مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 31 12 2023 02 20 بررسی و مقایسۀ مفهوم اراده از دیدگاه روان‌شناسان و اندیشمندان مسلمان 9 20 4259 FA مجید قندی زاده دانشجوی دکتری - روان شناسی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0001-9175-2790 محمدرضا جهانگیرزاده قمی استادیار - روانشناسی عمومی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0003-4274-3745 Journal Article 2022 10 09 Abstract According to Islamic teachings, with the power of will, man can become God's successor on earth and reach the position of closeness to God, or even become lower than animals; in case of lack of will. Islamic thinkers have mentioned wide and different issues about whatness and whoness of will. Forming scientific psychology in 1879, this concept was contested among psychologists, and as some accepted it, others completely rejected it. These differences led us to examine the concept of will from the perspective of psychologists and Muslim thinkers, and since no comparison has been made between the concept of will from their perspective, this research examines and compares the concept of will and its components from the perspective of these two groups. Using a qualitative-deaskreaserch and content analysis method this paper examines and compares the components of both groups. While the concept of will from the point of view of Islamic thinkers has four components of knowledge, inclination, preference and decision, the results indicate that from the perspective of psychology, will has six components: mental ability, self-control, inclination, behavioral ability, decision-making, and intelligent behavior, which can be placed in three cognitive, emotional, and behavioral dimensions. براساس آموزه های اسلامی، انسان با قدرت اراده می تواند جانشین خداوند بر روی زمین شود و به مقام قرب الهی دست پیدا کند؛ اما درصورتی که بی اراده گردد، آنچنان نزول می کند که حتی از حیوانات نیز پست تر می شود. اندیشمندان اسلامی در باب چیستی اراده و چگونگی دستیابی به آن، مطالب گسترده و متفاوتی را ذکر کرده اند. از سوی دیگر بعد از شکل گیری روان شناسی علمی در سال 1879، این مفهوم در میان روان شناسان نیز مورد بحث قرار گرفت؛ برخی آن را پذیرفته و به بحث از چیستی و چگونگی آن پرداختند و برخی دیگر بکل آن را غیرعلمی دانسته و کنار گذاشتند. این گستردگی دیدگاه ها سبب شد تا به بررسی مفهوم اراده از دیدگاه روان شناسان و اندیشمندان مسلمان پرداخته شود؛ و ازآنجا که تاکنون مقایسه ای میان مفهوم اراده از منظر آنان انجام نگرفته، هدف این پژوهش شناسایی مفهوم اراده و مؤلفه های آن از منظر این دو گروه و سپس مقایسه‌ی بین آنهاست. روش این پژوهش کیفی است و به شیوه‌ی جمع آوری داده با استفاده از روش کتابخانه ای انجام می شود؛ سپس با استفاده از روش تحلیل محتوا به مؤلفه شناسی و مقایسه‌ی بین مؤلفه ها در هر دو گروه پرداخته می شود. نتایج به دست آمده حکایت از وجود شش مؤلفه‌ی توانایی روانی، مهار خود، میل و گرایش، توانمندی رفتاری، تصمیم گیری و رفتار هوشمند از منظر روان شناسان دارد که می توان آنها را در سه بُعد شناختی، هیجانی و رفتاری جای داد؛ درحالی که مفهوم اراده از دیدگاه اندیشمندان اسلامی دارای چهار مؤلفه علم، میل و گرایش، ترجیح و تصمیم گیری است. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/2_94.pdf