وحدت شخصيه

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

جستارى در مسئله تشبيه و تنزيه در كلمات ابن‏ عربى و شارحان وى

محمدرسول ايمانى*

چكيده

در قرآن كريم صفاتى به خداوند نسبت داده شده است كه عينا در مورد مخلوقات نيز كاربرد دارد. بحث در مورد معانى اين صفات و حقيقت آنها زمانى كه در مورد خداوند به كار مى‏رود، از ديرباز در بين دانشمندان اسلامى رواج داشته است. أخذ معناى ظاهرى آيات، ذهن را به سوى تصويرى انسان‏گونه و جسمانى از خداوند و تشبيه مطلق سوق مى‏دهد و عطف نظر به جنبه‏هاى نقص و امكانى اين صفات، زمانى كه در مورد موجودات انسانى به كار مى‏رود، انسان را به تنزيه مطلق ذات واجب تعالى از اين صفات متمايل مى‏سازد. در كنار اين شيوه تنزيهى و تشبيهى صرف، طريق ديگرى نيز در عرفان نظرى مطرح است كه با ابتناء بر نظريه وحدت شخصيه وجود و تمايز احاطى حقّ از مخلوقات، هم تمايز و غيريت حقّ تعالى و مخلوقات در اين صفات را مى‏پذيرد و هم عينيت آن دو در برخى مراتب تجليات ذات حقّ را اثبات مى‏كند.

     اين نوشتار با نگاهى به برخى مبانى معرفت‏شناختى و هستى‏شناختى اين ديدگاه، به بررسى طريق جمع بين تشبيه و تنزيه كه از سوى ابن‏عربى و شارحان وى عرضه شده، مى‏پردازد.

كليدواژه‏ها: تشبيه، تنزيه، مشبّهه، معطّله، وحدت شخصيه، تمايز احاطى، ابن‏ عربى.

سال انتشار: 
20
شماره مجله: 
161
شماره صفحه: 
31

توحيد از منظر افلوطين و عارفان مسلمان

توحيد از منظر افلوطين و عارفان مسلمان

با تأكيد بر آراء صدرالدين قونوي

مهدي كهنوجي1

چكيده

وحدت يا كثرت هستي همواره مورد توجه انديشمندان بوده است كه براي تبيين آن تلاش‏هاي فراواني انجام داده‏اند. افلوطين از نظريه وحدت هستي جانبداري كرده است و از ميان متفكران اسلامي مي‏توان به عرفاي مسلمان به ويژه صدرالدين قونوي اشاره كرد كه تبيين روشني از وحدت ارئه داده‏اند.

هدف از اين نوشتار، يافتن شواهدي مبني بر هماهنگي اين دو نظام وحدت‏انگار، يعني نظام فلسفي افلوطيني و عرفاني، مي‏باشد. افلوطين همانند عارفان مسلمان معتقد است: «او» فوق هر تعيني است و به دليل عدم تناهي و تمايز احاطي كه دارد، در همه اشيا و در عين حال، وراي آنهاست. هستي در عين وحدت كثير است و كثرات سايه و يا تجلّي حق هستند. توحيد عرفاني و افلوطيني را نبايد با پنتئيسم يكي شمرد. اين مقال با رويكرد نظري و اسنادي به تحليل موضوع مزبور در آثار عارفان مسلمان مي‏پردازد.

كليدواژه ‏ها: افلوطين، مراتب هستي، وحدت شخصيه، فيض، تجلّي، پنتئيسم.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
133
شماره صفحه: 
39
محتوای تغذیه