معرفت دينى

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

طرق معرفت دينى و نسبت بين آنها از منظر علّامه طباطبائى

سال بيست و سوم ـ شماره 206 (ويژه فلسفه)

مهدى جلالوند[1]

چكيده

معرفت دينى شامل يافته هايى است كه با فهم روشمند و پژوهش در منابع دينى، از طرق متفاوتى حاصل مى گردد. انديشمندان دينى راه ها و روش هاى مختلفى براى اين مقصود مطرح نموده اند. علّامه طباطبائى به عنوان يك انديشمند دينى، بر اساس مبانى خاصى تلاش خويش را در اين زمينه متمركز نموده، براى فهم صحيح و ضابطه مند دين، سه طريق متفاوت عرضه داشته است.نوشتار حاضر با روشى توصيفى ـ تحليلى و از ميان مكتوبات برجاى مانده از علّامه، به بررسى طرق موردنظر ايشان در معرفت دينى پرداخته و در پى كشف نسبت بين آنها برآمده است. در نظر وى، ظواهر دين، عقل و تهذيب نفس به عنوان سه طريق متفاوت در نيل به معرفت دينى هستند كه هركدام پيش فرض ها و لوازم خاص خود را داشته، به صورت مستقل مورد استفاده قرار مى گيرند و امكان امتزاج آنها وجود ندارد؛ لكن نتيجه معرفت انديشمند دينى در هر سه طريق، واحد خواهد بود و تفاوت طرق به اختلاف نتيجه نمى انجامد.

 

كليدواژه ها: علّامه طباطبائى، معرفت دينى، ظواهر دينى، عقل، عرفان.



[1] كارشناس ارشد فلسفه و كلام اسلامى دانشگاه قم. jalalvand61@gmail.com

دريافت: 2/12/92               پذيرش: 29/9/93


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
206
شماره صفحه: 
81

جايگاه و نقش عقل در منظومه معرفت دينى با تأكيد بر آراء علّامه طباطبائى در تفسير الميزان

سال بيست و سوم ـ شماره 204 -آذر 1393

 محمد پورعباس : دانشجوى دكترى معارف اسلامى دانشگاه علّامه طباطبائى. mpoor30@yahoo.com

صالح حسن زاده :  دانشيار دانشگاه علّامه طباطبائى.

چكيده

هرچند منابع دينى ما اعم از قرآن و سنت معصومان عليهم السلام مخاطبان خود را به تعقل و تفكر دعوت نموده، و انديشه ورزان مسلمان نيز عقل را به عنوان ابزارى مطمئن براى دستيابى انسان به معرفت لحاظ نموده اند، اما درباره حدود و گستره توانايى هاى عقل و نيز نقش و جايگاهى كه عقل در منظومه معرفت دينى مى تواند ايفا نمايد، اختلاف نظر جدى ميان متفكران اسلامى مشاهده مى شود. علّامه طباطبائى با پرهيز از هرگونه افراط و تفريط در اين مسئله، ضمن اينكه براى عقل در منظومه معرفت دينى نقش و جايگاهى رفيع قايل شده، و حتى حقانيت احكام قطعى عقل را مبناى حقانيت دين معرفى نموده اند، در عين حال، نسبت به محدوديت هاى ادراكى عقل در برخى از حوزه هاى معرفتى دين نيز بى توجه نبوده، و در آثار و نوشته هاى خود به ويژه تفسير الميزان آن محدوديت ها را مورد تذكر قرار داده اند.

كليدواژه ها: عقل، معرفت دينى، علّامه طباطبائى، تفسير الميزان.


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
204
شماره صفحه: 
43

بررسى عوامل تأثيرگذار بر معرفت دينى در «الميزان فى تفسير القرآن»

سال بيست و سوم ـ شماره 204 -آذر 1393

جواد گلى : دانش ‏پژوه دكترى فلسفه دين مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى قدس ‏سره.  
rzgoli639@gmail.com

