فضيلت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

بررسي تحليلي چيستي فضيلت از منظر ارسطو و ابن‌مسكويه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و هفتم ـ شماره 250 (ويژة فلسفه)

علی‌اکبر علیزاده / دانشجوی دکتری مذاهب کلامی دانشگاه ادیان و مذاهب     alizadeh.aa110@gmail.com
دريافت: 9/12/96                    پذيرش: 19/5/97
چکیده
بحث دربارۀ دیدگاه ارسطو و ابن‌مسکویه،  فیلسوفان اخلاق یونان و جهان اسلام، از‌این‌رو، اهمیت دارد که آنها به نوعی جزو اولین کسانی هستند که به اخلاق فضیلت پرداخته‌اند، ازاین‌رو، اولین قدم در شناخت اخلاق فضیلت از نگاه آنها این است که به بررسی چیستی فضیلت از منظر این دو اندیشمند بزرگ بپردازیم. اما آنچه در بررسی چیستی فضیلت از منظر این دو به چشم می‌خورد، يكي مشترک بودن آنها در برخی از مفاهیم‌، مانند اهمیت دادن به عقل و گنجاندن حدوسط در تعریف‌هایشان است، هرچند در بیان حدوسط و چگونگی آن با هم تفاوت دارند؛ و ديگري اختصاصات تعریفشان است؛ به‌گونه‌اي‌كه هر کدام تعریف خاصی از فضیلت دارند؛ نكات ديگر، تفاوت نگاه ارسطو به نفس و تقسیمات آن با نگاه ابن‌مسکویه، میزان تأثیرپذیری اخلاق فضیلت اسلامی از اخلاق فضیلت یونان، و چگونگی تأثیر ابن‌‌مسکویه از افلاطون و ارسطوست.    
مقالۀ حاضر به روش تحليلي ـ توصيفي به این مهم می‏پردازد و زوایای مختلف تعریف فضیلت را از مباحث این دو فیلسوف استخراج به مقایسۀ آنها با یکدیگر می‏پردازد.
کلیدواژه‏ ها: ارسطو، ابن‌مسکویه، فضیلت، حدوسط، ملکه بودن، حکمت عملی.


سال انتشار: 
27
شماره مجله: 
250
شماره صفحه: 
85

تبيين سازه «حزم» (آينده‌نگري) بر اساس انديشة اسلامي

قيمت مقاله الكترونيكي: 
3000تومان

سال بيست و ششم ـ شماره 241 (ويژة روان‌شناسي)

نوید خاکبازان / كارشناس ارشد روان‌شناسي عمومي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                        khakbazan90@yahoo.com

حميد رفیعی‌هنر / دكتري روان‌شناسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                                              hamidrafii2@gmail.com

دريافت: 29/5/96 ـ پذيرش: 11/10/96

 

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی مفهوم «حزم» (آینده‌نگری) در روان‌شناسی و منابع اسلامی و تعیین مؤلفه‌ها و مقوله‌های اين سازه انجام شده است. یافته‌های روان‌شناختی از طریق بررسی و تبیین منابع روان‌شناسی به صورت «کتابخانه‌ای» جمع‌آوری و تحلیل شد. مؤلفه‌ها و مقوله‌های «حزم» نیز به روش «توصیفی- تحلیلی» بر اساس رتبه‌بندی کتب روایی با استفاده از رتبه «الف» و «ب» استخراج و تبیین گرديد. یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که مفهوم جامع ‌سازة «حزم» عبارت است از: مهارت شناختی(کیاست) که فرد با استفاده از ظرفیت‌های گذشته و حال به پیامدهای آینده رویدادها توجه نموده(سیر زمانی) و در زمان حال آگاهانه به اقدامات منطقی(اقدام آگاهانه) روی می‌آورد.                                      
همچنین سازة مذکور مشتمل بر سه مؤلفة اصلی «کیاست»، «سیر زمانی» و «اقدام آگاهانه» و 10 مقوله با عنوان خرده مؤلفه‌هاست. یافته‌های مذکور قابلیت بهره‌برداری به منظور طراحی بسته‌های اموزشی و تربیتی را دارد.

کلیدواژه‌ها: آینده‌نگری، حزم، کیاست، سیر زمانی، پیش آگاهی، غایت‌نگري، روشن‌بینی، فضیلت.

