مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 20 12 2012 03 17 نظام حقوق و تکالیف در روابط اجتماعى از دیدگاه اسلام بر اساس رساله ‏الحقوق و نامه امام سجّاد علیه‏السلام* 25 2475 FA اسماعیل صابر کیوج پژوهشگر دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام؛ دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه باقرالعلوم (ع) Journal Article 2011 12 04 انسان موجودى اجتماعى است. زندگى در اجتماع و روابط اجتماعى به تزاحم منافع و اراده‏هاى افراد منجر مى‏شود. براى حل این مسئله، به یک نظام جامعى نیاز است که حقوق و تکالیف افراد را در رفتار و ارتباط با دیگران مشخص کند. اسلام نیز در باب مسئله حقوق و تکالیف اجتماعى، نظرى خاص دارد. یکى از شیواترین و جامع ترین عبارات در این باب، مربوط به کلام امام سجّاد علیه‏السلام در رسالة الحقوق و نامه ایشان به برخى شیعیان است. پژوهش حاضر با توجه به کلام آن امام، سعى دارد نظامى از حقوق و تکالیف در روابط اجتماعى معرفى کند که راهگشاى ما در کشف دیدگاه اسلام باشد. در این پژوهش از روش اسنادى و تحلیل متن دو روایت استفاده شده است. براساس یافته‏هاى این تحقیق باید گفت که بین حق و تکلیف رابطه همبستگى وجود ندارد، همچنین امامت و تدبیر، سپس رعیت بودن و بعد خون و خویشاوندى به ترتیب مهم‏ترین حق‏ها هستند و سایر حقوق در مراتب پایین‏تر قرار دارند.