چكيده

يكى از مباحث مهم كه در قلمرو معرفت دينى قابل بررسى است، عوامل تأثيرگذار بر معرفت دينى مى باشد. اين عوامل در توليد معرفت دينى، حفظ و ثبات آن، تغيير و تحول آن و تعميق و رسوخ آن در نفس مؤثر هستند. هدف اين مقاله، طرح نظريات علّامه طباطبائى در زمينه عوامل تأثيرگذار بر معرفت دينى است. بر اين اساس، در اين نوشتار با تمركز بر تفسير الميزان درصدديم نظريات علّامه را در اين زمينه شناسايى كنيم. اين عوامل را مى توان در قالب دو گروه عوامل درونى و عوامل برونى طبقه بندى كرد. عوامل درونى شامل پيش دانسته هاى ذهنى، عوامل قلبى، عوامل جسمانى و عملى مى باشد و عوامل برونى، به دو دسته عوامل اجتماعى و عوامل دينى قابل تقسيم است.

كليدواژه ها: علّامه طباطبائى، عوامل تأثيرگذار، معرفت دينى، تفسير الميزان.


سال انتشار: 
23
شماره مجله: 
204
شماره صفحه: 
27

جستارى در مفهوم و ماهيت تجربه دينى از ديدگاه اقبال لاهورى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 183 ـ اسفند 1391، 69ـ83

على پريمى*

چكيده

اقبال لاهورى از منظر تجربه دينى به دين نگريسته و اساس معرفت دينى را تجربه دينى مى داند. از اين رو، رويكرد دين شناسى اقبال تحت رهيافت  تجربه دينى است كه به دين به منزله معرفتى كه محصول نوعى تجربه است مى نگرد. او معرفت دينى را تفسير تجربه دينى، و مانند ديگر تجربه هاى انسان، معرفت بخش مى داند. اقبال اولين كسى است كه از تجربه دينى و همسان بودن وحى با آن سخن به ميان آورده و از تحويل و ارجاع وحى اسلامى به تجربه دينى سخن گفته است. اين ديدگاه داراى لوازمى همچون نفى سرشت زبانى وحى، نفى عصمت پيامبر و خطاپذيرى وحى، بشرى بودن و الهى نبودن دين، نفى خاتميت و بسط تجربه نبوى مى باشد. هدف نوشتار حاضر، بيان توصيف ماهيت تجربه دينى و تبيين رويكرد معرفت شناسى، روش شناسى و دين شناسى و تجربه دينى اقبال مى باشد كه با روش توصيفى و تحليلى، با تبيين ديدگاه اقبال به پيامدها و اشكالات و نقد و بررسى آن خواهيم پرداخت.

 

كليدواژه ها: اقبال لاهورى، تجربه دينى، معرفت دينى، تجربه، دين، وحى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
183
شماره صفحه: 
69

واكاوى بسترهاى شكل‏ گيرى شخصيت علمى و دينى علّامه طباطبائى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 175 ـ تير 1391، 103ـ118

اسحاق طاهرى*
مهدى جلالوند**

چكيده

علّامه طباطبائى يكى از مشاهير و متفكران بزرگى است كه با غور در دين مبين اسلام، طرق متفاوتى را در نحوه فهم دين به جهانيان عرضه داشت. مقاله حاضر با سيرى در گذشته اين مرد الهى و آثار برجاى مانده از او و شاگردانش، بسترها و زمينه هايى كه اين عالم ربانى را به سمت شكل گيرى معرفتى عميق در دين سوق دادند را احصاء نموده، به بررسى آنها مى پردازد. در اين ميان، ويژگى هاى شخصيتى و نوع تربيت ايشان كه نمونه بارز تربيت اسلامى است، نقش مهمى را در اين حركت دارند.

 در اين پژوهش كه با روش توصيفى ـ تحليلى صورت گرفته، عوامل متعددى در شكل گيرى شخصيت علمى و دينى علّامه مؤثر دانسته شده است كه در اين ميان تأثيرات خانواده، استادان و همراهان وى از برجستگى افزون ترى برخوردارند، هرچند كه امدادهاى غيبى در حيات ايشان نيز جايگاهى ويژه را به خود اختصاص داده است. شرايط فرهنگى و معرفتى دوران حيات او نيز از جمله عوامل ديگرى است كه به حركت ايشان در معرفت دينى جهتى خاص دادند.

 

كليدواژه ها: علّامه طباطبائى، معرفت دينى، بسترهاى شخصيتى، بسترهاى معرفتى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
175
شماره صفحه: 
103
محتوای تغذیه