فلسفه اسلامى

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

رابطه عقل و وحى از منظر ابن رشد و صدرالمتألهين

سال بيست و پنجم ـ شماره 220 (ويژه فلسفه)

اكبر فايدئى / مربى گروه فلسفه و حكمت اسلامى دانشگاه شهيد مدنى آذربايجان   faydei@yahoo.com

مريم حسن پور / كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه علامه طباطبايى          m.hasanpour1364@yahoo.com

دريافت: 26/1/94               پذيرش: 8/6/94

 

چكيده

رابطه ميان فلسفه و شريعت، مسئله عقل و وحى، و سازگارى و ناسازگارى اين دو با هم، يكى از مشهورترين و عميق ترين مباحث در حوزه الهيات است. اين مسئله، همواره ذهن انديشمندان دينى را به خود معطوف داشته و سبب پيدايش ديدگاه هاى متفاوت شده است. اكثر قريب به اتفاق فلاسفه اسلامى از جمله صدرالمتألهين و ابن رشد، ضمن اعتقاد به ارزش و اعتبار عقل و وحى، اثبات هماهنگى حكمت و شريعت را وجهه همت خود قرار داده اند. آن دو، تأويل را راهكار اساسى رفع تعارض ظاهرى ميان عقل و شرع دانسته و در معنا و متعلق و گستره تأويل و روش هاى معرفتى با هم اختلاف نظر پيدا كرده اند.

     اين مقاله، با روش توصيفى ـ تحليلى، بر آن است كه با استفاده از آيات و روايات و آراى انديشمندان اسلامى رابطه عقل و وحى را تبيين نموده و ميزان توانايى عقل در كاشفيت از معارف دينى و موارد تطبيق حكمت و شريعت را از نظر ابن رشد و صدرالمتألهين را مقايسه نمايد.

 

كليدواژه ها: حكمت، شريعت، فلسفه اسلامى، معرفت عقلانى، معرفت وحيانى.

 

سال انتشار: 
25
شماره مجله: 
220
شماره صفحه: 
53

ضرورت مطالعه فلسفه غرب براى محققان فلسفه اسلامى

سال بيست و سوم ـ شماره 206 (ويژه فلسفه)

على شفابخش[1]

چكيده

اين مقاله به بررسى اين موضوع مى پردازد كه آيا مطالعه انديشه هاى فيلسوفان غربى براى دانشجويان، طلاب و استادان فلسفه اسلامى امرى بى ثمر و يا وظيفه اى است لازم و ضرورى؟ براى آزمون اين فرضيه، «چهار دليل» اقامه گرديده است كه به ترتيب عبارتند از: 1. كشف و اصطياد نقاط قوت فلسفه غرب و بهره گيرى از آنها در زمينه هاى گوناگون، به ويژه در توانمندسازى و پويايى فلسفه اسلامى؛ 2. نقد مبتنى بر فهمِ صحيحِ آراء فلاسفه غرب؛ 3. اسلامى سازى علوم؛ 4. غرب شناسى در آيينه آراء و افكار «فلاسفه» غرب، به گونه اى ريشه اى و بنيادين.

 

كليدواژه ها: ضرورت مطالعه فلسفه غرب، فلسفه اسلامى، فلسفه غرب، اسلامى سازى علوم، غرب شناسى.



[1] كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه مفيد. alishafabakhash.yahoo.com

دريافت: 29/9/92               پذيرش: 21/6/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
206
شماره صفحه: 
97

كاركرد فلسفه اسلامى در مقام تأمين مبادى تصديقىِ وجودشناختى و معرفت‏شناختى علم كلام

سال بيست و دوم ـ شماره 190 ـ مهر 1392، 69ـ85

على شفابخش

چكيده
برخى از مخالفان فلسفه اسلامى، فلسفه را دانشى آسيب‏ زا و مخرب معرفى كرده، آن را عارى از هرگونه كاركرد مثبت و فاقد هر نوع فوايد علمى و معرفتى پنداشته‏ اند. ازاين‏رو، ساير علوم اسلامى را از فلسفه بى ‏نياز و مستغنى قلمداد كرده، و تأثير و كمك‏رسانى فلسفه به اين علوم را از اساس «مورد انكار» قرار داده ‏اند. اين مقاله بر اين باور است كه فلسفه اسلامى، دانشى است بسيار «كارآمد» و «اثربخش» كه واجد كاركردهاى متعددى در حوزه ‏هاى گوناگون معرفتى مى‏ باشد. يكى از اين كاربردها عبارت است از: تأمين مبادى تصديقىِ وجودشناختى و معرفت‏ شناختى دانش كلام. متكلمان با وام گرفتن «اصل امتناع تسلسل» از فلسفه، به‏ منزله مبدأ تصديقىِ هستى ‏شناختى؛ و همچنين اخذ «اصل امكان وصول به شناخت يقينىِ مطابق با واقع»، به‏ مثابه مبدأ تصديقى معرفت‏ شناختىِ علم كلام، حاجتمندى كلام به فلسفه را آشكار نموده و كاركرد مثبت و «فايده‏ آفرينى فلسفه» را در گستره اين دانش، احراز و تثبيت كرده ‏اند. اين تحقيق از روش توصيفى ـ تحليلى سود برده است.

