سنت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

بررسى مفهوم دين در رويكرد سنت گرايى و دلالت هاى آن در حوزه تربيت دينى

سال بيست و پنجم ـ شماره 228 (ويژه علوم تربيتى)

بابك شمشيرى / دانشيار دانشگاه شيراز          bshamshiri@rose.shirazu.ac.ir

شيما نقيبى / دانشجوى دكترى فلسفه تعليم و تربيت دانشگاه شيراز naghibishima@yahoo.com

دريافت: 29/6/94               پذيرش: 12/4/95

 

چكيده

امروزه يكى از نحله هاى فكرى كه به سوى دين و معنويت گرايش پيدا كرده اند، رويكرد سنت گرايى مى باشد. سنت گرايان، يكى از خصايص عمده فرهنگى عصر جديد تجدد را «بحران معنوى» مى دانند كه حاصل از دست رفتن منابع سنتى آن يعنى دين است. اين نوشتار، به روش تحليلى ـ استنتاجى سعى دارد پس از بررسى مفهوم دين در رويكرد سنت گرايى و رابطه دين با سنت، دلالت هاى تربيتى آن در حوزه تربيت دينى مورد توجه قرار گيرد. بدين صورت، كه ابتدا با استفاده از منابع معتبر، به استخراج آراء و انديشه هاى سنت گرايان در خصوص دين پرداخته، سپس با نگاه تركيبى به اين آراء، نسبت به تلخيص و با هم نگرى آنها اقدام نموده و مفاهيم مختص فرايند تربيت دينى پردازش شده است. از مهم ترين يافته هاى پژوهش اين است كه به اعتقاد سنت گرايان، دين قابليت نفوذ بر همه ابعاد زندگى بشر را دارد. آنها بر دفاع عقلانى از دين تأكيد مى كنند و تضعيف دين دارى را نتيجه مستقيم تجددگرايى مى دانند. براين اساس، معتقدند كه بهترين راه براى مواجهه با اين چالش، شناخت عميق و هوشمندانه دنياى متجدد بر مبناى نگرش عقلانى است و قرآن و حديث، سرچشمه هاى توأمان سنت اسلامى اند و تعاليم اين دو منبع لايزال، كليد هدايت، قرب الهى و سعادت هر دو جهان است.

 

كليدواژه ها: سنت، سنت گرايى، دين، تربيت دينى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
228
شماره صفحه: 
101

جايگاه و كاركرد روايات در تفسير بر اساس ديدگاه علّامه طباطبائى

سال بيست و سوم ـ شماره 203 -آبان 1393

مجتبى خطاط :  دانشجوى دكترى تفسير تطبيقى دانشگاه علوم و معارف قرآن كريم. mojtabakhattat@yahoo.com

 دريافت: 20/2/93               پذيرش: 15/7/93

چكيده

روايات و آثار منقول معاصرانِ نزول، بخشى از واقعيت تفسير قرآن را به خود اختصاص داده و قرآن ‏پژوهان همواره توجه ويژه‏اى به اين روايات داشته‏ اند. اين در حالى است كه علّامه طباطبائى در تفسير «الميزان»، منهج تفسير قرآن به قرآن و بى‏نيازى آن از روايات تفسيرى را مطرح كرده است.

     اين نوشتار با روش تحليلى ـ توصيفى درصدد بررسى مبناى مرحوم علّامه در مورد جايگاه روايات تفسيرى و ميزان و كيفيت كاربرد روايات تفسيرى در تفسير «الميزان» است. بنا بر تصريح علّامه، تفسير برخى از الفاظ مبهم آيات يا دستيابى به تفسير برخى از آيات مشكل، نيازمند مراجعه به تفسير پيامبر است. از ديگر سو، مرحوم علّامه در بيان روش صحيح تفسير، استفاده از روايات در موارد ممكن را لازم مى ‏شمارد. افزون بر اين مبانى، علّامه در تفسير خود، ذيل بسيارى از آيات، به گونه ‏هاى مختلف، از روايات تفسيرى بهره جسته است.

 

كليدواژه‏ ها: سنت، روايات تفسيرى، تفسير قرآن به قرآن، علّامه طباطبائى، تفسير الميزان، مناهج تفسيرى.


 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
203
شماره صفحه: 
49

سنت‏هاى تربيت‏ ساز در الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 202- مهر 1393

عبدالرضا ضرابى :  استاديار مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس‏سره.  zarabi@qabas.net

