ولايت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

نظام سياسى مطلوب در فلسفه سياسى مقام معظم رهبرى

سال بيست و پنجم ـ شماره 226 (ويژه علوم سياسى)

على اكبر سيلانى / كارشناس ارشد علوم سياسى مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس سره seylani2397@anjumedu.ir

دريافت: 17/3/94               پذيرش: 29/11/94

 

چكيده

مردم سالارى اسلامى، نظام سياسى مطلوب در فلسفه سياسى مقام معظم رهبرى است. ايشان با رويكردهاى  مختلفى از جمله فقه سياسى، كلام سياسى و فلسفه سياسى، اين نظريه را مطرح كرده است. در اين مقاله، با  روشى تحليلى، به تبيين اين نظريه با رويكرد فلسفه سياسى مى پردازيم. هدف اين نوشتار تبيين يكى از  مهم ترين موضوعات فلسفه سياسى توسط مؤثرترين متفكر اسلامى در دوره و زمانى است كه جامعه  اسلامى به شدت نيازمند به آن است. نظريه مردم سالارى اسلامى، با توجه به مبانى برگرفته از شرع مقدس  اسلام، همچون توحيد در خالقيت و مالكيت و علم بى پايان الهى، اداره امور جامعه و حكومت را در عصر  غيبت، امرى الهى مى داند كه مردم يكى از پايه هاى اعمال مشروعيت آن هستند و شاخصه هايى همچون  توجه به تربيت دينى و اخلاقى، خدمت رسانى، پاسخ گويى و توجه به رضايت مردم، دارد. امتياز  مردم سالارى اسلامى كه طى سه دهه كارايى خودش را نشان داده است، اين است كه ضمن برخوردارى از  رأى مردم، وجود ضوابطى همچون علم، عدالت و تدبير را براى مشروعيت حكومت و تأمين سعادت  بشرى، شرط مى داند.

 

كليدواژه ها: اسلام، ولايت، قانون گذارى، مردم سالارى اسلامى، مشروعيت.

 

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
226
شماره صفحه: 
29

بررسى منشأ، قلمرو و چگونگى نحوه اِعمال ولايت تكوينى ائمه اطهار عليهم‏ السلام در كافى

سال بيست و پنجم ـ شماره 225 (ويژه كلام)

سيدمحسن سجاديان / كارشناس ارشد كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره          m.Sajadian2015@gmail.com

محمدحسين فارياب / استاديار گروه كلام مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره            m.faryab@gmail.com

دريافت: 8/10/94               پذيرش: 19/3/95

 

چكيده

مسئله ولايت تكوينى ائمه عليهم‏ السلام و جوانب آن، از مسائل مهم بحث امامت است. در اين زمينه، گرچه در سال‏ هاى اخيركتاب‏ ها و آثار درخورتوجهى به رشته تحرير درآمده است، ولى با توجه به اهميت اين بحث و اهميت بررسى نقلى و حديثىآن، به نظر مى‏ رسد بايد آن را از منظر روايت‏ هاى كافى هم مورد بحث قرار داد. اين نوشتار با روش توصيفى ـ تحليلى بهبررسى منشأ، قلمرو و چگونگى نحوه اِعمال ولايت تكوينى ائمه در كافى پرداخته و به اين نتايج رسيده است: معرفت وآگاهى كامل ايشان به اسم اعظم و علم‏ الكتاب، دليل ولايت ايشان است؛ ولايت ايشان شامل حوزه‏ هاى مختلفى است؛ گاهىايشان ابتدا به ساكن در بعض مواقع هم با درخواست ديگران ولايت تكوينى را اِعمال كرده‏ اند.

 

كليدواژه‏ ها: ولايت، ولايت تكوينى، منشأ ولايت، قلمرو ولايت، كيفيت ولايت، كافى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
225
شماره صفحه: 
103

ولايت تكوينى اهل‏ بيت عليهم‏ السلام و قلمرو آن

سال بيست و پنجم ـ شماره 225 (ويژه كلام)

سيدمحمدحسن صالح / دانشجوى دكترى اديان و عرفان مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏ سره                      m.hasansaleh2010@gmail.com

دريافت: 22/7/94               پذيرش: 15/4/95

 

