@article {
author = {Aryan, Hamid and Faghihi, Seyed Mojtaba},
title = {بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و یافته‌های دانش جنین‌شناسی  در توصیف و تحلیل مراحل شکل‌گیری جنین انسان},
journal = {معرفت 326 ، پاییز 1405},
volume = {35},
number = {3},
pages = {39-54},
year  = {2026},
publisher = {Imam Khomeini Educational and Research Institute},
issn = {1023-6015},
eissn = {2980-8383},
doi = {10.22034/marifat.2026.5002678},
abstract = {Employing a descriptive-comparative approach, this study examines the similarities and distinctions between the Quranic perspective and the empirical findings of embryologists -particularly Keith L. Moore - regarding the stages of human embryogenesis. Furthermore, it implicitly addresses potential discrepancies between these two viewpoints. This study elucidates that the Quranic narrative of human development in uterus comprises five distinct ontogenic stages: nutfah (zygote), ‘alaqah (clinging substance), mudghah (chewed-like tissue), skeletal and muscular differentiation, and, ultimately, ensoulment. Contemporary embryologists categorize human development into three distinct phases: the germinal stage (from fertilization through the third week), the embryonic stage (from the fourth through the eighth week), and the fetal stage (from the ninth week until birth), each characterized by specific developmental milestones. While significant structural congruence exists between the Quranic account and modern embryological findings regarding the progression of human development, methodological divergences persist. These are most prominent in the taxonomical classification of developmental phases and, notably, the ontological status of ensoulment. Furthermore, specific Quranic locutions, such as nutfah amshaj (intermingled fluids) and mudghah mukhallaqah/ghayr mukhallaqah (differentiated/ undifferentiated tissue), have elicited scholarly discourse regarding their correspondence with contemporary embryological paradigms. Such purported discrepancies, however, remain essentially speculative and are confined to peripheral morphological nuances of ontogeny; consequently, they do not compromise the miraculous scientific nature of the Quran.},
keywords = {Stages of embryonic development, nutfah (sperm-drop), alaqah (clinging clot), mudghah (chewed-like lump), Germinal stage, embryonic stage, fetal stage, },
title_fa = {بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و یافته‌های دانش جنین‌شناسی  در توصیف و تحلیل مراحل شکل‌گیری جنین انسان},
abstract_fa ={این مقاله با روش توصیفی ـ تطبیقی به بررسی وجوه تشابه و تفاوت و تمایز میان دیدگاه قرآن و یافته‌های تجربی جنین‌شناسان، به‌ویژه کیث ال. مور در توصیف و تحلیل مراحل شکل‌گیری جنین انسان می‌پردازد و به صورت ضمنی تعارض احتمالی بین دو دیدگاه را در این‌باره بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، در آیات قرآن آفرینش نسل انسان در رحم مادر در پنج مرحله شکل می‌‌گیرد: نطفه، علقه، مضغه، تکوین استخوان و گوشت، دمیده شدن روح. دانشمندان جنین‌شناس شکل‌گیری جنین را در سه مرحله نطفه‌ای (انعقاد نطفه تا هفته سوم)، رویانی (هفته چهارم تا آخر هفته هشتم) و جنینی (هفته نهم تا تولد) دانسته‌اند و ویژگی‌هایی برای هر مرحله را بیان کرده‌اند. دیدگاه قرآن و جنین‌شناسان، در بیان اصل و کلیت مراحل تکوین جنین تشابه بسیاری دارند، اما در مرحلۀ دمیدن روح و نیز کیفیت ترسیم تعداد مراحل، به‌ویژه مرحلۀ دمیدن روح تفاوت‌ها و تمایزهایی بین آن دو وجود دارد. همچنین میان دو بیانات قرآن در برخی مقولات تعابیری مثل نطفه امشاج و مضغه مخلقه و غیرمخلقه با یافته‌های جنین‌شناسی احتمال ناهمخوانی و تعارض داده می‌شود، اما این تعارض صرفاً در حد احتمال است و ثانیاً مربوط به امور و حالات فرعی مراحل تکوین جنین‌ است و به اعجاز علمی قرآن آسیبی نمی‌زند.},
keywords_fa = {مراحل تکوین جنین ,نطفه ,علقه ,مضغه ,مرحلۀ نطفه‌ای ,مرحلۀ رویانی ,مرحلۀ جنینی ,},
url = {https://marifat.nashriyat.ir/node/5002678},
eprint = {https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/5002678-1791967736.pdf}
}