دريافت: 25/3/93               پذيرش: 22/5/93

چكيده

در «الميزان» مفاهيم متعددى وجود دارد كه مى‏توانند نزديك با مبانى، اصول، اهداف، روش‏ها و مراحل تعليم و تربيت باشند. اين مقاله به دنبال استنباط مفاهيمى از تفسير الميزان است كه با مبانى تعليم و تربيت در ارتباط است؛ به ‏ويژه آن دسته از مبانى كه به‏عنوان مبانى هستى‏شناختى تربيت و به‏ طور خاص، «سنت ‏هاى تربيت‏ساز» شناخته مى‏شوند. به‏ طوركلى، سنت‏هاى الهى را مى‏توان به دو قسم منقسم كرد: سنت‏هاى اخروى و سنت‏هاى دنيوى؛ دسته اول، سنت‏هايى هستند كه به زندگانى آن‏جهانى و مسئله پاداش و كيفر اخروى مربوط است و دسته دوم، به رفتارهاى اجتماعى انسان و نتايج اين‏جهانى آن مى ‏پردازد. منظور از سنت‏هاى تربيت‏ساز در اينجا، دسته دوم از اين سنت‏ها، يعنى سنت‏هايى است كه به رفتارهاى اجتماعى انسان و نتايج اين‏جهانى آن مربوط مى‏شود. از مهم‏ترين سنت‏هاى تربيت‏ساز، مى ‏توان به سنت امتحان و ابتلاء، سنت ارسال رسل، سنت هدايت، سنت استدراج، سنت املاء و امهال، سنت قطعى پيروزى حق بر باطل (كه هدف خداوند متعال در قرآن كريم از طرح آنها به مناسبت‏هاى مختلف، تربيت انسان‏ها و ارائه طريق سلوك به سوى سعادت و كمال بوده)، اشاره كرد.

 

كليدواژه‏ها: سنت، تربيت، سنت‏ هاى تربيت‏ ساز.

 

 

سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
202
شماره صفحه: 
65

غايت حكومت در كتاب و سنت

سيده ‏عاليه آذرطوس1-

چكيده

ديدگاه اسلام درباره غايت و رسالت حكومت، از موضوع‏هاى مهمى است كه دغدغه بسيارى از متفكران مى‏باشد. اينكه آيا دين افزون بر رهيافت‏هاى فردى، به ابعاد اجتماعى يا سياسى نظر دارد يا خير، تلقّى واحدى وجود ندارد. عده‏اى معتقدند آموزه‏هاى دينى به وظايف و تكاليف فردى منحصر است و قداست آن ايجاب مى‏كند وارد عرصه سياست و اجتماع نشود؛ اما گروه ديگر كه عميق‏تر مى‏انديشند، بر اين باورند كه انحصار دين به امور فردى و ناديده انگاشتن آموزه‏هاى اجتماعى و سياسى آن، به دليل نشناختن دين است؛ زيرا بسيارى از آموزه‏هاى دينى مربوط به امور اجتماعى و سياسى است. با اين جامع‏نگرى تعاليم دينى، مى‏توان موضوع را از دو جنبه مادى و معنوى بررسى كرد.

بنابراين، هدف اين نوشتار تبيين منطقى نظريه جامعيت دينى در برابر ديدگاهى است كه بر فردى بودن تعاليم اسلام تأكيد دارد و نتوانسته است دليل محكم براى آن ارائه دهد. لازم به ذكر است كه هدف و يافته‏هاى اصلى پژوهش، بر مبنانى عقلى و نقلى مبتنى است.

كليدواژه‏ها: غايت و رسالت، حكومت، كتاب، سنت، اهداف معنوى، اهداف مادى.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
153
شماره صفحه: 
97

كارويژه‌هاى حكومت دينى

كارويژه‌هاى حكومت دينى

در قبال فرهنگ و باورهاى اجتماعى در آموزه‌هاى علوى

          محمّدرضا كريمى‌والا1

 

چكيده

آموزه‌هاى علوى ـ به عنوان شاخصى تمام‌نما از معارف الهى ـ كارويژه‌هايى را براى حكومت دينى در عرصه فرهنگ و باورهاى اجتماعى مقرر مى‌نمايد تا تلاش كارگزارانِ حكومت دينى در التزام به آنها تضمين‌گر حيات اجتماعى مطلوب و نويدبخش جامعه‌اى تعالى‌جو و سعادت‌طلب باشد. آموزه‌هاى علوى را در اين زمينه مى‌توان در ضمن سرشاخه‌هاى زير ملاحظه نمود:

احياى فرهنگ متعالى و انسان‌ساز قرآن و ترويج معارف اصيل وحيانى، تلاش مستمر در اصلاح تفكر و ايده‌هاى كارگزاران نظام سياسى و بهره‌گيرى از كاردانانِ آشنا به سلوك الهى، اصلاح ساختار اجتماعى از طريق حفظ همبستگى و وفاق ملى، مبارزه با گروه مترفين، زدودن روحيه استكبار و دنياطلبى، برچيدن بدعت‌هاى ناصالح و احياى سنت‌هاى اصيل اسلامى.

نوشتار حاضر درصدد وانمايى كارويژه‌هاى فوق با استناد به سيره و بيانات اميرمؤمنان(ع) است تا در پرتو آن نمايى روشن از وظايف حكومت دينى در قبال فرهنگ و باورهاى اجتماعى ارائه دهد.

كليدواژه‌ها: معارف الهى، نظام سياسى، فرهنگ اسلامى و جاهلى، حكومت دينى، وفاق ملى، مُترفين، سنت، بدعت.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
145
شماره صفحه: 
97
محتوای تغذیه