مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 35 3 2026 10 07 آیۀ 102 سورۀ بقره و زیرمتن عهدینی آن 105 118 5001514 10.22034/marifat.2025.5001514 FA محمد مهدی آجیلیان مافوق دکتری 0000-0001-5374-604X زهرا رسول اف Journal Article 2025 01 04 The hypertextual analysis of Quranic verses possessing a biblical background in relation to Judaeo-Christian scriptures opens an analytical portal toward deciphering the historico-theological tenets of the Quran’s outward-facing propositions. A quintessential case of these extra-religious verses is Surah Al-Baqarah (2:102), which engages with several biblical and parabiblical notions of the People of the Book, including the alleged disbelief of Solomon, subjugation to demonic recitations, the sorcery taught by Hārūt and Mārūt, and the employment of magic to sever marital bonds. The objective of this research is to identify the biblical subtexts of these Quranic assertions; to achieve this, the verse was systematically partitioned into discrete semantic segments. Next, employing a hypertextual approach juxtaposed with the Bible and the Talmud, the biblical subtexts of the verse were identified and critically analyzed. The findings indicate that while Surah Al-Baqarah (2:102) is broadly aligned with biblical traditions across several themes, it fundamentally diverges in critical instances, adopting a polemical and corrective stance that refutes specific tenets held by the People of the Book. The doctrinal departure of the Quran from the Judaeo-Christian canon in Q. 2:102 crystallizes in two issues: the alleged disbelief of Solomon and the transgression and fall of Hārūt and Mārūt. The former is explicitly refuted, whereas the latter is implicitly undermined. The remaining clauses of the verse function as either an elaboration or an abridgment of received biblical traditions regarding this subject. بررسی بیش‌متنی آیات دارای پیشینۀ عهدینی با متون مقدس اهل کتاب، دریچه‌ای به ‌سوی فهم تاریخی ـ عقیدتی گزاره‌های برون‌دینی قرآن کریم می‌باشد. یکی از این آیات برون‌دینی، آیۀ سِحر (بقره: 102) است که در آن به چند مورد از اعتقادات اهل کتاب، مانند کفر حضرت سلیمان، تبعیت از خوانش شیاطین و سحر تعلیمی هاروت و ماروت، به‌کارگیری جادو برای ایجاد جدایی بین زن و شوهر و... اشاره شده است. هدف نوشتار پیش‌رو، یافتن زیرمتن عهدینی این گزاره‌ها بود که برای نیل به این مقصود، ابتدا آیه به چند‌ بخش تقسیم شد. سپس با مطالعۀ ترامتنیتی از نوع بیش‌متنی با عهدین و تَلمود، زیرمتن عهدینی آیه گردآوری و تحلیل شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آیة 102 سورة بقره، در بیشتر موارد، هم‌راستای با مطالب عهدینی است، البته که در مصادیقی به رد و انکار گزاره‌های مورد قبول اهل کتاب پرداخته است. عقیده متفاوت قرآن با عهدین در این آیه، در کفر حضرت سلیمان و گناه و سقوط هاروت و ماروت است، که اولی را صراحتاً و دومی را تلویحاً رد می‌کند. سایر ‌بخش‌های آیه نیز تفصیل یا اجمال عقاید عهدینی در این خصوص است. https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/5001514-1791967869.pdf