مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 28 3 2019 07 04 بررسی تطبیقی دیدگاه‌های غزالی و علامه طباطبائی در نظریه‌ی «روح معنا» 73 84 3502 FA محمد توکلی پور استادیار - فلسفه دین دانشگاه پیام نور Journal Article 2018 08 06 The "spirit of meaning" is one of the ideas on the semantics of the religious words that has attracted the attention of scholars such as Ghazali and Allameh Tabataba'i. Using a descriptive-analytical and documentary method, this paper, examines and adapts this theory to the teachings of these two thinkers, while emphasizing the semantic analysis of the Qur'anic words. Ghazali has based this theory on the balance of the unseen world and the material world, and the relation between exoteric and esoteric. The spirit of meaning to him is a heavenly truth, which has the possibility of representing in the form of sensory examples, and its achievement depends on a Sufi pass from the realm of imagination and removal of the extensional features from the gem of meaning. He has presented a different account in this regard. Allameh Tabataba'i, in the light of this theory, has also explained the semantics of the words and their relation to various senses based on their function and purpose. Nevertheless, despite the fact that both thinkers, by proposing this theory, emphasize the denial of esoteric commentary in the sense of the deviate from the literal meaning, in many cases, they have accepted the theory of the existence of figurative expression in the Word of God and its necessity. «روح معنا» از جمله نظریات مطرح در باب معناشناسی واژگان دینی است که بزرگانی همچون غزالی و علامه طباطبائی بدان التفاتی خاص نشان داده اند. این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع اسنادی، ضمن تأکید بر تحلیل معناشناختی الفاظ قرآنی، بررسی و تطبیق این نظریه را در آموزه های این دو اندیشمند هدف خود قرار می دهد. غزالی این نظریه را بر موازنه عالم غیب و شهادت و ارتباط ظاهر و باطن مبتنی می سازد. روح معنا نزد وی، حقیقتی ملکوتی است که در قالب مصادیق محسوس امکان تمثل دارد و راهیابی بدان در گرو گذر صوفیانه از خطه خیال و پیرایش هاله خصایص مصداقی از گوهر معناست. وی در این باره تقریرهای متفاوتی ارائه می دهد. علامه طباطبائی نیز در پرتو این نظریه، معناشناسی واژگان و اطلاق آنها بر مسماهای مختلف را بر مبنای کارکرد و غایت آنها توجیه می سازد. با این همه، به رغم اینکه هر دو اندیشمند با طرح این نظریه، بر انکار تأویل به معنای عدول از معنای ظاهر تأکید دارند، در مواردی متعدد، شاهد اقبال ایشان به نظریه وجود مجاز در سخن خدا و ضرورت اراده معنایی مخالف ظاهر هستیم. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/8_43.pdf