خلافت

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

نظريه انسان كامل در عرفان اسلامى

سال بيست و دوم ـ شماره 193 ـ دى 1392، 15ـ30

 

محمد فنائى اشكورى2

چكيده

عرفان اسلامى در بعد معرفتى، نوعى هستى شناسى شهودى است كه از راه سلوك عرفانى حاصل مى شود. در اين ديدگاه، هستى حقيقى همان وجود مطلق يا خداى متعال است كه واحد، نامتناهى و كامل مطلق است. در ميان موجودات عالم، انسان از جايگاه ويژه اى برخوردار است. او از جسم طبيعى و روح الهى تركيب يافته است. آنچه در عالم هست، در انسان يافت مى شود؛ از اين جهت انسان را عالم صغير و كون جامع مى دانند. همه عالم براى اوست و او غايت خلقت است. انسان برخوردار از عقل و اختيار و تمايلات و شهوات حيوانى است. انسان با تبعيت از عقل و بندگى خدا مى تواند عالى ترين مدارج كمال را طى كند؛ چنان كه با پيروى از تمايلات حيوانى مى تواند به نازل ترين مراتب سقوط كند. انسان كامل مظهر اتم همه اسماء و صفات حق تعالى است. ولايت گاه با نبوت همراه است و گاه با وصايت و امامت. قرب به خدا و طى طريق كمال، در گرو شناخت ولى و پيروى از نور هدايت اوست.

كليدواژه ها: تجلّى، كون جامع، خلافت، انسان كامل، ولايت، نبوت، امامت.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
193
شماره صفحه: 
15

درنگى بر يك نقد تحليل و نقد مقاله «بازنگرشى بر خلافت انسان در قرآن»

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 180 ـ آذر 1391، 143ـ156

محمدحسين فارياب*

چكيده

مسئله جانشينى انسان كه در آيه سى ام سوره بقره مطرح شده، از مسائلى است كه ذهن انديشوران را به خود مشغول كرده است. نگارنده اين نوشتار، در مقاله اى تحت عنوان «خلافت انسان در قرآن» 1 به اين مسئله پرداخته و بر اين باور بوده است كه انسان جانشين و خليفه خداست. از ديدگاه وى، توانايى انسان در دريافت حضورى اسما، دليل انتخاب وى براى اين مقام بوده است. نگارنده در آن نوشتار، معتقد بود كه تمام انسان ها بالقوه توانايى رسيدن به اين مقام را دارند؛ اگرچه در مقام تحقق، گروه اندكى از ايشان به اين مقام رسيدند. اين مقاله، مورد نقد يكى از محققان حوزه علميه قم قرار گرفته و بر اساس آن، اساسا مقامى به عنوان خليفه اللهى انسان در قرآن كريم مطرح نشده است. اين نوشتار به بررسى آن مقاله انتقادى پرداخته است.

 

كليدواژه ها: خليفه اللّه، انسان، خلافت، قرآن.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
180
شماره صفحه: 
143

بازنگرشى بر خلافت انسان در قرآن تحليل و نقد مقاله «خلافت انسان در قرآن»

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 180 ـ آذر 1391، 131ـ142

محمدهاشم زمانى*

چكيده

جانشينى خدا، از جمله موضوعات مهم و اساسى است كه بيشتر متفكران مطرح كرده اند و بر آن صحه گذاشته و آثارى را مترتب كرده اند. موضوع خلافت انسان در قرآن، علاوه بر بحث تفسيرى، جنبه كلامى نيز دارد. اين بحث، مبناى استدلالات و برداشت هاى اعتقادى و عرفانى بوده است.

آيه محورى در اين موضوع، آيه خلافت (بقره: 30) است كه معمولاً متفكران و مفسران، از آن خلافت و جانشينى خدا را براى انسان استفاده كرده اند. در اين نوشتار، نگارنده در نقد مقاله اى با عنوان «خلافت انسان در قرآن» ـ كه نويسنده مقاله با فرض و پذيرش اين اصل كه انسان جانشين خداست، درصدد تبيين مقام خلافت الهى بوده است ـ مرحله به مرحله مطالب آن را با استدلالات عقلى و قرآنى تحليل و نقد مى كند. حاصل مقاله اينكه سخنان نويسنده، به هيچ روى، توانايى اثبات خليفه اللّه بودن انسان را ندارد و طبعا امورى كه مترتب بر اين اصل قرار گرفته اند، از ثبات و اصالت برخوردار نيستند.

 

كليدواژه ها: خلافت، اسماى الهى، انسان كامل، امام (امامت).

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
180
شماره صفحه: 
131

خلافت انسان در قرآن

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 173 ـ ارديبهشت 1391، 107ـ124

خلافت انسان در قرآن

محمدحسين فارياب*

چكيده

قرآن كريم به روشنى بر خلافت انسان از سوى خداوند تأكيد كرده است. در اين‏باره سؤال‏هايى وجود دارد؛ مانند اينكه چرا خداوند براى خود جانشين انتخاب فرمود؟ دليل انتخاب انسان به عنوان جانشين خدا چيست؟ گستره جانشينى انسان از خداوند تا كجاست؟

اين مقاله به رويكرد تحليلى و بررسى اسنادى به تبيين چيستى خلافت انسان در قرآن و بررسى ابعاد آن مى‏پردازد. بر اين اساس، مهم‏ترين يافته‏هاى اين تحقيق، راز برگزيده شدن انسان به عنوان خليفه، توانايى او در پذيرش تكوينى و حضورى علم‏الاسماء بوده است. از اين‏رو، خليفه‏اللّه برترين انسان، داراى علم ويژه و برخوردار از ولايت تكوينى است.

كليدواژه‏ها: خلافت، خليفه‏اللّه، انسان، جانشينى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
173
شماره صفحه: 
107
محتوای تغذیه