مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 بررسی موردی خلط معقول اول و ثانی در فلسفه اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح یزدی 5001849 10.22034/marifat.2025.5001849 FA سید میثم امامی 0009-0007-6102-3264 Journal Article 2025 04 06 The division of general concepts into primary and secondary intelligibles is one of the innovations of Islamic philosophers, and over time, confusing each of these intelligibles with each other has created problems and ambiguities in Islamic philosophy. This article, with a descriptive-analytical approach, examines the confusions that occur between primary intelligibles (whatish concepts) and secondary intelligibles (logical-philosophical) in Islamic philosophy, relying on the views of Allama Misbah. From the perspective of Allama Misbah Yazdi, one of the most important reasons for many philosophical problems, including in discussions such as the verbal commonality of the concept of existence, Mulla Sadra's proof of the unity of existence, the nature of place and the number of categories, is due to the confusion of these two categories of intelligibles. By carefully analyzing these cases, the author tries to highlight the importance of this distinction in the correct understanding of philosophical issues. The aim of the article is to examine a case study and resolve the ambiguities arising from these confusions, relying on the views of Allama Misbah as an illuminating framework in Islamic philosophy. تقسیم مفاهیم کلی به معقولات اولی و ثانیه یکی از ابتکارات فلاسفه اسلامی است و در گذر زمان اشتباه گرفتن هر یک از این معقولات با هم مشکلاتی و ابهاماتی را در فلسفه اسلامی ایجاد کرده است .این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی خلط های واقع شده بین معقولات اولی (مفاهیم ماهوی) و معقولات ثانیه (منطقی-فلسفی) در فلسفه اسلامی با تکیه بر آراء علامه مصباح می‌پردازد. از منظر علامه مصباح یزدی یکی از مهم ترین دلیل بسیاری از مشکلات فلسفی، از جمله در مباحثی چون اشتراک لفظی مفهوم وجود، برهان وحدت وجود ملاصدرا، چیستی مکان و تعداد مقولات، ناشی از خلط این دو دسته از معقولات است. نویسنده با تحلیل دقیق این موارد، تلاش می‌کند تا اهمیت این تمایز را در فهم صحیح مسائل فلسفی برجسته کند. هدف مقاله، بررسی موردی و رفع ابهامات ناشی از این خلط‌ها با تکیه بر دیدگاه‌های علامه مصباح به عنوان چارچوبی روشن‌گر در فلسفه اسلامی است.