 


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
241
شماره صفحه: 
61

سقراط در جست‏وجوى حقيقت

سال نوزدهم ـ شماره 159 ـ اسفند 1389، 15ـ24

 محمّد فنائى‏اشكورى*

چكيده

سقراط نامى است كه با حكمت پيوند جاودانى يافته است. در اهميت سقراط همين بس كه او استاد محبوب افلاطون است. افلاطون كسى است كه فيلسوفى همچون وايتهد درباره‏اش مى‏گويد: تمامى فلسفه غرب چيزى جز تعليقاتى بر فلسفه او نيست. ارسطو نيز كه به «فيلسوف مطلق» شهرت دارد و فلسفه اسلامى و غربى وامدار اويند، شاگرد باواسطه سقراط است. جايگاه سقراط در حكمت و فضيلت تا جايى است كه برخى او را پيامبر پنداشته‏اند. اينكه سقراط آموزگار فرزانگى است، قولى است كه جملگى برآنند.

     هدف اين پژوهش اجمالى، آگاهى از حيات و آشنايى با شيوه تفكر سقراطى و نقش او در گسترش فرزانگى است. با تأمّل در آثار بر جاى مانده حاوى حكمت سقراطى و تحليل آنها، خواهيم يافت كه سقراط فقط مرد انديشه نبود، بلكه حكمت و فضيلت را به عنوان عناصر جدايى‏ناپذير در وجود خويش جمع كرده بود. او با ابداع روش استقرايى ويژه‏اش و جست‏وجوى خستگى‏ناپذيرش در نيل به ذات و حقيقت اشيا، تفكر فلسفى را در مسير راستينش قرار داد.

كليدواژه‏ها: سقراط، حكمت، استقرا، تعريف، ديالكتيك، معرفت، فضيلت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
159
شماره صفحه: 
15

انسان خوب، شهروند خوب

انسان خوب، شهروند خوب

جستارى مقايسه‏اى ميان انديشه سياسى افلاطون و ارسطو

حجر حسنى‏سعدى1

حركت به سوى كمال مطلوب و دست‏يابى به آن، يگانه عاملى است كه به زندگى معنا مى‏دهد و فعاليت‏هاى انسان را در دنيا هدفمند مى‏سازد. راه رسيدن به اين هدف، در ميان فلاسفه قديم و جديد، معركه ديدگاه‏هاى گوناگون بوده و هريك از آنها بر اساس مشرب فلسفى، سياسى و اخلاقى خود، راهى را معرفى كرده است. در اين ميان، توجه به شرايط و ويژگى‏هاى انسان، در بعد فردى و اجتماعى، بيش از همه مهم است. از ميان فيلسوفان يونان باستان، از نگاه افلاطون نقش محورى در اين عرصه با بعد فردى انسان است و فضيلت شهروندى در طول فضيلت انسانى مى‏باشد. به عبارت بهتر، انسان خوب بر شهروند خوب مقدّم است. در مقابل، ارسطو شهروند را عنصر اصلى در مسير كمال مى‏داند و فضيلت شهروندى را بيشتر در كانون توجه قرار مى‏دهد. فضيلت انسانى به دليل آرمانى بودن دور از دسترس اكثر مردم بوده و در مقابل، كسب فضيلت شهروندى دست‏يافتنى‏تر است. از نگاه وى مى‏توان شهروند خوب بود، بدون اينكه به تقدّم حتمى انسان خوب معتقد باشيم. اين مقاله به شيوه تحليلى و با هدف مقايسه انديشه سياسى افلاطون و ارسطو تدوين يافته است.

كليدواژه‏ها: انسان خوب، شهروند خوب، فضيلت، جامعه آرمانى.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
150
شماره صفحه: 
95

فلسفه سياسى و «خاطرات سقراطى»

فلسفه سياسى و «خاطرات سقراطى»

سيدمهدى سيديان1

خاطرات سقراطى اثر گزنفون، ارائه‏كننده نگاهى متفاوت و از نوع غيرافلاطونى به سقراط است. اين نوشتار بر آن است تا با استخراج فلسفه سياسى سقراط، از اثرى كه ماهيت زندگى‏نامه دارد، برداشتى نوين ارائه كند. مباحثى همچون روش گفت‏وگويى سقراط، انسان‏شناسى و معرفت‏شناسى انسانى سقراط كه مبتنى بر توانايى انسان در درك حقايق و شناخت خويشتن است، تشكيل جامعه سياسى و برپايى دولت، اقبال شهروندان در پيروى رضايت‏مندانه از قانون، فضيلت‏محورى و آرمان جامعه سياسى از جمله مباحث فلسفى سياسى است.

