مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 28 10 2020 02 17 روش حیری نیشابوری در الکفایة فی ‌التفسیر 73 81 3584 FA الهه شاه پسند استادیار - دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکدۀ علوم قرآنی مشهد زهرا ملایی عشق آباد کارشناس ارشد Journal Article 2019 05 01 Al-Kefayah fi al-Tafsir is the work of Heyiri Neyshaburi, an interpreter, narrator and Shafi'i jurist of the fifth century in Neyshabur, Iran. A closer look at this book in terms of its place in the scientific heritage of Neyshabur is of important, because the time of its writing, is a privileged time in the scientific, political and religious history of Neyshabur. Using a descriptive-analytical method, and determining the method of this book, this paper analyzes three existing manuscripts of this work. A comparative study between this book and al-Kashf va al-Bayan of Tha’labi Nishaburi (d. 427), which is a narrative commentary, shows that the commentary of Heyiri can only be categorized under the title of the comprehensive commentaries. Paying attention to verses and narrations in various forms, paying attention to the views of earlier or contemporary commentators, having verbal and literary approaches and paying particular attention to the different recitations are among the prominent features of this interpretation. Also sufficient explanation of the theological verses shows the author's dynamic response to the current atmosphere of his age besides the Ash'arites’ scientific reactions to the ideas of Kurramiya and Mu’tazilite in the fourth century. «الکفایه‌ی فی التفسیر» یا «کفایه‌ی التفسیر» اثر حیری نیشابوری (د.431) مفسر، محدث، مقری و فقیه شافعی قرن پنجم نیشابور است. شناخت دقیق تر این تفسیر، به لحاظ جایگاهی که در میراث علمی نیشابور دارد، مهم است؛ چراکه بازۀ زمانی تألیف آن، عصری ممتاز در تاریخ علمی، سیاسی و مذهبی نیشابور است. این مقاله با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با هدف روش شناسی این تفسیر، سه نسخۀ خطی موجود از کفایه‌ی التفسیر را محور قرار داده و پس از مقایسه ای مختصر با الکشف والبیان ثعلبی نیشابوری (د.427) که تفسیری روایی دانسته می شود، به این نتیجه رسیده که تفسیر حیری را تنها می توان ذیل تفاسیر جامع طبقه بندی کرد. استفادۀ توامان از آیات و روایات که به شکل های متنوعی در فهم آیه به کار رفته اند، توجه به آراء تفسیریِ مفسران متقدم و یا معاصر با نویسنده، برخورداری از رویکردهای کلامی و ادبی و نیز توجه خاص به قرائات، از ویژگی هایی بارز این تفسیرند. همچنین تفصیل در تفسیر آیات کلامی، نشان دهندۀ واکنش پویای مؤلف به فضای گفتمانی عصرش و نیز نوع واکنش های علمی اشاعره به عقاید کرامیه و معتزله در قرن چهارم است. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/8_50.pdf