مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 27 10 2019 02 12 تحلیل ماهیت عقود مشارکتی 51 60 3448 FA محمدجمال شاکری شمسی کارشناس ارشد - اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، مقاله تحلیل ماهیت عقود، نشریه معرفت، کتاب تخفیف مجازات 0009-0001-3307-7560 محمدجواد توکلی استاد - گروه اقتصاد مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-8184-8163 Journal Article 2018 09 11 One of the most important problems in the banking system of Iran is the formalization of the collaborative contracts, which makes doubts about the realization of the provisions of these contracts. This is partly due to ambiguities of the nature of this contract in the Islamic jurisprudence. Explaining the nature of the collaborative contracts and their realization in the banking system of IRI is the main topic of this paper. According to the research hypothesis, risk-taking of the parties to the contract is the main pillar of the nature of the partnership. The risk of the collaborative contracts' agent relates to income, and in addition, the risk of the capital owner in such contracts, includes the capital. Findings show that, the "discovery-finalist" method is the true method of explaining the nature of the collaborative contracts, which is a combination of four methods of Shahid Sadr's discovery method including, sufficing on to the terms of the contract, conventional analysis and analysis based on the objectives of Shari'ah. Transferring the risk of capital to another person eliminates the nature of the partnership contract; therefore, placing it among the conditions of the collaborative contracts is in contrast to the requirements of the contract and will void the contract. Also, eliminating the risk of the agent in collaborative contracts, and determining the definitive gain for him will void the contract and converts it into a barter trade contract. The decisiveness of the profit of the capital owner in the partnership contracts also changes the nature of the contract itself and will void it. یکی از مهم ترین معضلاتی که نظام بانکی ایران به آن مبتلاست، صوری شدن عقود مشارکتی و ایجاد شبهه در مورد تحقق مفاد این عقود است. این امر تا حدودی متأثر از ابهامات موجود در ماهیت این عقود در فقه معاملات اسلامی است. مسئله‌ی اصلی در این نوشتار، تبیین ماهیت عقود مشارکتی و میزان رعایت آن در نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران است. بنا به فرضیه‌ی تحقیق، ریسک پذیری طرفین قرارداد رکن اصلی ماهیت عقود مشارکتی است. ریسک عامل عقود مشارکتی، مربوط به عایدی بوده و ریسک صاحب سرمایه در این گونه عقود، علاوه بر عایدی، متوجه سرمایه‌ی او نیز خواهد بود. یافته های تحقیق نشان می دهد روش صحیح در تبیین ماهیت عقود مشارکتی، روش «کشفی ـ مقاصدی» است که ترکیبی از چهار روش کشفیِ شهید صدر، اکتفا به ضوابط عقود، تحلیل عرفی و تحلیل بر مبنای مقاصد شریعت است. انتقال ریسک سرمایه به فرد دیگر، موجب از بین رفتن ماهیت عقود مشارکتی است؛ لذا شرط آن در ضمن عقود مشارکتی شرط خلاف مقتضای عقد است و عقد را باطل می کند. همین طور از بین بردن ریسک عامل در عقود مشارکتی و تعیین عایدی قطعی برای او، موجب بطلان عقد و تبدیل آن به یک عقد مبادله ای است. قطعی بودن سود صاحب سرمایه در عقود مشارکتی نیز باعث خروج عقد از مقتضای ذات خود بوده و مبطل عقد است. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/5_45.pdf