     پرسش اساسى اين تحقيق اين است كه آيا سقراط يك فيلسوف اخلاقى است يا يك فيلسوف سياسى؟ نگارنده بر آن است تا اثبات كند كه سقراط بيش از آنكه صرفا يك معلم اخلاق و يا يك فيلسوف اخلاق باشد، فيلسوف سياسى است. بنابراين، درصدديم تا با كاوش در اين كتاب به مسائل و دغدغه‏هاى فلسفى سياسى سقراط بپردازيم.

كليدواژه‏ها: فلسفه سياسى، روش سقراطى، فضيلت، قانون، اطاعت رضايت‏مندانه.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
150
شماره صفحه: 
59

موهبت عصمت از منظر آيات

موهبت عصمت از منظر آيات

محمّد ناصرى[1]

چكيده

يكى از ويژگى‏هاى پيامبران، امامان معصوم:، معصوم بودن از خطا و اشتباه است؛ زيرا اگر احتمال گناه، نسيان و غفلت در آنها باشد احتمال خطا و انحراف در گرفتن پيام وحى، تصرف در آن و يا ناتوانى در ابلاغ آن به مردم وجود خواهد داشت. در اين صورت حجت بر مردم ابلاغ نشده و نقض غرض مى‏شود. در مورد اينكه مقام عصمت امرى است اكتسابى يا موهبتى از سوى خداوند به پيامبران است مباحثى از سوى متكلمان و مفسّران مطرح شده كه هركدام از قائلان دلايلى شمرده‏اند كه قابل دقت است.

     هدف در اين نوشتار با توجه به آيات قرآن كريم دست‏يابى به منشأ عصمت و اثبات موهبتى بودن آن است كه با روش اسنادى و مطالعه منابع و بيان و استخراج موهبت عصمت انبيا از آيات با مراجعه به تفاسير مختلف در اين زمينه است. در نهايت با استناد به آيات موهبت عصمت اثبات و به دنبال آن اكتسابى بودن عصمت در مواردى روشن مى‏شود و در صورت موهبت عصمت انبيا و به دنبال آن ائمّه معصومان: اختيار از آنها سلب نشده، بلكه آنها هرقدر بهتر و بيشتر از اين موهبت بهره‏گيرى كنند زمينه‏هاى توفيق نسبت به بالاترين درجه‏هاى ايمان در خود بيشتر مى‏كنند.

كليدواژه‏ها: عصمت، اختيار، موهبت، اكتساب، قابليت، فضيلت.

آرمان عدالت و دولت دينى

آرمان عدالت و دولت دينى

(نظريه فارابى)

 

حيات‌اللّه يوسفى 1

چكيده

دغدغه اصلى نوشتار حاضر تلاش براى فهم تلقّى فارابى از عدالت و جايگاه آن در فلسفه سياسى اوست. در اين زمينه، پرسش اصلى بر محور معناى موردنظر فارابى از عدالت و نحوه تحقق آن در مدينه اسلامى خواهد بود. اين هدف با عطف توجه به مفاهيم اصلى و توصيف و تحليل مفاهيم فلسفى و سياسى در تفكر فارابى پى‌گيرى خواهد شد. آنچه در نهايت مى‌توان مدعى شد آن است كه از نگاه فارابى توازن، استحقاق و اعتدال معانى اصلى موردنظر فارابى از عدالت است. و تحقق عدالت در جامعه نيز تنها با اتخاذ روش و سياست اعتدالى و مدنظر قرار دادن استحقاق‌هاى حقيقى و واقعى افراد ميسر خواهد بود و اين مناسب‌ترين راه براى رسيدن به سعادت و انصاف، فضيلت است.

كليدواژه‌ها : دولت، مدينه فاضله، عدالت، اعتدال، سعادت، فضيلت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
142
شماره صفحه: 
93
محتوای تغذیه