مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 29 8 2020 11 11 الگوی مفهومی سازه‌ی تصور از خدا براساس اسماء الهی در آیات و روایات با نگاه روان‌شناختی 11 21 3807 FA محمدناصر سقای بی‌ریا استادیار - گروه روان شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0001-9243-4815 حمید رفیعی هنر استادیار - پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 0000-0003-0614-3435 احد امیدی استادیار روان‌شناسی، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 000900023458334x Journal Article 2020 05 11 “Imagination of God” is one of the important issues that affect various aspects of individual and social life. Imagination of God in Islamic ontology forms the pivot of people’s religiosity. It is considered an important factor in the formation and evolution of religious beliefs and is one of the most basic aspects of the belief system of believers. Considering the difference between the Islamic view and the psychological view of the construct of imagination of God, examining it based on the Islamic perspective will reveal other dimensions of this construct. The present study aims at examining the construct of imagination of God based on the divine names in verses and hadiths. The divine names were extracted from the Holy Quran and the famous narration of the Holy Prophet, and were analyzed through content analysis and the theories of the domains of semantics such as synonymy, polysemy, lexical domain, semantic inclusion and component analysis. It was concluded that the construct if imagination of God based on the divine names has two dimensions : essence and action; The essence dimension includes the three axes of essence, divine Majesty and sanctification, and the action dimension consists of two axes: creation and lordship. The axis of creation includes the four categories of knowledge, creation, possession and power, and the axis of Lordship includes six categories of being merciful, forgiving, helpful, provider, grateful and reckoner. «تصور از خدا» ازجمله موضوعات مهمی است که ابعاد مختلف زندگی فردی و اجتماعی را تحت تأثیر قرار می دهد. تصور از خدا در هستی شناسی اسلامی محور دین داری افراد را تشکیل می دهد و عامل مهمی در شکل گیری و تحول باورهای مذهبی افراد تلقی می شود و از اساسی ترین جنبه های نظام اعتقادی افراد مؤمن می باشد. با توجه به تفاوت دیدگاه اسلام و روان شناسی از سازه‌ی تصور از خدا، بررسی آن براساس دیدگاه اسلام، ابعاد دیگری از سازه‌ی تصور از خدا را آشکار خواهد کرد. به این منظور، هدف پژوهش حاضر، بررسی سازه‌ی تصور از خدا براساس اسماء الهی در آیات و روایات است. اسم های الهی در قرآن کریم و روایت مشهور پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم جمع آوری گردید و با توجه به روش تحلیل محتوا و نظریه حوزه های معناشناسی از قبیل هم معنایی، چندمعنایی، حوزه واژگانی، شمول معنایی و تحلیل مؤلفه ای مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. در نتیجه مشخص گردید سازه‌ی تصور از خدا براساس اسماء الهی، دارای دو بعد ذات و فعل می باشد؛ بعد ذات شامل سه محور ذاتیه، جلالیه و تقدیسیه است و بعد فعل شامل دو محور خلق و ربوبیت می باشد. محور خلق، شامل چهار مقوله‌ی عالمیت، خالقیت، مالکیت و قادریت است و محور ربوبیت شامل شش مقوله‌ی رحمانیت، غافریت، ناصریت، رازقیت، شاکریت و حاسبیت می باشد. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/2_64.pdf