چكيده

ولايت تكوينى از مهم‏ ترين شئون اهل‏ بيت عليهم‏ السلام به‏ شمار مى‏ رود. برخى از معاصران توانايى مخلوقات برتصرف در امور تكوينى را منكر شده و آن را مستلزم غلو و خروج از دايره توحيد برشمرده‏ اند. در مقابل،گروه قابل‏ توجهى از انديشمندان آن را پذيرفته و مستلزم محذور شرك و غلو نمى‏ دانند. همچنين گروهى اينولايت را حداقلى و برخى آن را حداكثرى و به معناى تدبير كل عالم تفسير كرده‏ اند. در اين مقاله با روشتوصيفى ـ تحليلى و گردآورى كتابخانه‏ اى، ضمن ذكر دلايل هر كدام از اقوال سه‏ گانه مذكور، به بررسى و نقدآنها پرداخته شده است. مقاله معتقد است: شأن ولايت تكوينى به معناى تصرف فى‏ الجمله در جهان هستى،واقعيتى است كه در راستاى توحيد افعالى قابل تفسير و پذيرش مى‏ باشد و از طرق متعدد نقلى به اثباترسيده است. با اين حال، فراتر از مقام ثبوت و امكان، حداكثرى بودن اين تصرف به اين معنا كه اهل‏ بيتمتصدى خلق و رزق عالم هستى باشند به اثبات نرسيده است.

 

كليدواژه‏ ها: ولايت، ولايت تكوينى، ولايت كليه، توحيد افعالى، تفويض، غلو.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
225
شماره صفحه: 
78

امام رضا عليه السلام و مدعيان تشيع

سال بيست و چهارم ـ شماره 215 (ويژه تعليم و تربيت ارزش ها)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
215
شماره صفحه: 
5

نقش ايمان و كفر در سعادت و شقاوت انسان

سال بيست و چهارم ـ شماره 209 (ويژه علوم تربيتى)

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

سعادت حقيقى انسان در گرو ايمان و عمل صالح است. اگر انسان ايمان داشته باشد، اعمالش پذيرفته مى شود، در غير اين صورت، از سعادت اخروى محروم خواهد بود.

     دلبستگى به زندگى دنيايى موجب مى شود كه انسان نعمت هاى خدا را محدود به نعمت هاى مادى ببيند. ازاين رو، وقتى به نعمتى مى رسد مى پندارد خدا به او عنايت كرده، اما وقتى از آن محروم مى شود، مى پندارد كه مورد بى مهرى خدا قرار گرفته است. اين در حالى است كه نعمت هاى معنوى ازجمله ايمان به ولايت و معرفت و محبت، نعمت هاى اصلى خداى متعال هستند و با نعمت هاى مادى قابل قياس نيستند. در روايات، حرمت مؤمن از حرمت كعبه، بلكه بسى بيشتر شمرده شده است. همچنين سركشى از مؤمن و عيادت آنان اجر و قرب فراوانى دارد.

 

كليدواژه ها: سعادت، مؤمن، ايمان، ولايت، كفر، شقاوت.

 

سال انتشار: 
24
شماره مجله: 
209
شماره صفحه: 
5

ماهيت حكومت دينى در انديشه سياسى آيت‏ اللّه مصباح و شيخ فضل‏اللّه نورى

سال بيست و سوم ـ شماره 200 (ويژه علوم سياسى)
 

ابوالفضل ذكائى : دانشجوى دكترى علوم سياسى دانشگاه آزاد اسلامى واحد شهرضا   

zokaei.abolfazl@yahoo.com

دريافت: 1/6/92               پذيرش: 11/11/92
چكيده
در باب افكار سياسى علماى جهان اسلام و لزوم پذيرش حكومت فقيه، مباحث گوناگونى مطرح است. ازاين‏رو، برخى محققان فقيهى مانند شيخ فضل‏اللّه نورى را متهم به حمايت از سلطنت مى‏كنند، و برخى ديگر نظريه «ولايت فقيه» را ساخته عصر كنونى مى‏دانند. هدف اين پژوهش، كه با روش توصيفى ـ تحليلى و با بهره‏گيرى از مطالعات تاريخى و كتابخانه‏اى صورت گرفته، بازشناسى چگونگى ماهيت حكومت دينى و حاكميت در جهان تشيع، از سوى دو فقيه مبارز جهان اسلام ـ آيت‏اللّه مصباح و شيخ فضل‏اللّه نورى ـ است.
     آيت‏اللّه مصباح به‏عنوان ايدئولوگ فصل جديد انقلاب اسلامى و شيخ فضل‏اللّه نورى به‏عنوان مبتكر حكومت «مشروطه مشروعه» در عصر قاجاريه، هر دو بر لزوم ولايت فقيه و برقرارى حكومت اسلامى و دولت دينى تأكيد دارند. اما شيخ فضل‏اللّه نورى اعمال ولايت فقها را در عصر مشروطه در حد مقدور ـ نه حد مطلوب ـ در قالب سلطنت مشروطه مشروعه ممكن مى‏دانست، و آيت‏اللّه مصباح با توجه به شرايط زمانى عصر خود، اعمال حكومت فقيه را در قالب نظام تفكيك قواى جمهورى اسلامى و با اختيارات بيشتر براى ولىّ‏فقيه مجاز مى‏شمارد.

