حكمت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

پيامبران الهي، خاستگاه اصلي فلسفه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 250 (ويژة فلسفه)

حميد محسني / دانشجوي دكتري حكمت متعاليه مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    h.mohseni1297@mailfa.com
اكبر ميرسپاه / استاديار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    mirsepah@qabas.net
دريافت: 26/1/97                    پذيرش: 11/6/97

چکیده
در این مقاله می‌خواهیم اثبات کنیم که پیامبران الهی، بخصوص حضرت ادریس، اولین کسانی هستند که به مباحث عقلی و استدلالی در مورد حقایق عالم پرداخته‌اند و آنها خاستگاه اصلی تفکرات عقلانی و فلسفی هستند و اینکه برخی مورخان فلسفه، طالس ایونی و به‌تبع آن، فلاسفة یونانی را خاستگاه تفکرات عقلانی و فلسفی معرفی می‌کنند، صحیح نيست. روش ما در این تحقیق، توصیفی ـ تبیینی است. در این مقاله، نخست اقوال و دیدگاه‌های اندیشمندان و فیلسوفان مسلمان را در این زمینه مطرح می‌کنیم. پس از آن، آیات و روایاتی را که می‌توانند مؤید این دیدگاه باشند، بیان خواهیم کرد. در نهایت، دیدگاه برخی مورخان و فلاسفة غربی را دربارة خاستگاه فلسفه بررسی می‌کنیم، که برخی از آنها منصافانه پذیرفته‌اند فلسفه خاستگاه شرقی دارد. اهداف مقاله ارائه پاسخ به برخی منتقدان مسلمان فلسفه می‌باشد که به دلیل خاستگاه یونانی و غیراسلامی فلسفه با آن به مخالفت پرداخته‌اند و پاسخ مناسب به برخی مورخان غربی فلسفه است که منکر وجود مباحث عقلی و فلسفی پیش از یونانیان شده‌‌اند.
کلید‌واژه‌ها: خاستگاه، فلسفه، حکمت، یونان، طالس، پیامبران، ادریس.


سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
250
شماره صفحه: 
15

تنوع پرسش‌هاي ناظر به علت آفرينش و پاسخ آنها

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 248 (ويژة كلام)

محمد سربخشي / استاديار گروه فلسفه مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    sarbakhshi50@yahoo.com 
دريافت: 12/11/96                    پذيرش: 28/2/97
چکيده
دربارة آفرينش، هدف و علت آن، پرسش‌های متنوعی وجود دارد که تفکيک آنها از يکديگر و ارائه پاسخ مناسب به هريک، برای حل مسئله حکمت آفرينش ضروری است. در اين بحث، چهار سؤال را می‌توان از يکديگر تفکيک کرد: اول، هدف خالق و دوم هدفی است که برای مخلوق در نظر گرفته شده است. سوم، علت آفرينش و چهارم، وجه حکيمانه بودن آفرينش عالم است. پاسخ سؤال اول و دوم اين است که خداوند متعال به دليل کامل مطلق بودن، به عنوان خالق عالم، هدف و مقصدی را مدنظر قرار نداده است. هدفي هم كه برای هر موجودی در نظر گرفته شده، رسيدن به کمال لايق خود است. پاسخ سؤال سوم اين است که حب به کمال، علت آفرينش است و آفرينش، چون به بهترين وجه ممکن رخ داده است، حکيمانه است. تفصيل اين پرسش‌ها و پاسخ آنها، محتوای مقالة حاضر را تشکيل می‌دهد.
كليدواژه‌ها: هدف، علت غايی، هدف خالق، هدف مخلوق، فلسفة آفرينش، حکمت.


