مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 28 3 2019 07 04 امام علت اربعه عالم نقد و بررسی نظریه‌ی شیخیه در مورد جایگاه امامت 25 35 3497 FA حمید اسفندیاری دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهد 0000-0002-5831-0090 Journal Article 2018 09 02 In the question of the status of Imamate, the Shaykhism regards the Imam as the fourth cause of the universe as is evident from their reports; that is, they consider them as the efficient cause, material cause, formal cause, and the ultimate cause of the universe. Accordingly they believe that the Ahl al-Bayt (as) are the helper of God in creation. The purpose of this paper is to determine whether this view, is consistent with the Holy Qur'an and the teachings of the Imams? Does not it contradict rational and philosophical concepts? Basically, what is the position of the infallible Imams in the universe? Clarifying the answer, this paper first attempts to explain the meaning of the four causes of the Shaikhis by referring to their sources and reflecting their views, and finally, by falsifying this belief based on the rational and traditional proofs, it seeks to prove the non-independent and the authorized positions of the four causes from the First Cause. فرقه‌ی شیخیه، در مسئله‌ی جایگاه امامت، همان گونه که از ظاهر بسیاری از عباراتشان برمی آید، ائمه‌ی اطهار علیهم السلام را علل اربعه‌ی کائنات؛ یعنی علت فاعلی، مادی، صوری و غایی جهان هستی معرفی کرده اند و بر همین مبنا معتقدند اهل بیت علیهم السلام کمک کار خدا در امر خلقتند. هدف این پژوهش آن است که آیا این نگاه، یعنی علل اربعه دانستن وجود ائمه علیهم السلام، با آیات قرآن کریم و یا رهنمودهای خود ائمه اطهار علیهم السلام سازگاری دارد؟ آیا با مفاهیم عقلی و فلسفی در تناقض نیست؟ اساساً چه جایگاهی را برای امامان معصوم علیهم السلام در عالم هستی باید قائل شد؟ این مقاله به روش توصیفی ـ اسنادی برای رسیدن به پاسخ های مذکور، ابتدا با استناد به منابع شیخیه و انعکاس دیدگاه آنها، درصدد تبیین مفهوم علل اربعه از قول شیخیه و در نهایت ابطال این باور بوده و سپس بر اساس ادله‌ی نقلی و عقلی، به دنبال اثبات جایگاهی غیرمستقل و مأذونه از سوی علت العلل برای علل اربعه می باشد. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/3_53.pdf