كليدواژه ‏ها: حكومت، دولت، دين، سلطنت، ولايت، فقيه.

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
200
شماره صفحه: 
11

نقش حضرت زهرا عليهاالسلام در دفاع از حريم ولايت

سال بيست و سوم ـ شماره 196 ـ فروردين 1393، 51ـ61

زهرا رضايى*
سهراب مروتى**
سهيلا همتى مامو***

چكيده
امامت و ولايت در اسلام، از پايه هاى اصلى اعتقاد و زيربناى زندگى سياسى، اجتماعى و فرهنگى به شمار مى آيد. اما ولايت در باور شيعه از جايگاهى خاص و رفيع برخوردار است تا جايى كه از نماز، روزه، حج، و جهاد نيز برتر و بالاتر است. رويكرد حضرت زهرا عليهاالسلام، به عنوان اولين حامى و مدافع ولايت بر حق الهى و آغازگر دفاع از حريم ولايت، تعيين كننده محور ارزش هاى اجتماعى و سياسى در حركت تاريخى اسلام است. رويكرد ايشان در دفاع از حريم ولايت پس از رحلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تا زمان شهادتشان، از فرازهاى مهم تاريخ اسلام به شمار مى رود. در اين زمان است كه فاطمه عليهاالسلام همچون سياستمدارى بزرگ در دفاع از ولايت «دانشگاه سياسى» خود را مى گشايد و در مكتبى كه عمرش كمتر از صد روز بود، ضمن نشر «فرهنگ سياسى» خود، مشعل هدايت را فراروى حقيقت مداران قرار مى دهد. ازاين رو، پژوهش حاضر مى كوشد ضمن تبيين آن موقعيت حساس، با استناد به شواهد و قراين تاريخى و نگاه توصيفى ـ تحليلى، چگونگى دفاع از حريم ولايت را به تصوير كشانده و در پايان، سيره نظرى و عملى آن حضرت را در اين كشمكش سياسى، كه هدفش قرار دادن حاكميت بر محور حق و عدل بود، روشن نمايد.

كليدواژه ها: حضرت زهرا عليهاالسلام، حضرت على عليه السلام، ولايت، دفاع، خطبه.


*      كارشناس ارشد علوم قرآن و حديث دانشگاه ايلام. zahrarezay72@yahoo.com
**    دانشيار دانشگاه ايلام. sohrab_morovati@yahoo.com
***  كارشناس ارشد علوم قرآن و حديث دانشگاه ايلام.
دريافت: 10/2/92               پذيرش: 21/12/92


 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
196
شماره صفحه: 
51

نظريه انسان كامل در عرفان اسلامى

سال بيست و دوم ـ شماره 193 ـ دى 1392، 15ـ30

 

محمد فنائى اشكورى2

چكيده

عرفان اسلامى در بعد معرفتى، نوعى هستى شناسى شهودى است كه از راه سلوك عرفانى حاصل مى شود. در اين ديدگاه، هستى حقيقى همان وجود مطلق يا خداى متعال است كه واحد، نامتناهى و كامل مطلق است. در ميان موجودات عالم، انسان از جايگاه ويژه اى برخوردار است. او از جسم طبيعى و روح الهى تركيب يافته است. آنچه در عالم هست، در انسان يافت مى شود؛ از اين جهت انسان را عالم صغير و كون جامع مى دانند. همه عالم براى اوست و او غايت خلقت است. انسان برخوردار از عقل و اختيار و تمايلات و شهوات حيوانى است. انسان با تبعيت از عقل و بندگى خدا مى تواند عالى ترين مدارج كمال را طى كند؛ چنان كه با پيروى از تمايلات حيوانى مى تواند به نازل ترين مراتب سقوط كند. انسان كامل مظهر اتم همه اسماء و صفات حق تعالى است. ولايت گاه با نبوت همراه است و گاه با وصايت و امامت. قرب به خدا و طى طريق كمال، در گرو شناخت ولى و پيروى از نور هدايت اوست.

