن براى نيل به مقصد نهايى يعنى سعادت است كه مقصود تمام عارفان است.

 

كليدواژه ها: غزالى، علم، معرفت، قلب، عقل و تصوف.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
229
شماره صفحه: 
47

شيوه هاى رفع تعارض علم و ديناز ديدگاه علامه طباطبائى

ماهنامه علمى ـ ترويجى در زمينه علوم انسانى مرداد 1395

جواد گلى / دانشجوى دكترى فلسفه دين مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره               rzgoli639@gmail.com

دريافت: 29/6/94               پذيرش: 10/12/95

 

چكيده

علامه طباطبائى ديدگاه تعارض ميان علم و دين را مردود مى داند و معتقد است كه علم و دين با يكديگر سازگار مى باشند. او براى اثبات ديدگاه مزبور، با ارائه شيوه هايى به حل تعارض ظاهرى در مواردى پرداخته كه موهم ناسازگارى علم و دين مى باشند يا مدعيان تعارض علم و دين به آنها استشهاد كرده اند. هدف مقاله، ارائه شيوه هاى رفع تعارض از ديدگاه علامه طباطبائى است. بدين منظور، با مراجعه به آثار علامه طباطبائى به استقصا و دسته بندى شيوه هاى رفع تعارض علم و دين پرداخته ايم. شيوه هاى حل ناسازگارى علم و دين از نگاه علامه طباطبائى به دو دسته شيوه هاى رفع تعارض ناظر به علم و ناظر به دين تقسيم مى شود و شيوه هايى مانند فرضيه انگاشتن ديدگاه هاى علمى معارض و ارائه تفسير دينى از نظريه علمى در دسته اول، و طولى دانستن رابطه ميان علل مجرد و علل مادى و تمثيلى تلقى كردن تعبير متن دينى در دسته دوم قرار مى گيرد.

 

كليدواژه ها: علامه طباطبائى، علم، دين، تعارض علم و دين، شيوه هاى رفع تعارض علم و دين.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
224
شماره صفحه: 
45

وثاقت معرفت عقلانى در تفسير الميزان

سال بيست و پنجم ـ شماره 220 (ويژه فلسفه)

عباس قربانى / استاديار دانشگاه تهران             ab.ghorbani@ut.ac.ir

دريافت: 29/2/94               پذيرش: 23/10/94

 

چكيده

قرآن كريم با دعوت به خردورزى، از انسان ايمان به خدا، جهان غيب و زندگى مؤمنانه را طلب مى كند. اما وثاقت عقل حتى در باب جهان مشهود سخت مورد مناقشه است. در اين صورت، چگونه مى توان به دعوت قرآن پاسخ مثبت داد؟! در تفسير الميزان چه راه حلى ارائه مى شود؟ در اين تحقيق، با هدف يافتن پاسخ براى پرسش هاى فوق و تأمين اعتماد نسبت به عقل و يافته هاى آن، با روش كتابخانه اى و استناد به مطالب علامه طباطبائى در الميزان و به تناسب، آثار ديگر ايشان و نيز با تحليل منطقى روشن مى شود كه استاد در عين تأكيد بر بداهت مفهوم علم و تحقق مصداق آن، ضمن پاسخ به شكاكان و حس گرايان، وثاقت معرفت عقلى را اثبات مى كند و بدين ترتيب، مخاطب ايشان نسبت به اعتبار كاربست عقل براى تأمل در آيات تكوينى و تشريعى اطمينان خاطر مى يابد.

 

كليدواژه ها: معرفت شناسى، شكاكيت، حس، عقل، علم، وثاقت، الميزان.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
220
شماره صفحه: 
43

مبانى عفو الهى

سال بيست و چهارم ـ شماره 217 (ويژه كلام)

مهدى قاسمى فيروزآبادى / دانش پژوه دكترى كلام مؤسسه آموزشى وپژوهشى امام خمينى قدس سره               mahdiqasemi@chmail.ir

دريافت: 19/6/93               پذيرش: 13/5/94

 