 

سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
248
شماره صفحه: 
49

رابطه عقل و وحى از منظر ابن رشد و صدرالمتألهين

سال بيست و پنجم ـ شماره 220 (ويژه فلسفه)

اكبر فايدئى / مربى گروه فلسفه و حكمت اسلامى دانشگاه شهيد مدنى آذربايجان   faydei@yahoo.com

مريم حسن پور / كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه علامه طباطبايى          m.hasanpour1364@yahoo.com

دريافت: 26/1/94               پذيرش: 8/6/94

 

چكيده

رابطه ميان فلسفه و شريعت، مسئله عقل و وحى، و سازگارى و ناسازگارى اين دو با هم، يكى از مشهورترين و عميق ترين مباحث در حوزه الهيات است. اين مسئله، همواره ذهن انديشمندان دينى را به خود معطوف داشته و سبب پيدايش ديدگاه هاى متفاوت شده است. اكثر قريب به اتفاق فلاسفه اسلامى از جمله صدرالمتألهين و ابن رشد، ضمن اعتقاد به ارزش و اعتبار عقل و وحى، اثبات هماهنگى حكمت و شريعت را وجهه همت خود قرار داده اند. آن دو، تأويل را راهكار اساسى رفع تعارض ظاهرى ميان عقل و شرع دانسته و در معنا و متعلق و گستره تأويل و روش هاى معرفتى با هم اختلاف نظر پيدا كرده اند.

     اين مقاله، با روش توصيفى ـ تحليلى، بر آن است كه با استفاده از آيات و روايات و آراى انديشمندان اسلامى رابطه عقل و وحى را تبيين نموده و ميزان توانايى عقل در كاشفيت از معارف دينى و موارد تطبيق حكمت و شريعت را از نظر ابن رشد و صدرالمتألهين را مقايسه نمايد.

 

كليدواژه ها: حكمت، شريعت، فلسفه اسلامى، معرفت عقلانى، معرفت وحيانى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
220
شماره صفحه: 
53

مبانى عفو الهى

سال بيست و چهارم ـ شماره 217 (ويژه كلام)

مهدى قاسمى فيروزآبادى / دانش پژوه دكترى كلام مؤسسه آموزشى وپژوهشى امام خمينى قدس سره               mahdiqasemi@chmail.ir

دريافت: 19/6/93               پذيرش: 13/5/94

 

چكيده

عفو و مغفرت خداوند مبتنى بر صفات كمال الهى است. اين صفات همان مبانى عفو پروردگار است. اين مقاله بر آن است تا با روش پژوهش قرآنى و با استفاده از اصول كلامى اماميه، مبانى عفو الهى را استخراج كند و كاركرد يا كاركردهاى هر كدام از اين مبانى را در موضوع عفو خداوند به دست آورد و در نهايت، نسبت هاى موجود ميان اين مبانى را به منظور تحقق عفو پروردگار تبيين نمايد.نتايج پژوهش حاكى از اين است كه محبت، حكمت، رحمت، عدالت، علم، فضل، مالكيت و مشيت از مهم ترين مبانى عفو الهى هستند كه قرآن كريم بر آنها دلالت دارد. هريك از اين مبانى، داراى كاركردهاى مبنايى متفاوتى در موضوع عفو الهى است. مبانى عفو الهى براى تحقق بخشيدن به فعل عفو، نسبت هاى خاصى با يكديگر دارند. «حكمت» حاكم بر رحمت، فضل و مشيت الهى است، هرچند خود برآمده از علم مطلق خداوند است. همچنين «رحمت» زيربنايى ترين مبناى عفو خداوند است، هرچند خود ريشه در محبت ويژه الهى نسبت به بندگان مستحق عفو دارد.

 

كليدواژه ها: مبانى، عفو، حكمت، رحمت، علم، مالكيت، مشيت.


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
216
شماره صفحه: 
27

حكمت معاد در الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 204 -آذر 1393

سيدحسن بطحائى گلپايگانى[1]

چكيده

از مباحث مهم معادشناسى، حكمت و فلسفه برپايى قيامت است؛ به اين معنا كه حكمت رستاخيز چيست و چه ضرورتى در برپايى حيات اخروى انسان وجود دارد؟ قيامت چه كمالى را به انسان مى بخشد كه وجود آن از منظر وحى الهى لازم و حتمى شده است؟ حكما و متكلمان اسلامى و مفسران شيعه و اهل سنت، با روش هاى مختلف تفسيرى با مبانى متفاوت در طول تاريخ پاسخ هايى به اين پرسش داده اند. پژوهش حاضر با روش تحليلى و با مبانى نقلى و عقلى درون دينى صورت گرفته است، به تحقيق و ارزيابى ديدگاه تفسيرى علّامه طباطبائى در تفسير الميزان و مقايسه آن با آراء تفسيرى ديگر مفسران از عامه و خاصه مى پردازد. از ديدگاه تفسيرى علّامه در تفسير الميزان استفاده مى شود كه از جمله حكمت هاى برپايى قيامت، مى توان به مواردى همچون دريافت پاداش و كيفر اعمال و عقايد انسان ها در زندگى دنيوى، اقتضاى سرشت ابديت خواهى انسان، استعداد بقا و حيات اخروى انسان اشاره كرد.

