مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 29 6 2020 10 04 جایگاه خیال در نظام معرفت‌شناسی صدرالمتألهین 27 37 3770 FA فاطمه مرتجی دانشجوی دکتری - فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز مهدی نجفی افرا استاد - گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی Journal Article 2020 01 27 Imagination in the epistemology of Sadr al-Muta’allehin has sometimes tended to Ibn Arabi and its great and superior role, and sometimes it has a tendency towards the peripatetic school and its sub-rational status. Although the special place in the philosophical system of Sadr al-Muta’allehin belongs to the intellect, but where the intellect has failed to understand, it has turned to imagination and through the movement of substance he considers the abstract and soul-based human imagination as the solution to many problems including understanding the affirmative and immanent divine attributes, the revelatory teachings of the prophet and solving the problem of bodily resurrection. Using a descriptive-analytical method this paper seeks to study the challenges of this theologian in facing the mystical and philosophical approaches with imagination. Sadr al-Muta’allehin considers imagination to be a hierarchical essence, and according to the equivocal levels of imagination, he considers the imagination attributed to the senses as the source of image and allegory and the imagination attributed to the realm of the kingdom as the entrance of inspiration and revelation. His commitment to philosophical reason has led him to use the transcendental dimension of imagination only where reason is incapable of comprehending it. خیال در معرفت شناسی صدرالمتألهین، گاه تمایل به ابن عربی و نقش عظیم و مافوق عقلی آن داشته و گاهی هم گرایش به سوی مشاء و منزلت مادون عقلی آن دارد. گرچه جایگاه ویژه در نظام فلسفی صدرالمتألهین، متعلق به عقل است، اما آنجا که عقل در درک مسائلی عاجز مانده، روی به سوی خیال کرده و خیال انسانی مجرد و قائم به نفس انسانی را با طی حرکت جوهری، حلاّل بسیاری از مسائل، از جمله درک صفات ثبوتی وتشبیهی الهی، تعالیم وحیانی نبی و حل مسئلة معاد جسمانی می داند. هدف از این پژوهش تبیین چالش این حکیم متأله در مواجهه با رویکرد عرفان و فلسفه با خیال است که با اتکا به روش توصیفی ـ تحلیلی ارائه شده است. صدرالمتالهین خیال را دارای مراتب می داند و با توجه به مراتب تشکیکی خیال، خیال منتسب به حس را منشأ تصویر و تمثیل و خیال منتسب به عالم ملکوت را، مدخل الهام و وحی می داند. تعهد او به عقل فلسفی موجب شده تا از بعد فراعقلی خیال تنها در جایی که عقل از درک آن عاجز است، بهره جوید. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/4_62.pdf