چكيده

عفو و مغفرت خداوند مبتنى بر صفات كمال الهى است. اين صفات همان مبانى عفو پروردگار است. اين مقاله بر آن است تا با روش پژوهش قرآنى و با استفاده از اصول كلامى اماميه، مبانى عفو الهى را استخراج كند و كاركرد يا كاركردهاى هر كدام از اين مبانى را در موضوع عفو خداوند به دست آورد و در نهايت، نسبت هاى موجود ميان اين مبانى را به منظور تحقق عفو پروردگار تبيين نمايد.نتايج پژوهش حاكى از اين است كه محبت، حكمت، رحمت، عدالت، علم، فضل، مالكيت و مشيت از مهم ترين مبانى عفو الهى هستند كه قرآن كريم بر آنها دلالت دارد. هريك از اين مبانى، داراى كاركردهاى مبنايى متفاوتى در موضوع عفو الهى است. مبانى عفو الهى براى تحقق بخشيدن به فعل عفو، نسبت هاى خاصى با يكديگر دارند. «حكمت» حاكم بر رحمت، فضل و مشيت الهى است، هرچند خود برآمده از علم مطلق خداوند است. همچنين «رحمت» زيربنايى ترين مبناى عفو خداوند است، هرچند خود ريشه در محبت ويژه الهى نسبت به بندگان مستحق عفو دارد.

 

كليدواژه ها: مبانى، عفو، حكمت، رحمت، علم، مالكيت، مشيت.


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
216
شماره صفحه: 
27

رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى با محوريت تفسير الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 207 (ويژه فلسفه)

امراللّه قلى زاده[1]

محمد جعفرى[2]

چكيده

مسئله ايمان دينى، يكى از مهم ترين مباحثى است كه در اديان به طور عموم و اديان ابراهيمى به طور خاص مورد توجه بوده است. تاريخ اسلامى گواه اين است كه مسئله ايمان يكى از كهن ترين موضوعات اعتقادى است كه فرق مختلف اسلامى بدان پرداخته اند. اين نوشتار، با روش توصيفى ـ تحليلى مى كوشد با نگاه قرآنى، مسئله رابطه ايمان و معرفت از ديدگاه علّامه طباطبائى را مورد بررسى قرار دهد. ابتدا معناى ايمان و معرفت و سپس متعلق ايمان و در نهايت رابطه بين ايمان و معرفت مورد بررسى واقع شده است. سه نوع رابطه بين ايمان و معرفت متصور شده و در نهايت رابطه اى را مقبول دانسته كه معرفت نقش زمينه و مقدمه را در حصول ايمان ايفا مى كند. در ضمن، رابطه معرفت حضورى با ايمان و امكان حصول ايمان با ظن نيز مورد مداقه واقع شده است.

 

كليدواژه ها: معرفت، علم، ايمان، الميزان، علّامه طباطبائى.



[1] دانش ‏پژوه كارشناسى ارشد كلام مؤسسه آموزشى پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. amrollah.gholizadeh@yahoo.com

[2] استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره. mjafari125@yahoo.com

دريافت: 4/6/93 پذيرش: 14/11/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
207
شماره صفحه: 
91

رابطه علم و دين از منظر علّامه طباطبائى

سال بيست و سوم ـ شماره 206 (ويژه فلسفه)

مصطفى اسلامى[1]

چكيده

انسان با پيشرفت روزافزون علوم، با سؤالاتى درباره رابطه اين علوم با دين مواجه مى شود. ترابط ميان «علم و دين» از جمله مسائلى است كه مورد توجه انديشمندان قرار گرفته است. اين تحقيق بر آن است كه رابطه علم و دين را از نگاه علّامه طباطبائى بررسى نمايد و با تتبع در آثار ايشان، مباحثى را كه درباره اين موضوع مطرح كرده اند، استخراج، تنظيم و سپس توصيف و تحليل كند. ايشان معتقد است علم و دين روابط متقابلى با هم دارند؛ شكوفايى علم و دانش در تمدن هاى جهان، مرهون تدابير و تشويق هاى دين است و علم نيز در تحكيم باورهاى دينى سهم بسزايى بر عهده دارد. علّامه با انكار تعارض واقعى ميان علم و دين، براى رفع تعارضات ظاهرى پيش آمده، راه حل هايى را ارائه مى كند. ايشان عمده اين تعارضات را با تقدم گزاره هاى قطعى بر ظنى و يا از طريق تمايز قلمرو علم و دين، رفع مى نمايد و در بسيارى از موارد با تبيين و تفسير صحيح از آموزه هاى دينى، عدم تعارض واقعى ميان علم و دين را نشان مى دهد.

 

كليدواژه ها: علم، دين، فلسفه، علم دينى، علّامه طباطبائى، رابطه علم و دين، تعارض علم و دين.



[1] كارشناس ارشد فلسفه مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره. Eslami.mostafa@yahoo.com

دريافت: 22/2/93               پذيرش: 23/10/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
206
شماره صفحه: 
67
محتوای تغذیه