قدر

  • user warning: Can't find record in 'progress' query: DELETE FROM progress WHERE name = 'ultimate_cron_poorman' in D:\WebSites\nashriyat.ir\sites\all\modules\progress\progress.module on line 131.
  • strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

پژوهشى در تفسير قضا و قدر و بداء در نظام فلسفى ميرداماد

سال بيست و ششم ـ شماره 234 (ويژه كلام)

محمدعلى اسماعيلى / سطح چهار جامعة المصطفى العالمية               mali.esm91@yahoo.com

دريافت: 11/9/95               پذيرش: 27/1/96

 

چكيده

تفسير قضا و قدر الهى، اقسام قضا و قدر، صفت ذاتى يا فعلى بودن آنها و ارتباط قضا و قدر با مسئله «بداء» همواره از مسائل مطرح بوده و ارتباط آن از يك سو، با مسائل حوزه خداشناسى، و از سوى ديگر، با مسائل حوزه انسان شناسى، بر ظرافت آن افزوده است. در نظام فلسفى ميرداماد، تفسير نسبتا جامعى براى قضا و قدر ارائه شده است. قضا و قدر در انديشه ميرداماد داراى دو قسمِ علمى و عينى است. «قضاى علمى»، علم الهى به اشياست، از آن حيث كه علت ايجاد آنهاست، به نحو جمعى و وحدانى و اجمالى. «قضاى عينى» وجود عينى موجودات در عالم دهر است. «قدر علمى» علم الهى به اشياست، از اين حيث كه علت ايجاد آنهاست، به نحو تفصيلى و متكثر و تدريجى. «قدر عينى» وجود خارجى حوادث و كائنات در ظرف عالم ماده است. اين نوشتار با هدف تفسير قضا و قدر در انديشه ميرداماد، با روش توصيفى ـ تحليلى، اين مسئله و ارتباط آن با مسئله بداء را تبيين كرده است.

 

كليدواژه ها: قضا، قدر، بداء، سرمد، دهر، زمان، ميرداماد.


 

سال انتشار: 
26
شماره مجله: 
234
شماره صفحه: 
33

قسمت و سرنوشت

سال نوزدهم ـ شماره 158 ـ بهمن 1389، 55ـ72

 حسين قاسمى1-

چكيده

«قسمت» يا همان «سرنوشت»، از معضلات اعتقادى عموم افراد است كه با ظاهرى جذاب، جبر و سلب اختيار را تداعى مى‏كند. اين فكر كه همه كارها به دست خداست، هرچند حق است، اما عموم افراد به سبب تحليل نادرست، اين نتيجه را مى‏گيرند كه انسان هيچ تأثيرى در سرنوشت خود ندارد.

     هدف اين پژوهش آن است كه با تحليل درست و ارائه معناى صحيح از «قسمت»، به حل اين مسئله بپردازد و رابطه اراده الهى و اختيار انسان را روشن سازد. با روش مطالعه متون دينى و استدلال عقلى و تحليل آنها به اين نتيجه مى‏رسيم كه تقدير انسان به اعمال خودش بستگى دارد و خداوند چيزى را مقدّر مى‏كند كه انسان انتخاب كرده است.

     بنابراين، معناى صحيح «قسمت» اين نيست كه همه امور به انسان تفويض شده و خداوند كارى به كار انسان ندارد، بلكه معناى دقيق آن اين است كه فيض را خداوند هميشه به همه مى‏دهد، ولى خود انسان است كه ظرفيت و قابليت خود را تغيير مى‏دهد و كم يا زياد مى‏كند.

 

كليدواژه‏ها: قسمت، قضا، قدر، جبر، اختيار، سرنوشت. 

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
158
شماره صفحه: 
55

علم الهى در حكمت متعاليه

علم الهى در حكمت متعاليه

  مجيد شعبانى1

چكيده

اهميت الهيات به معنى‌الاخص، در فلسفه اسلامى به حدى است كه مى‌توان اين بخش را غايت فلسفه در اسلام دانست. موضوع صفات خداوند و مطالب مربوط به آن به طور عام و بحث علم وجود واجب و مراتب آن به نحو خاص، از دشوارترين مباحث الهيات است. متكلمان با توجه به برخى محذورات برخى موارد مربوط به علم خدا را مورد تحقيق قرار نداده و برخى ديگر را نيز به اجمال بيان كرده‌اند.

اين نوشتار، با رويكردى تحليلى و نظرى و با هدف بررسى اثبات علم ذاتى واجب الوجود به ذات خويش و اشيا، علم فعلى حق‌تعالى به ممكنات از نظر حكمت صدرايى برآمده است. حضور ماديات نزد حضرت حق، به عنوان يكى از مراتب وجودى و يا حضور صور علميه آنها، به جهت آنكه ماديات عين پراكندگى هستند و حضورى ندارند، به عنوان يكى از موضوعات چالش برانگيز فلسفه ملّاصدرا، در تحقيق حاضر بررسى مى‌شود. اشاره به مراتب علم خدا به ماديات، آراى گوناگون پيرامون علم حضرت حق و نقد مختصر آن، مباحث پايانى اين نوشتار است.

كليدواژه‌ها : علم الهى، ملّاصدرا، قضا، قدر، عنايت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
140
شماره صفحه: 
79
محتوای تغذیه