مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت 1023-6015 35 3 2026 12 06 بررسی تطبیقی دیدگاه قرآن و یافته‌های دانش جنین شناسی در توصیف و تحلیل مراحل شکل‌گیری جنین انسان 5002678 10.22034/marifat.2026.5002678 FA حمید آریان دانشیار - گروه تفسیر و علوم فرآن مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0001-6102-3650 سید مجتبی فقیهی کارشناس ارشد - تفسیر و علوم قرآن مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی 0000-0002-5131-6924 Journal Article 2025 09 23 This paper employs a descriptive-comparative methodology to examine the points of similarity, difference, and distinction between the Quranic perspective and the empirical findings of embryologists—particularly Keith L. Moore—regarding the description and analysis of the stages of human embryonic development. It implicitly investigates potential conflicts between these two viewpoints. According to the research findings, the Quran describes the creation of human progeny in the maternal womb through five stages: nutfah (sperm drop), ʿalaqah (clinging clot), muḍghah (chewed lump), bone formation and fleshing, and the breathing of the spirit. In contrast, embryologists categorize embryonic development into three stages: the germinal stage (from conception to the third week), the embryonic stage (fourth to eighth week), and the fetal stage (ninth week until birth), with specific characteristics attributed to each phase. While the Quranic and embryological perspectives exhibit considerable similarity in describing the fundamental principles and general stages of embryonic development, differences and distinctions arise concerning the stage of the breathing of the spirit and the delineation of the number of stages. Additionally, potential inconsistencies are suggested between certain Quranic descriptions—such as nutfah amshāj (mixed drops) and muḍghah mukhallaqah wa ghayr mukhallaqah (formed and unformed chewed lump)—and embryological findings. However, these potential conflicts remain speculative and pertain only to secondary aspects of embryonic development, without undermining the scientific miraculousness of the Quran. این مقاله با روش توصیفی- تطبیقی به بررسی وجوه تشابه و تفاوت و تمایز میان دیدگاه قرآن و یافته¬های تجربی جنین¬شناسان به ویژه کیث ال مور در توصیف و تحلیل مراحل شکل¬گیری جنین انسان می‌پردازد و به صورت ضمنی تعارض احتمالی بین دو دیدگاه را در این باره بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، در آیات قرآن آفرینش نسل انسان در شکم مادر در پنج مرحله شکل می‌‌گیرد: نطفه، علقه، مضغه، تکوین استخوان و گوشت، دمیده شدن روح دانشمندان جنین‌شناس شکل‌گیری جنین را در سه مرحله نطفه‌ای (انعقاد نطفه تا هفته سوم)، رویانی(هفته چهارم تا آخر هفته هشتم) و جنینی (هفته نهم تا تولد) دانسته‌اند و ویژگی‌هایی برای هر مرحله را بیان کرده‌اند. دیدگاه قرآن و جنین‌شناسان، در بیان اصل و کلیت مراحل تکوین جنین تشابه بسیاری دارند اما در مرحله دمیدن روح و نیز کیفیت ترسیم تعداد مراحل تفاوت‌ها و تمایزهایی بین آن دو وجود دارد. همچنین میان دو بیان قرآن در برخی مقولات مثل نطفه امشاج و مضغه مخلقه و غیرمخلقه با یافته‌های جنین‌شناسی احتمال ناهمخوانی و تعارض داده می‌شود اما این تعارض صرفا در حد احتمال است و ثانیا مربوط به امور و حالات فرعی مراحل تکوین جنین‌ است و به اعجاز علمی قرآن آسیبی نمی¬زند.