مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 35 3 2026 10 07 نقد و بررسی دیدگاه مفسران درباره مسّ شیطان و بخشیدن خانواده در داستان ایوب(ع) 95 103 5000963 10.22034/marifat.2025.5000963 FA رسول محمدجعفری دانشیار - علوم قرآن و حدیث-شاهد تهران 0000-0002-3554-0694 مهدی اصلانی 0000-0002-8436-2644 Journal Article 2024 07 31 The name of Job appears four times in four separate Quranic surahs. In Surah al-Nisāʾ (4:163), God affirms his prophetic status, enumerating him among the recipients of divine revelation. In Surah al-Anʿām (6:84), God identifies him as part of the Abrahamic lineage, enumerating him among the divinely guided and the ‘doers of good’ (muḥsinīn); subsequently, in Surah al-Anbiyāʾ (21:83–84), a concise account of his tribulation and existential resilience is delineated. Surah Sad (verses 41–44) features the most detailed account of his life in the Quran, delineating his ordeal and deliverance across four successive verses. Within this context, elucidating the nature of ‘Satanic affliction’, in verse 41 and the modalities of the ‘divine restoration of family’ in verse 43 of Surah Ṣād constitute two profound hermeneutical and theological cruces among Quranic commentators, often subject to substantive critiques regarding the doctrine of prophetic impeccability. Employing a descriptive-analytical methodology, this study aims to critically appraise exegetical paradigms concerning Satanic touch and familial restoration in the narrative of Job. The research yields two principal findings: First, attributing affliction to Satan is understood in terms of secondary causality, rendering the modernist equation of Satan with disease-causing microbes scientifically and exegetically untenable. Second, among the five exegetical possibilities regarding the restoration of Job’s family, the view that his family had perished and was granted miraculous revivification stands as the most plausible interpretation. نام ایوب(ع) چهار بار و در چهار سورۀ قرآن آمده است. در سورۀ نساء آیۀ 163 خداوند از نبوتش سخن گفته است. خداوند در سورۀ انعام آیۀ 84 ایشان را از ذریۀ حضرت ابراهیم(ع) و از هدایت‌شدگان و در شمار «محسنین» شناسانده است، و در سورۀ انبیاء آیۀ 83 و 84 توضیح کوتاهى درباره زندگى آن حضرت آورده است. در سورۀ ص آیات 41ـ44 مشروح‌‌تر از هر جاى دیگر قرآن، شرح‌حال او را ضمن چهار آیه بیان فرموده است. در آیۀ 41 مقصود از مسّ ایوب توسط شیطان «مَسَّنِیَ الشَّیْطَانُ» و در آیۀ 42 سورۀ «ص» و مراد از بازبخشش خانواده ایوب(ع) به او «وَ وَهَبْنَا لَهُ أَهْلَهُ»، دو مسئلۀ بحث‌برانگیز میان مفسران بوده است و به برخی آرای آنان نقد وارد است، ازاین‌رو پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤال است که نقد و بررسی دیدگاه مفسران درباره مسّ شیطان و بخشیدن خانواده در داستان ایوب چگونه است؟ یافته‌های پژوهش عبارتند از: 1. استناد رنج و عذاب به شیطان از باب سببیت بوده است و تفسیر شیطان به میکروب، صحیح نمی‌باشد. 2. در تفسیر بخشیدن خانواده به ایوب دست‌کم پنج احتمال وجود دارد و احتمال اینکه خانواده ایوب از دنیا رفته بودند و خداوند بار دیگر آنان را حیات بخشید، صحیح به نظر می‌رسد. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/5000963-1791967848.pdf