مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 35 1 2026 04 04 سیر از حدوث جسمانی تا قدم روحانی در اسفار اربعة صدرایی 55 66 2021543 10.22034/marifat.2026.2021543 FA علی کریمیان صیقلانی دانشیار - دانشگاه گیلان 0000-0002-9447-7824 Journal Article 2023 05 09 یکی از مسائل مهم در فلسفة صدرائی، مسئلۀ «زمان پیدایش نفس» و به‌تبع آن، جسمانی یا روحانی بودن آن است. به‌عبارت دیگر نفسی که ذاتاً قدیم نیست، آیا می‌‌تواند قدیم زمانی باشد؟ یا حادث زمانی است؟ اگر حادث است، در هنگام حدوث، جسمانی است یا غیرجسمانی؟ مشهور این است که صدرالمتألهین نه‌تنها نفس را حادث به حدوث بدن، بلکه جسمانی می‌داند. هرچند این برداشت از برخی آثار وی قابل استفاده است، اما وی سرانجام از این نظر خود منصرف شده و به قدیم بودن و روحانی بودن نفس تغییر موضع داده است.