انتخاب

  • user warning: Can't find record in 'progress' query: DELETE FROM progress WHERE name = 'ultimate_cron_poorman' in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\progress\progress.module on line 131.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

بررسى مبانى مشروعيت حكومت در فقه سياسى شيعه با تأكيد بر نظريه ولايت فقيه

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 182 ـ بهمن 1391، 47ـ56

ابراهيم شاليكار*

چكيده

شيعه همواره مدعى بوده است كه در خاستگاه حكومت خلفاى پس از پيامبر صلى الله عليه و آله، نوعى دوگانگى پديد آمده است. از اين رو، حكومت خلفا را فاقد مشروعيت دانسته و معتقد است خليفه مشروع پيامبر صلى الله عليه و آله از حق شرعى خود براى حكومت محروم مانده است. در بررسى مبانى مشروعيت حكومت در فقه سياسى شيعه، اصل بر اين است كه تا وقتى حكومت كنندگان  بر اساس ضوابط و چارچوب هاى شرعى و دينى گزينش نشوند، هيچ حكومتى مشروعيت ندارد. در فقه سياسى، مشروعيت به معناى حقانيت است و در برابر غصب به كار مى رود . فقه سياسى، منشأ اين حقانيت و مشروعيت را تنها خداوند مى داند. حكومت ولايت فقيه كه در طول ولايت اللّه، انبياء و ائمّه اطهار عليهم السلام است، مشروعيت الهى دارد. اين پژوهش درصدد است با روش تحليلى ـ اسنادى نشان دهد منشأ و مبدأ مشروعيت حكومت، الهى است و تعيّن آن نيز به مقبوليت مدنى است.

 

كليدواژه ها: فقه سياسى، حكومت، مشروعيت، حقانيت، مقبوليت، نصب، انتخاب.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
182
شماره صفحه: 
47

معيارهاى شايسته‌سالارى در اسلام

معيارهاى شايسته‌سالارى در اسلام

                        قادرعلى واثق1

چكيده

امروزه مهم‌ترين عنصر سازمان، نيروى انسانى است و چون همه نيروهاى انسانى سازمان، كارآمد نيستند، از اين‌رو، نمى‌توان به هر يكى از آنها، هر كارى را واگذار كرد، بلكه بايد افراد را بر اساس معيارهاى خاص گزينش كرد. بر اين اساس، مسئله شايسته‌سالارى مطرح مى‌شود. شايسته‌سالارى عبارت است از: واگذارى كارى به افراد، تحت شرايط، معيارها و شاخص‌هاى خاص. البته شايسته‌سالارى از نظر قرآن كريم داراى معيارهايى ويژه مانند ايمان، تقوا، علم، عدالت، راستگويى، بصيرت بينش سياسى، اخلاق نيكو، رفق و مدارا، قاطعيت، انتقادپذيرى، تغافل، ايجاد اميدوارى، صبر و استقامت مى‌باشد كه در اين نوشتار مورد بررسى قرار مى‌گيرند. اين مقاله با روش توصيفى ـ تحليلى  و با ابزار فيش‌بردارى، به مطالعه متون تفسيرى پرداخته و هدف از آن، استخراج معيارها و ملاك‌هاى شايسته‌سالارى است.

كليدواژه‌ها : انتخاب، شايستگى، شايسته‌سالارى، روايت، قرآن، مديريت، معيار.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
141
شماره صفحه: 
71

انتخاب عقلاني در آموزه‏هاي اسلامي

انتخاب عقلاني در آموزه‏هاي اسلامي

حسن خيري 1

چكيده

در اين نوشتار، با رويكرد جامعه‏شناختي، بر اساس آموزه‏هاي اسلامي، جايگاه و مؤلّفه‏هاي انتخاب عقلاني مورد بررسي قرار گرفته است. رويكرد نظري تحقيق بر اين پيش‏فرض استوار است كه دين با محوريت تكليف‏مداري براي تكامل انسان تشريع گرديده است. از اين‏رو، هويّت انسان واكاوي شده و منطبق با نظريه «فطرت»، نقش دين هماهنگي و سامان‏دهي تعامل قواي دروني و تعامل اجتماعي مي‏باشد، به گونه‏اي كه ساختار و فضايي را ايجاد مي‏كند كه با ارائه نگرش و توسعه مفاهيم، زمينه‏ساز انتخاب عقلاني ويژه دين‏مداري مي‏گردد.