كليدواژه ها: تجلّى، كون جامع، خلافت، انسان كامل، ولايت، نبوت، امامت.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
193
شماره صفحه: 
15

ارتباط مفهومى محبت با ساير مفاهيم همسان و غيرهمسان قرآنى

معرفت سال بيست و دوم ـ شماره 187 ـ تير 1392، 91ـ107

صديقه سالار1

چكيده

واژه «محبت» و مفهوم آن، در فرهنگ قرآن كريم جايگاه ويژه دارد. اين نوشتار درصدد است تا از طريق بررسى تعامل معنايى واژه محبت با برخى از واژگان نظير مودت، ولايت، عبادت، رحمت، حنان، رأفت و شفقت و تقابل معنايى آن با برخى ديگر، نظير كراهت، بغض و عداوت، و همچنين از طريق بررسى برخى ديگر از عناصر زبانى قرآن مانند اراده و اختيار، فطرت، معرفت، تقوا، كه به گونه اى با مفهوم محبت در كاربردهاى قرآنى ارتباط پيدا مى كند، چگونگى روابط مفهومى محبت را با ديگر واژگان همسان و غيرهمسان در حوزه زبان قرآن تبيين و آشكار نمايد. محبت، به معناى ميل طبع همراه با حكمت و نزديكى بين دو چيز است كه اطاعت و وابستگى به محبوب را نتيجه دهد؛ بعد معنوى يك پيوند و برطرف كننده نياز نفسانى انسان و همچنين كشش ذاتى براى رسيدن به نوعى كمال است. از سوى ديگر، محبت نقطه اتصال مفاهيم شاخص قرآنى همچون ايمان، اختيار و اطاعت و دورى از گناه است. اين نوشتار نشان مى دهد كه نقش محبت در فرهنگ قرآنى نقشى اساسى است؛ زيرا نقطه اتصال بسيارى مفاهيم قرآنى محبت، حب و محبوب است.

كليدواژه ها: محبت، مودت، كراهت، ولايت، فطرت، اطاعت، تقوا.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
187
شماره صفحه: 
91

جستارى در مفهوم و گستره ولايت*

 

 

سال بيست و يكم ـ شماره 181 ـ دى 1391، 5ـ12

آيت اللّه علّامه محمدتقى مصباح

چكيده

واژه «ولايت» و مشتقات آن، 233 بار در قرآن كريم به كار رفته است؛ اين الفاظ گاهى به صورت اشتراك لفظى و گاهى اشتراك معنوى، گاهى اوقات داراى معانى حقيقى و گاهى مهانى مجازى هستند.

اگر دو موجود داراى ارتباطى عميق بودند به گونه اى كه نتوان بين آنها فاصله انداخت و آن دو و يا يكى بر ديگرى تأثير و تأثر دانست، از واژه «ولايت» استفاده مى شود. ولايت الهى بر دو قسم تكوينى و تشريعى است. تصرفات عام مربوط به همه موجودات را «ولايت تكوينى عام» و تصريفات خاص مربوط به اولياى الهى و مقربات درگاه الهى را «ولايت خاص تكوينى» گويند. «ولايت تشريعى» در امور اجتماعى، اعتبارى و قانون گذارى، به معناى ارائه دستورالعمل و قانون گذارى، كه در درجه اول به وسيله خداوند براى هدايت انسان ها و آن گاه خداوند اين اختيار را به جانشينان خود واگذار مى كند.

قرب الهى، قربى اكتسابى است كه در پرتو پيروى از دستورات الهى به دست مى آيد كه در سايه آن، بندگان مؤمن امور خود را به خداى متعال واگذار و بر او توكل مى كنند. مقربان درگاه الهى، داراى تقواى الهى بوده و از گناهان پرهيز مى كنند.

كليدواژه ها: قرب الهى، توكل، ولايت، ولايت تكوينى عام، ولايت تكوينى خاص، ولايت تشريعى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
181
شماره صفحه: 
5
محتوای تغذیه