كليدواژه‏ ها: فلسفه اسلامى، كاركردهاى فلسفه، كلام اسلامى، مبادى تصديقى وجودشناختى، مبادى تصديقى معرفت‏ شناختى.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
190
شماره صفحه: 
69

مرورى بر شاخص هاى سبك زندگى اسلامى *

 

 

سال بيست و دوم ـ شماره 185 ـ ارديبهشت 1392، 13ـ25

حسين خطيبى**

ابوالفضل ساجدى***

چكيده

رسيدن به سبك زندگى مطلوب اسلام و ارزيابى سبك زندگى موجود در جوامع مسلمان در گرو دانستن شاخص هاى زندگى اسلامى است. اين تحقيق با بهره گيرى از شيوه كتابخانه اى و تحليل محتواى داده هاى عقلى و نقلى، كه منابع استخراج سبك زندگى اسلامى به شمار مى روند، به تعيين شاخص هاى سبك زندگى فردى و اجتماعى مى پردازد. بر اساس فلسفه زندگى برآمده از آيات و روايات، سبك زندگى اسلامى ريشه در شكوفايى ارزش هاى عقلى و فطرى داشته، در حيات عقلانى تجلى مى يابد. حيات طيبه اسلامى، رهاورد سبك فردى عقلانى و سلوك اجتماعى عاقلانه است.

 برخى مؤلفه هاى سبك زندگى اسلامى در بُعد فردى عبارت اند از: برنامه ريزى نيكو و برنامه هاى نيكو، نيكوگفتارى و گفتارهاى نيكو، نيكوخورى و خوراك نيكو و نيكوخوابى و رؤياهاى نيكو. مفاهيم ديگرى همچون سلوك متواضعانه و در عين حال عزتمندانه و نيز سلوك متعبدانه، عادلانه، متعادلانه، صادقانه، مسئولانه و مجاهدانه از مؤلفه هاى سلوك اجتماعى عاقلانه شمرده مى شوند. مجموعه اين مؤلفه ها، حيات طيبه انسانى و سبك زندگى اسلامى را تشكيل مى دهند. هدف اين مقاله ارائه شاخص هايى به منظور سنجش ميزان تحقق حيات عقلى است.

كليدواژه ها: فلسفه زندگى، معناى زندگى، سبك زندگى قرآنى، حيات طيبه، حيات عقلانى، حيات انسانى، شاخص هاى سبك فردى و سلوك اجتماعى اسلامى.

سال انتشار: 
22
شماره مجله: 
185
شماره صفحه: 
13

بررسى عوامل ماندگارى يا افول رويكردهاى مختلف مكتب رفتارگرايى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 174 ـ خرداد 1391، 29ـ42

سيدمحمد موسوى*
رحيم ميردريكوندى**

چكيده
ماندگارى يك مكتب روان شناسى، يكى از بزرگ ترين آمال و آرزوهاى ارائه دهندگان آن مكتب مى باشد. درك عوامل ماندگارى و ميزان تأثير آنها، مى تواند كمك بسزايى به رفع نقايص و پروراندن نقاط قوت يك مكتب نمايد. در اين زمينه، لزوم ارائه مكتب روان شناسى متناسب با دين اسلام ضرورتى دو چندان مى يابد. اين پژوهش، به بررسى عوامل ماندگارى يا افول رويكردهاى عمده مكتب رفتارگرايى پرداخته است. مقاله با روشى نظرى ـ تحليلى، برخى عوامل ماندگارى را به دست آورده و كوشش كرده است توجه رويكردهاى مختلف اين مكتب را به آن عوامل بسنجد. نتايج به دست آمده، حاكى از تفاوتى معنادار از دو جهت مى باشد: يكى، ميزان توجه رويكردهاى مختلف به آن عوامل و ديگرى، ميزان اثر هريك از آن عوامل در ماندگارى آن رويكرد.

كليدواژه ها: ماندگارى، فلسفه اسلامى، رفتارگرايى، رفتارگرايى راديكال، رفتارگرايى روش شناختى، نظريه شناختى اجتماعى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
174
شماره صفحه: 
29
محتوای تغذیه