مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 21 4 2012 07 04 توحید افعالى از دیدگاه ملّاصدرا 87 2542 FA سیدعلی هاشمی استادیار 0000-0003-1113-6416 Journal Article 2009 05 07 توحید در ابعاد مختلف آن، از جمله توحید افعالى، محور تمام آموزه هاى اسلامى است. در این نوشتار تلاش شده است دیدگاه ملّاملّاصدرا در این موضوع مورد دقت و بررسى قرار گیرد. این پژوهش به شیوه توصیفى ـ تحلیلى با مراجعه به کتاب هاى ایشان، انجام گرفته است. هدف از این پژوهش آشنایى با نوآورى هاى ملّاصدرا در تبیین آموزه مهم توحید افعالى است. ملّاصدرا اگرچه در مواردى مانند سایر حکما از رابطه طولى بین موجودات و خداوند سخن گفته است، اما بیشتر با نگاه برگرفته از عرفان نظرى، درصدد ارائه تبیین هاى دقیق تر از رابطه توحید افعالى با اسباب و مسببات و اختیار انسان است. او معتقد است: همان گونه که وجود فرد به طور حقیقى به خود او منسوب است، یکى از شئون حق متعال نیز مى باشد. بنابراین، علم، اراده، افعال و همه آنچه از فرد صادر مى شود، نیز به طور حقیقى منسوب به خداوند است. در نتیجه، فعل انسان، به صورت اعلى و اشرف و به صورت لایق ذات احدیت، یکى از افعال خداوند است.