كليدواژه ها: حكمت، معاد، قرآن، پاداش و كيفر، ابديت خواهى، علّامه طباطبائى.


[1] استاديار گروه معارف اسلامى دانشگاه پيام نور. dr.bathayi@gmail.com

دريافت: 19/2/93               پذيرش: 2/8/93

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
204
شماره صفحه: 
75

سقراط در جست‏وجوى حقيقت

سال نوزدهم ـ شماره 159 ـ اسفند 1389، 15ـ24

 محمّد فنائى‏اشكورى*

چكيده

سقراط نامى است كه با حكمت پيوند جاودانى يافته است. در اهميت سقراط همين بس كه او استاد محبوب افلاطون است. افلاطون كسى است كه فيلسوفى همچون وايتهد درباره‏اش مى‏گويد: تمامى فلسفه غرب چيزى جز تعليقاتى بر فلسفه او نيست. ارسطو نيز كه به «فيلسوف مطلق» شهرت دارد و فلسفه اسلامى و غربى وامدار اويند، شاگرد باواسطه سقراط است. جايگاه سقراط در حكمت و فضيلت تا جايى است كه برخى او را پيامبر پنداشته‏اند. اينكه سقراط آموزگار فرزانگى است، قولى است كه جملگى برآنند.

     هدف اين پژوهش اجمالى، آگاهى از حيات و آشنايى با شيوه تفكر سقراطى و نقش او در گسترش فرزانگى است. با تأمّل در آثار بر جاى مانده حاوى حكمت سقراطى و تحليل آنها، خواهيم يافت كه سقراط فقط مرد انديشه نبود، بلكه حكمت و فضيلت را به عنوان عناصر جدايى‏ناپذير در وجود خويش جمع كرده بود. او با ابداع روش استقرايى ويژه‏اش و جست‏وجوى خستگى‏ناپذيرش در نيل به ذات و حقيقت اشيا، تفكر فلسفى را در مسير راستينش قرار داد.

كليدواژه‏ها: سقراط، حكمت، استقرا، تعريف، ديالكتيك، معرفت، فضيلت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
159
شماره صفحه: 
15

فضايل و امتيازات شاعر اهل بيت(عليهم السلام)

سال هفدهم ـ شماره 129ـ شهريور 1387ـ 83ـ 75

محمّدرضا جواهرى*

چكيده

سرودن شعر هنر كلامى است كه داراى آثار مثبت و سازنده فراوانى است. ائمّه اطهار : پيش گامان شعر حكيمانه بوده اند: در مواردى براى بيان حقايق،گاهى در قالب مواعظ، و گاهى نيز در ستايش مكارم اخلاقى و نكوهش رذايل، شعر مى سرودند. هنر شعر سرودن به برخى از شيعيان نيز عطا شده است. شعر دينى و مذهبى، با بهره گيرى از وحى الهى، گفتار و رفتار پيامبر اسلام و اهل بيت : شعرى پايدار و جاويدان خواهد بود؛ چون از شريعت جاويدان و ابدى اسلام الهام گرفته است. شاعر اهل بيت : با يادآورى فضايل و تعظيم شعائر الهى، عموم مردم را به الگوگيرى از بزرگان دين فرا مى خواند و با هنر ماندگار شعر، محبت اين چهره هاى ماندگار الهى را در دل انسان ها جاى مى دهد. به همين دليل، امامان معصوم : از شاعران اهل بيت : ستايش مى كردند.

كليدواژه ها : شعر، حكمت، اهل بيت :، تعهّد، گريه، صله.


سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
129
شماره صفحه: 
75
محتوای تغذیه