مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 تحلیل اندیشه‌های تربیتی امام خمینی (ره) و امیل دورکیم و کاربست دال‌های تربیتی آنها در مبانی شناخت 5001684 10.22034/marifat.2025.5001684 FA ناصر کمالپورخوب 0000-0002-0015-2923 محمد رضا روزبهانی 0000-0002-4826-5804 Journal Article 2025 02 17 Education was and is the most fundamental social activity of humans for change, development and evolution. Therefore, it was continuously given attention and interpretation by various schools, groups, individuals and thought bases. This study aims to examine the thought of two contemporary thinkers; Imam Khomeini as the founder of the Islamic Revolution centered on religion, and Emile Durkheim as the founder of sociology of education and sociology of religion; It was investigated in the field of education. Although the world view of these two thinkers are opposite in terms of epistemological and ontological bases, but due to their influence in the field of education, their educational-educational thoughts in three dimensions are ontological, human-making and Theology was analyzed. The appropriate method for this purpose was the inference method. The findings showed that the two viewpoints examined in the field of education and training are generally opposite to each other in all three dimensions. But in details such as the necessity of educating people for the growth and development of society, and more importantly, paying attention to duty was clearly visible in the view of two thinkers. Also, both of them believed that society needs unity and solidarity, which can be achieved through education, although the basis and goal were different from each of them تعلیم و تربیت بنیادی¬ترین فعالیت اجتماعی انسان¬ها برای تغییر، توسعه و تکامل بوده و هست. از این رو پیوسته از سوی نحله¬ها، گروه¬ها، افراد و مبناهای اندیشه¬ای مختلف مورد توجه و تفسیر قرار گرفت. این مطالعه با هدف بررسی اندیشه¬ی دو تن از اندیشمندان دوره معاصر؛ امام خمینی به عنوان بنیانگذار انقلاب اسلامی با محوریت دین، و امیل دورکیم به عنوان بنیانگذار جامعه¬شناسی آموزش و پرورش و جامعه شناسی دین؛ در حوزه تعلیم و تربیت مورد بررسی قرار گرفت. با اینکه جهان¬بینی این دو اندیشمند به لحاظ مبناهای معرفتی و هستی¬شناختی مقابل هم قرار دارند، اما به دلیل تأثیرگذاری آنها در حوزه تعلیم و تربیت، اندیشه¬های تربیتی-آموزشی آنها در سه بعد هستی¬شناختی، انسان¬شاختی و دین¬شناختی مورد تحلیل قرار گرفت. روش متناسب با این هدف، روش استنتاجی کاربستی برودی انتخاب گردید. یافته¬ها نشان داد، دو دیدگاه مورد بررسی در حوزه تعلیم و تربیت، در هر سه بعد، در کلیات مقابل هم قرار دارند. اما در جزئیاتی مانند، ضروری بودن تربیت افراد برای رشد و توسعه جامعه، و مهمتر از آن توجه به وظیفه‌گرایی در دیدگاه دو اندیشمند به شکل بارزی نمایان بود.