كليدواژه‏ ها: انتخاب، دين، عقلانيت، هويّت انساني، حبّ ذات، آگاهي، احساسات.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
126
شماره صفحه: 
15

مباني «گزينش» و «نظارت بر انتخابات»

مباني «گزينش» و «نظارت بر انتخابات»

سيداحمد مرتضايي

(دانش‌آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد حقوق عمومي)

چكيده

در تشكيل هر حكومتي، اركاني همچون سرزمين و نيروهاي انساني نقش اساسي دارند. از ميان اركان تشكيل‌دهنده حكومت، ركن اصلي به طور عام، نيروهاي انساني و به طور خاص، زمام‌داران، كارگزاران و كارمندان ادارات، نهادها و سازمان‌هاي آن است. در هر نظامي، با توجه به مباني و اهداف خاص آن، گزينش و انتخاب و نظارت بر انتخابات، متفاوت است. در نظام اسلامي، كه مبتني بر مباني و اهداف الهي است، گزينش و انتخاب و نظارت بر انتخابات نيز بر اساس همان اهداف و مباني صورت مي‌گيرد. بنابراين مباني، مناصب و مشاغل حكومتي امانت محسوب مي‌شوند. از اين‌رو، بايد امانت‌ها را تنها به افراد امين سپرد. تفاوت و نابرابري ذاتي و اكتسابي انسان‌ها نيز مقتضي گزينش و انتخاب برترين‌ها براي تصدّي مشاغل و مناصب حكومتي است. مناصب و مسئوليت‌ها نيز متفاوت و نابرابرند. به همين دليل، براي تصدّي هر يك، بايد شرايطي متناسب با آن تعيين و تنها واجدان آن شرايط را گزينش و انتخاب نمود. علاوه بر اين مباني، در متون ديني دستورات صريح و روشني در خصوص گزينش و انتخاب وارد شده است. بر اين اساس، گزينش و انتخاب يك تكليف ديني محسوب مي‌شود. انتخاب و گزينش خداوند متعال و معصومان عليهم‌السلاممبناي ديگري براي انتخاب زمام‌داران و كارگزاران است.

در اين نوشتار، پس از طرح هفت مبناي مشتركِ «گزينش» و «نظارت بر انتخاب و انتخابات»، مبناي اختصاصي آن يعني نظارت كامل خداوند بررسي مي‌گردد.

كليدواژه‌ها: مباني، گزينش، انتخاب، نظارت، زمام‌داران، كارگزاران.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
125
شماره صفحه: 
55

نظريه «انتصاب»

نظريه «انتصاب»

بررسي اشكال ثبوتي و پاسخ به آن

مهدي عبداللّهي
(دانش‌آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد فلسفه)

چكيده

واژه «مشروعيت» در جامعه‌شناسي سياسي به معناي «مقبوليت مردمي» است، ولي در فلسفه و كلام سياسي، مراد از آن حقانيت است. مشروعيت فلسفي يك حكومت در توجيه عقلي «اعمال قدرت از سوي حاكمان» و «قبول سلطه از سوي مردم» است.

ديدگاه رايج در انديشه سياسي شيعه در باب مشروعيت حكومت اسلامي در عصر غيبت معصوم عليه‌السلام، نظريه «انتصاب» بوده كه بر اساس آن، حقّانيت حكومت فقيه ناشي از اراده خداوند متعال و به نصب عام از سوي ائمّه اطهار عليهم‌السلام است؛ ولي در سده اخير، ديدگاه ديگري مطرح شده كه بر اساس آن، حقّانيت حكومت فقيه مبتني بر دو امر است: اراده الهي، رأي مردم. طبق اين نظريه، كه به نظريه «انتخاب» مشهور است، براي اينكه حكومت يك فقيه حقّانيت داشته باشد، بايد هر دو امر مزبور درباره آن تحقق داشته باشد.

علت ظهور اين ديدگاه نوپا آن است كه طرف‌داران اين نظريه معتقدند: نظريه «انتصاب عام فقها» گرفتار استحاله ثبوتي است؛ يعني اين ديدگاه به لحاظ ثبوتي محال است. از اين‌رو، بايد دست از اين ديدگاه شست.

طرف‌داران ديدگاه «انتصاب» جواب‌هاي متعددي به اين اشكال داده‌اند كه به نظر مي‌رسد بر اساس ادلّه عقلي و نقلي، محكم‌ترين آنها اين است كه در زمان غيبت معصوم عليه‌السلام، فقيهي كه در مجموع، بيش از ساير فقها داراي شرايط رهبري همچون، علم، تقوا، شجاعت و مديريت باشد، از سوي ائمّه اطهار عليهم‌السلام براي رهبري منصوب شده است.

كليدواژه‌ها: انتصاب، انتخاب، مشروعيت، اشكال ثبوتي.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
124
شماره صفحه: 
55
محتوای تغذیه