مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 35 1 2026 04 04 بررسی مقایسه ای نظریه معیار ارسطو در ارزش اخلاقی با نظریه قرب الهی علامه مصباح یزدی 43 54 5002374 10.22034/marifat.2025.5002374 FA مرتضی بخشی گلسفیدی استادیار اخلاق موسسه امام خمینی 0000-0002-3771-8556 مجتبی مصباح دانشیار - گروه فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Journal Article 2025 08 02 نظریۀ اعتدال ارسطو به‌عنوان یکی از مشهورترین معیارهای ارزش، مورد رغبت بسیاری از فلاسفه، به‌ویژه علمای مسلمان قرار گرفته است. سؤال این است که آیا این نظریه، معیاری عاری از نقاط ضعف ارائه داده است؟ نسبت آن با نظریۀ قرب الهی چگونه است؟ آیا نظریۀ قرب الهی در مقایسه با نظریۀ اعتدال امتیازاتی دارد؟ در این مقاله گردآوری داده‌ها، کتابخانه‌ای بوده و با روش توصیفی ـ تحلیلی به سؤالات پاسخ داده می‌شود. نظریۀ اعتدال ارسطو از جهت واقع‌گرایی ماوراءالطبیعی بودن و تأکید بر فضیلت داشتن و دارای مؤیدات نقلی بودن، معیار خوبی به نظر می‌رسد، ولی از جهاتی مانند تعیین غایت نهایی، دشواری تشخیص معیار درونی، دلیل ناکافی بر اثبات نظریۀ اعتدال، اشکال دور در تمسک به فاعل اخلاقی و مشکل تشخیص حد وسط ضعف جدی دارد. درحالی‌که نظریۀ قرب الهی به‌عنوان جایگزین مناسب آن، طبق یک سیر منطقی و عاری از هر اشکالی اثبات شده و ضمن داشتن تمام محسنات نظریۀ ارسطو، از نقاط ضعف آن نیز مبرّا است.