TY  - JOUR
    ID  - 5003187
    TI  - بررسی تحلیل نظام فطرت‌محور اخلاق توحیدی شهید بهشتی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 2
    LA  - fa
    SN  - 1023-6015
        AU  - Yarahmadi, Daniyal
      AD  - کارشناسی ارشد - علامه طباطبایی
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 35
    IS  - 1
    SP  - 77
    EP  - 99
  KW  - شهید بهشتی
KW  - اخلاق
KW  - اخلاق توحیدی
KW  - اخلاق شیعی
KW  - کارکردگرایی اخلاقی
    DO  - 10.22034/marifat.2025.5003187
    AB  - پژوهش حاضر با هدف تبیین نسبت توحید و اخلاق در منظومۀ فکری شهید دکتر سیدمحمد بهشتی، در پی بازسازی نظام اخلاقی مبتنی‌بر فطرت الهی انسان است. مسئلۀ محوری آن پرسش از چگونگیِ کارکرد اخلاق توحیدی به‌منزله سازوکار درونیِ شکل‌گیری عدالت ادراکی تمدنی می‌باشد. مقاله با استفاده از روش تحلیل بازسازی‌کننده علّی ـ تکاملی، داده‌ها را از آثار اصلی شهید بهشتی استخراج و سپس در دو سطح بررسی خود را در باب نکات مثبت و منفی با سنت شیعی و فلسفۀ اخلاق غربی در منابع اصیل آنها تحلیل نموده است. نتایج نشان می‌دهد که در اندیشۀ بهشتی، عدالت نه محصول قرارداد اجتماعی یا تضاد طبقاتی، بلکه پیامد شکوفایی فطرت قدسی در متن ولایت و مسئولیت متقابل انسان‌هاست.
نوآوری نظری مقاله علاوه بر آنکه تا کنون پژوهشی در ساحت این‌چنینی مفهوم اخلاق در اندیشۀ شهید بهشتی صورت نپذیرفته در بازسازی «الگوی کارکردی اخلاق توحیدی » می‌باشد که در آن توحید به‌منزله مبدأ و غایت، پیوند علّی میان فطرت، اراده و عدالت را توضیح می‌دهد. این مدل، ضمن پیروی نکردن از مسیر رایج در پژوهش‌های پیشین (فقهی ـ حقوقی و عرفانی ـ سلوکی)، «اخلاق توحیدی» را به‌عنوان چارچوبی معرفتی و نهادی برای شکل‌دهی ساختار توحیدی معرفی می‌کند. نتیجۀ نهایی نشان می‌دهد هرگاه فطرت ادراکی و اراده الهی در رفتار انسانی نهادینه‌تر شود، آزادی و عدالت در جامعه نیز تعمیق می‌یابد. این فرایند، تجلی عینی اخلاق توحیدی در حیات جامعه و مبنای شکل‌گیری تمدن توحیدی است.
    UR  - https://marifat.nashriyat.ir/node/5003187
    L1  - https://marifat.nashriyat.ir/sites/marifat.nashriyat.ir/files/article-files/5003187-1785211817.pdf
    ER  -