مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 20 2 2011 06 11 سرّ معمور نگاهى به مفهوم «صورت» و «معنى» در کتاب فیه ما فیه 83 2336 FA حجت الله همتی دانشگاه آزاد اسلامی بهبهان Journal Article 2011 01 16 کل پیام مولوى، با استفاده از رمزى که خود او در تمایز میان «صورت» و «معنى» بیان کرده، قابل تشریح و تفسیر است. مولانا با تمایز نهادن میان صورت و معنى و استفاده از صورت به عنوان رمزى که به معنى منتهى مى‏شود، عمیق‏ترین و رفیع‏ترین آموزه‏هاى عرفانى و هستى‏شناسى خود را تبیین مى‏کند. هدف این پژوهش تبیین دقیق مسئله صورت و معنا از دیدگاه مولانا و آشنایى بیشتر با ساختار تجارب عرفانى این عارف بزرگ در مورد وجوه متعدد حیات و سلوک معنوى است که  با پیگیرى این موضوع در مجموعه مقالاتش (کتاب فیه ما فیه) و تشریح مواضعى که وى در این کتاب ارزشمند به این موضوع اشاره کرده است، بدان پرداخته‏ایم.      با توجه به تحلیل نهایى اقوال مولوى، مشخص مى‏گردد که مراد مولانا از «صورت»، جهان خارج و عالم مادى، و در رابطه با انسان، جسم خاکى اوست. و مراد از «معنى» عالم برین و جهان آخرت، و در رابطه با انسان، روح خداجوى اوست. و با دیدى ژرف‏تر، مولانا دامنه این بحث پر شور را به حقیقت توحید مى‏کشاند و از آن رهگذر همه مظاهر هستى را تفسیر مى‏کند. آدمى، اعمال، افکار و احساسات او، حقیقت سخن، پیر و مرشد، نبى، کفر و ایمان و... در نگاه مولانا داراى صورت و معنى هستند و البته انسان نباید مفتون نقش‏هاى ظاهرى بماند. چشم دوختن به ظواهر، راه را از رسیدن به حقایق امور مى‏بندد. مولانا نگاه ما را متوجه همه اشیاى عالم مى‏کند و از ما مى‏خواهد که با دیده بصیرت، به همه امور بنگریم و جلوه‏هاى گوناگون فعل الهى را، که به وحدت حضرت حق دلالت دارند، دریابیم.