مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 32 6 2023 08 23 نقش لذت‌طلبی فطری در کمال انسان از دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی با استناد به آیات قرآن* 9 19 4328 FA مهدی عابدی امیرالمومنین دانشجوی دکتری - علوم قرآن و حدیث موسسه 0009-0006-4517-4735 محمد نقیب زاده استادیار - موسسه امام خمینی 0009-0003-7587-5282 Journal Article 2023 06 25 Abstract In the field of anthropology, the issue of man’s nature and its tendency towards pleasure plays a pivotal role in human perfection. From Allameh Misbah Yazdi’s perspective, pleasure seeking has sensory, imaginary, intellectual, illusory, and spiritual dimensions each of which, in varying degrees, plays significant role in man’s perfection. Using descriptive-analytical method, this research studies the effect of these five dimensions of tendency on man’s perfection from Ayatullah Misbah’s perspective. In his view, the desire for sensual pleasure has two roles in the perfection of man: 1. Positive role which brings him peace; 2. Negative role which is an obstacle for flourishing man's superior pleasures. Imaginary pleasure is effective in Satan's domination over man and also plays a motivational role in human behavior. Tendency towards intellectual pleasure plays three roles: a motivational role in acquiring knowledge, a background role in preferring lofty pleasures, and a managerial role in guiding pleasures towards man’s perfection. Illusory pleasure is an effective factor in achieving spiritual vitality and perfection but it is also a cause of depriving the soul of enjoying peace. Finally, spiritual pleasure plays motivation and management roles in achieving perfection. On the one hand, it is the strongest motivation for achieving perfection and, on the other hand, it manages pleasures for the realization of the capacities of lofty pleasures. از میان مباحث انسان شناسی، موضوع فطرت انسان و در مسائل فطرت، گرایش لذت طلبی نقش محوری در کمال آدمی دارد. از منظر علامه مصباح یزدی لذت طلبی پنج قلمرو حسی، خیالی، عقلی، وهمی و روحی دارد که هرکدام با تفاوت رتبه، در کمال انسان نقش آفرین هستند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی تأثیر این پنج نوع گرایش در کمال انسان از دیدگاه آیت الله مصباح یزدی می پردازد. در منظر معظم له گرایش به لذت حسی دو نقش در کمال انسان دارد: 1. مثبت: که موجب آرامش او می شود؛ 2. منفی: که مانعیت برای شکوفایی لذت های برتر انسان است. لذت خیالی، هم نقش زمینه ای برای تسلط شیطان بر انسان و هم نقش انگیزشی در رفتار انسان در دستیابی به کمال دارد. گرایش به لذت عقلی نیز سه نقش انگیزشی در تحصیل معرفت، و زمینه ای در ترجیح لذت های عالی، و نقش مدیریتی در هدایت لذت ها به سوی کمال انسان دارد. لذت وهمی عامل مؤثری در نشاط معنوی برای رسیدن به کمال برتر است و از طرفی مایه سلب آرامش نفس می شود. اما لذت طلبی روحی، دو نقش انگیزشی و مدیریتی برای رسیدن به کمال ایفا می کند، از سویی قوی ترین انگیزه برای دستیابی به کمال است و از جهتی لذت ها را در جهت شکوفایی استعدادِ لذت های اصیل، مدیریت می کند. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/2_100.pdf